nutquslublari

PPTX 30 стр. 333,2 КБ Бесплатная загрузка

30 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 333,2 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 30

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 30

slayd 1 nutq uslublari adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum soha doirasiga, ma’lum nutqiy vaziyatga xoslangan ko‘rinishi nutq uslubi hisoblanadi. so‘zlar ham ma’lum nutq uslubiga xoslanish yoki xoslanmaslik belgisiga ko‘ra uslubiy xoslangan va uslubiy betaraf so‘zlarga bo‘linadi. ayrim nutq uslubi doirasidagina qo‘llanadigan so‘zlar uslubiy xoslangan so‘zlar, bunday xususiyatga ega bo‘lmagan so‘zlar esa uslubiy betaraf so‘zlar sanaladi. o‘zbek tilining quyidagi nutq uslublari mavjud: 1) so‘zlashuv uslubi 2) publitsistik(ommabop) uslub 3) ilmiy uslub 4) rasmiy uslub 5) badiiy uslub radio, televideniye orqali taralayotgan suxandonlar nutqini har kuni eshitasiz. gazeta-jurnallarda e’lon qilinayotgan xabarlarni o‘qiysiz. badiiy asarlarni mutoala qilib, tilimizning badiiy-estetik quvvatidan bahramand bo‘lasiz. fizika, matematika singari fanlarni ham o‘zbek tilida o‘qiysiz, shu bilan birgalikda ko‘cha-ko‘yda, oilada, mahallada turli yoshdagi kishilar bilan muloqotga kirishasiz. agar yuqorida bayon qilingan nutqiy jarayonlarga e’tibor bilan qarasangiz, ularning hammasi garchi o‘zbek tilining bevosita voqealanishi bo‘lsa ham, lekin ma’lum jihatlari bilan bir-biridan farqlanishining guvohi bo‘lasiz. demak, adabiy tilning ijtimoiy hayotning …

2 / 30

opajon kabi. bunday birikmalarni yoningizda siz bilan oddiy holatda jonli muloqot qilib turgan kishilarga qo‘llay olmaysiz. agar shunday birikmalarni qo‘llasangiz, noqulay ahvolga tushasiz. tilimizda barcha uslublarda teng qo‘llaniladigan so‘zlar bo‘lishi bilan birga, faqat ayrim nutq uslublari uchun xoslangan so‘zlar ham mavjud. shuning uchun so‘zlar ana shu belgiga ko‘ra ikki guruhga bo‘linadi: 1) uslubiy betaraf so‘zlar (masalan, so‘zlamoq, gapirmoq, uy, daftar, ovqat va boshqalar) 2) uslubiy xoslangan so‘zlar (mazkur, binobarin, dudoq, irin, qaroq, nigoh, tashlamoq, bayonnoma, nota va boshqalar). so‘zlashuv uslubi kundalik hayotda uyda, ko‘cha-ko‘yda, ish joylarida va boshqa joylarda kishilarning bir-biri bilan erkin muloqotga kirishuvi so‘zlashuv uslubi orqali yuzaga chiqadi oddiy so‘zlashuv uslubida so‘zlovchi nutq vaziyatidan kelib chiqib, axborot uchun eng kerakli so‘zlarnigina ishlatadi. qolganlari nutqiy vaziyatdan bilinib turadi yoki imo-ishora va mimikalar bilan to‘ldiriladi. masalan, kinoteatr chirtaxonasidan chirta olish uchun so‘raysiz: — beshinchidan ikkita (menga beshinchi qatordan ikkita chirta bering deb o‘tirmaysiz). 1) adabiy so‘zlashuv uslubi 2) oddiy so‘zlashuv …

3 / 30

shuning uchun siz oddiy so‘zlashuv nutqingizda ham o‘zingizning yuksak madaniyatingizni namoyish eting. publitsistik uslub publitsistika (lot. publika — xalq, omma) davrning eng muhim, dolzarb masalalarini o‘quvchilarga, tinglovchilarga, tomoshabinlarga gazeta-jurnal, radio, televideniye orqali yetkazish, ommani jonlantirish, kishilarning ongiga atrofda sodir bo‘layotgan voqealarni singdirish, ularning ijtimoiy qarashlarini shakllantirish uchun xizmat qiladi. ommaviy axborot vositalarida (gazeta-jurnal, radio, televideniye), oliy majlis yig‘inlarida, turli xil anjumanlarda qo‘llaniladigan nutq uslubi publitsistik uslub sanaladi. publitsistik uslub ikki xil shaklda namoyon bo‘ladi: 1) yozma shakl 2) og‘zaki shakl ijtimoiy-siyosiy masalalarga bag‘ishlangan bosh maqolalar, felyeton va pamfletlar, murojaatnomalar, chaqiriqlar, deklaratsiyalar publitsistik uslubning yozma shakliga mansubdir. radio va televideniyeda chiqayotgan siyosiy sharhlovchilar, notiqlarning nutqlari esa publitsistik uslubning og‘zaki shaklidir. publitsistik uslubning o‘ziga xos xususiyati shundaki, u muayyan ijtimoiy masalalarga faol munosabatda bo‘lishlik, hozirjavoblik, ta’sirchanlik belgilariga ega. bunday nutq uslubi ijtimoiy masalalarga harakatchanliligi tufayli unda ijtimoiy-siyosiy tushunchalarni ifodalovchi so‘zlar ko‘proq qo‘llaniladi. masalan, isyon, irqchilik, qo‘poruvchilar, siyosiy tanglik, bitim va boshqalar. publitsistika …

