mahmudxo‘ja behbudiyning “yoshlarga murojaat” va “muhtaram yoshlarga murojaat” maqolalarini tahlili

DOCX 7 pages 21.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.6 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

mahmudxo‘ja behbudiyning “yoshlarga murojaat” va “muhtaram yoshlarga murojaat” maqolalarini tahlil etish xx asr boshlarida turkiston ijtimoiy hayoti murakkab siyosiy va madaniy jarayonlar ta’sirida shakllanayotgan bir paytda, millat taqdiri, ma’naviy uyg‘onish va yangi avlod tarbiyasi masalasi jadidlar uchun eng dolzarb mavzulardan biri edi. ana shu millatparvar jadidlar orasida mahmudxo‘ja behbudiy alohida o‘rin tutadi. u nafaqat jadidchilik harakatining yetakchi namoyandasi, balki milliy uyg‘onish g‘oyalarini xalq ongiga singdirgan buyuk ma’rifatparvar, dramaturg, noshir va o‘qituvchi sifatida tarixda o‘chmas iz qoldirgan. behbudiy o‘z asarlari orqali yoshlarni ma’rifatga, axloqiy poklikka, vatanparvarlik va ijtimoiy faollikka chorlab, milliy o‘zlikni anglash ruhini shakllantirdi. mahmudxo‘ja behbudiy o‘z davrining eng yirik ma’rifatparvar mutafakkirlaridan biri sifatida millatning kelajagini yoshlar bilan bog‘lagan. u 1909-yilda yozgan “yoshlarga murojaat” maqolasida turkiston xalqlari, xususan, o‘zbek yoshlarining orqada qolish sabablari, millat taraqqiyotiga to‘siq bo‘layotgan illatlar va ularni bartaraf etish yo‘llari haqida chuqur mulohazalar yuritadi. bu maqolada behbudiy avvalo yoshlarni jaholat va g‘aflatdan uyg‘onishga chaqiradi. uningcha, xalqning inqirozga …

2 / 7

toki boshqalarga qaram bo‘lmay, o‘z vataningizga xizmat qilinglar.” maqolada behbudiy islom dini va ilm o‘rtasidagi uyg‘unlikni ham chuqur tahlil qiladi. u o‘z davridagi ayrim mutaassiblarning “dunyoviy ilmlar din bilan zid” degan qarashlariga qarshi chiqib, buning asossizligini isbotlaydi. u islom ilm olishni farz deb bilganini, qur’onda ham ilmli kishilar alohida e’tirof etilganini ta’kidlab, “manfaatli ilm va kasb-hunar o‘rganish nafaqat din, balki millat uchun ham foydalidir” degan g‘oyani ilgari suradi. shuningdek, behbudiy xalq orasida keng tarqalgan isrof, dabdaba va marosimlarda haddan tashqari sarf-xarajat qilish odatini qattiq tanqid qiladi. u to‘y va ma’rakalarga behuda mablag‘ sarflash o‘rniga, bu mablag‘ni ta’limga, maktab va madrasalarni rivojlantirishga, bolalarni o‘qitishga yo‘naltirishni taklif etadi. bu fikrlar keyinchalik uning “a’molimiz yoinki murodimiz” maqolasida yanada kengroq ifodalangan bo‘lsa-da, aynan “yoshlarga murojaat”da bu g‘oyaning dastlabki poydevori qo‘yilgan. behbudiy yoshlarni o‘z xalqi, tili va diniga sodiq, ammo zamonaviy dunyo bilan hamnafas bo‘lishga chorlaydi. u “ilmli musulmon” timsolini yaratib, shunday yoshlarni orzu qiladi …

3 / 7

lim, mehnat, halollik va vatanparvarlik eng yuksak qadriyat bo‘lib qolmoqda. mahmudxo‘ja behbudiy o‘z faoliyatining barcha bosqichida xalqni, ayniqsa yoshlarni ilm va ma’rifat sari yetaklashni o‘z hayotining bosh maqsadi deb bildi. uning “muhtaram yoshlarga murojaat” maqolasi ham ana shu ma’rifiy g‘oyalar, xalqning uyg‘onishi va millat istiqboli uchun kuyinish ruhida yozilgan. bu asar avvalgi “yoshlarga murojaat” maqolasining mantiqiy davomidir, ammo unda ohang yanada keskinroq, chaqiriqlar esa ogohlantiruvchi va hayqiriq tusidadir. behbudiy bu maqolani yozar ekan, turkiston ijtimoiy hayotidagi beqarorlik, mustamlakachilik siyosatining kuchayishi, xalq orasida g‘aflat va befarqlikning avj olganidan chuqur iztirob chekadi. u yoshlarga murojaat qilib, millatning kelajagini ularning zimmasiga yuklaydi. behbudiy uchun yoshlar — bu jamiyatning yuragi, millatning ertangi kuni. agar bu yurak zaif bo‘lsa, butun tananing harakati ham sust bo‘ladi. shu bois u o‘z murojaatida: “ey muhtaram yoshlar, xalq sizdan umidvor. siz uyg‘onmasangiz, millat uyg‘onmas. siz yuksalmasangiz, vatan yuksalmas”, — deya murojaat qiladi. maqolaning g‘oyaviy markazida “ogohlik”, “mas’uliyat”, “vatanparvarlik” va …

4 / 7

‘zgardi, insoniyat taraqqiy etdi, ammo bizning yoshlarimiz hanuz uyg‘onmadi. g‘aflatda yashayotgan xalqni kim uyg‘otadi, agar siz — uning umidi bo‘lmog‘ingiz kerak bo‘lgan yoshlar — o‘zingiz ham uyquda bo‘lsangiz?” maqolada din va ma’rifat o‘rtasidagi uyg‘unlik masalasi ham yana bir bor ko‘tariladi. behbudiy diniy aqidaparastlikni qoralab, haqiqiy dindorlik — bu ilmli, mehnatkash va halol inson bo‘lish ekanini tushuntiradi. u islomni to‘g‘ri anglash, uni zamon ruhiga mos talqin etish, har bir musulmonni dunyoviy bilim bilan qurollantirish zarurligini asoslaydi. uningcha, ma’rifatli musulmon o‘z dini va millatining haqiqiy himoyachisidir. “muhtaram yoshlarga murojaat” maqolasida behbudiy yoshlar orasida keng tarqalgan isrof, dangasalik, ma’naviy sustlik va befarqlik kabi illatlarni ham keskin tanqid qiladi. u to‘y va marosimlarda ortiqcha xarajat qilish o‘rniga, bu mablag‘ni o‘qish, maktab qurish, bolalarni o‘qitish, chet el dorilfununlariga talabalar yuborish uchun sarflash kerakligini ta’kidlaydi. uningcha, xalqning haqiqiy boyligi — bu binolar yoki marosimlar emas, balki ilmli, e’tiqodli, ongli yoshlardir. behbudiy yoshlarga ishonadi, ammo bu ishonch …

5 / 7

t” maqolasi — bu ma’rifatparvar bir ziyolining millat farzandlariga yozgan yurak nidosidir. unda behbudiy faqat o‘tmishni tanqid etmaydi, balki kelajak yo‘lini ham ko‘rsatadi. u yoshlarni zamonaviy tafakkur, ma’naviy poklik, ilm va vijdon asosida yangi jamiyat qurishga da’vat etadi. bu g‘oya hozirgi davrda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan, aksincha, yoshlar tarbiyasida muhim dasturilamal bo‘lib qolmoqda. mahmudxo‘ja behbudiy o‘zining “yoshlarga murojaat” va “muhtaram yoshlarga murojaat” nomli maqolalari orqali bir butun ma’rifiy konsepsiyani yaratdi. bu ikki asar o‘zaro mazmunan bog‘liq bo‘lib, ularning ikkalasida ham asosiy g‘oya — millatning uyg‘onishi va yoshlarning ma’rifat yo‘lida faol bo‘lishi g‘oyasi yetakchilik qiladi. behbudiy uchun yosh avlod — millatning kelajagi, uning yuksalish yoki tanazzul sari yo‘nalishini belgilovchi kuchdir. shu bois, har ikki maqola mazmuni yoshlarni ilm, ma’rifat, vatanparvarlik va axloqiy poklik sari chorlovchi badiiy-falsafiy da’vat sifatida namoyon bo‘ladi. ikkala maqolada ham muallifning diniy-ma’rifiy qarashlari markaziy o‘rin tutadi. behbudiy dinni jaholat manbai emas, balki taraqqiyotga yo‘l ochuvchi qudratli ma’naviy kuch …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mahmudxo‘ja behbudiyning “yoshlarga murojaat” va “muhtaram yoshlarga murojaat” maqolalarini tahlili"

mahmudxo‘ja behbudiyning “yoshlarga murojaat” va “muhtaram yoshlarga murojaat” maqolalarini tahlil etish xx asr boshlarida turkiston ijtimoiy hayoti murakkab siyosiy va madaniy jarayonlar ta’sirida shakllanayotgan bir paytda, millat taqdiri, ma’naviy uyg‘onish va yangi avlod tarbiyasi masalasi jadidlar uchun eng dolzarb mavzulardan biri edi. ana shu millatparvar jadidlar orasida mahmudxo‘ja behbudiy alohida o‘rin tutadi. u nafaqat jadidchilik harakatining yetakchi namoyandasi, balki milliy uyg‘onish g‘oyalarini xalq ongiga singdirgan buyuk ma’rifatparvar, dramaturg, noshir va o‘qituvchi sifatida tarixda o‘chmas iz qoldirgan. behbudiy o‘z asarlari orqali yoshlarni ma’rifatga, axloqiy poklikka, vatanparvarlik va ijtimoiy faollikka chorlab, milliy o‘zlikni anglash ruhini shakllantirdi. mahmud...

This file contains 7 pages in DOCX format (21.6 KB). To download "mahmudxo‘ja behbudiyning “yoshlarga murojaat” va “muhtaram yoshlarga murojaat” maqolalarini tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: mahmudxo‘ja behbudiyning “yoshl… DOCX 7 pages Free download Telegram