4 / 30

oniyatlarini o‘z ichiga olish bilan birga, o‘zbek shevalariga, kasb-hunarga doir leksik birliklar, bugungi kundalik iste’moldan chiqib ketgan tarixiy so‘zlar ham personajlar nutqi orqali ishlatila beradi. badiiy uslub o‘quvchida estetik zavq uyg‘otadi. demak, badiiy uslub orqali ro‘yobga chiqqan nutq ma’lum voqea-hodisa haqida axborot berish (kommunikativ vazifani bajarish)dan tashqari, o‘quvchiga ta’sir qilish (ekspressiv) vazifasini ham bajaradi. badiiy uslub uchun obrazlilik, tasviriy ifoda vositalariga boylik xosdir. badiiy uslubdan boshqa barcha uslublar ijtimoiy hayotning ma’lum sohasi doirasida chegaralangandir. badiiy uslub, ulardan farqli ravishda, inson amaliy hayotining barcha tomonlarini qamrab oladi. shuning uchun unda ilmiy uslubning ham, publitsistik uslubning ham, so‘zlashuv uslubining ham, rasmiy uslubning ham elementlari namoyon bo‘laveradi. . rasmiy uslub huquqiy qonunchilik va ish yuritish munosabatlari doirasida qo‘llaniluvchi nutq uslubi rasmiy uslub hisoblanadi. rasmiy uslub quyidagi turlarga bo‘linadi: 1. sof qonunchilik uslubi (qonun, farmon, fuqarolik va jinoiy aktlar, nizomlar uslubi). 2. idoraviy — devonxona uslubi (buyruq, ariza, talabnoma, bildirgi, tavsifnoma, tarjimayi hol, ishonchnoma, …

5 / 30

intaktik tuzilishi qat’iy qolirlarga bo‘ysunadi. masalan, «ushbu ma’lumotnomani ko‘rsatuvchi g‘. mo‘minov haqiqatan ham o‘zbekiston milliy universitetining matematika fakultetida dekan o‘rinbosari lavozimida ishlaydi...» ishonch qog‘ozi men, urganch akademik litseyining 2-bosqich talabasi o. olloberganov, menga litsey tomonidan ajratilgan mukofot pulini sinfdoshim a. do‘simovning olishi uchun ishonch bildiraman. a. do‘simovning tug‘ilganligi haqidagi guvohnomasi № tn 5891346. (imzo) o. olloberganov 2009-yil 8-fevral ilmiy uslub ilm-fan sohasida qo‘llaniluvchi nutq uslubi ilmiy uslub hisoblanadi. ilmiy uslub daliliy ma’lumotnomalar asosida chiqarilgan ilmiy xulosalarga (ta’rif-qoidalarga) ega bo‘lish, atamalarining keng qo‘llanilishi bilan boshqa uslublardan farq qiladi. ilmiy uslub ham o‘z ichida ikki guruhga bo‘linadi: sof ilmiy uslub ilmiy-ommabop uslub sof ilmiy uslub muayyan fan sohasidagi kishilarga nisbatangina qo‘llaniladi. shuning uchun bu uslubda fanning ma’lum sohasiga doir atamalar keng qo‘llaniladi. ilmiy-ommabop uslubda esa fan yutuqlarini keng ommaga yetkazish maqsad qilinadi. shuning uchun bunday uslub publitsistik uslubga yaqinroq bo‘ladi. ma’lum fan sohasiga doir atamalar qo‘llanilsa ham, lekin bu atamalar xalqqa tushunarli …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 30 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nutquslublari"

slayd 1 nutq uslublari adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum soha doirasiga, ma’lum nutqiy vaziyatga xoslangan ko‘rinishi nutq uslubi hisoblanadi. so‘zlar ham ma’lum nutq uslubiga xoslanish yoki xoslanmaslik belgisiga ko‘ra uslubiy xoslangan va uslubiy betaraf so‘zlarga bo‘linadi. ayrim nutq uslubi doirasidagina qo‘llanadigan so‘zlar uslubiy xoslangan so‘zlar, bunday xususiyatga ega bo‘lmagan so‘zlar esa uslubiy betaraf so‘zlar sanaladi. o‘zbek tilining quyidagi nutq uslublari mavjud: 1) so‘zlashuv uslubi 2) publitsistik(ommabop) uslub 3) ilmiy uslub 4) rasmiy uslub 5) badiiy uslub radio, televideniye orqali taralayotgan suxandonlar nutqini har kuni eshitasiz. gazeta-jurnallarda e’lon qilinayotgan xabarlarni o‘qiysiz. badiiy asarlarni mutoala qilib, tilimizning badiiy-estetik quvvatidan...

Этот файл содержит 30 стр. в формате PPTX (333,2 КБ). Чтобы скачать "nutquslublari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nutquslublari PPTX 30 стр. Бесплатная загрузка Telegram