kimyo faning asosiy tushunchalari va qonunlari

PPTX 17 pages 88.4 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.4 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universitrti tabiiy fanlar fakulteti oziq-ovqat texnologiyasi ta’lim yo’nalishi 101-guruh talabasi sattarova o’g’iloyning kimyo fanidan kimyo faning asosiy tushunchalari va qonunlari mavzusida tayyorlagan taqdimoti mavzu:kimyo faning asosiy tushunchalari va qonunlari. reja: 1.kimyo faning asosiy tushunchalari. 2.kimyo fanining asosiy qonunlari atom va molekulalar. qadimgi grek faylasufi demokrit bundan 2500 yil muqaddam barcha jismlar juda mayda, ko'zga ko'rinmaydigan, bo'linmaydigan, doimo harakatdagi zarrachalardan atomlardan tarkib topgan, degan fikrni aytgan edi. atom" so'zi tarjima qilinganda bo'linmas" degan ma'noni bildiradi. molekula va atomlar haqidagi ta'limot xvii asrning o'rtalarida rus olimi m.v.lomonosov tomonidan takomillashtirildi.u tabiatdagi jismlar korpuskulalardan (molekulalardan)tarkib topgan korpuskular tarkibiga elament (atom)lar kiradi degan fikrni bildiradi.olim moddaning turli tumanligi molekularda turli atomlarning birikishi va ularda atomlar turlicha joylashgani bilan tushuntirdi. molekula va atomlar haqidagi ta’limot faqat 1860-yilda kimyogarlarning karlsruedagi butunjahon syezdida uzil-kesil e’tirof etiladi. molekula bu moddaning kimyoviy xossalarini o'zida saqlab qolgan eng kichik zarrachasidir. molekulalar kimyoviy reaksiyalarda parchalanadi. ular …

2 / 17

ementlar kimyoviy elementlardir. elementlar mendeleyevning davriy jadvalida tasniflanadi. oddiy modda — bu faqat bitta kimyoviy elementdan iborat bo‘lgan moddalardir. oddiy modda o‘zining barcha atomlari bir xil bo‘lgan kimyoviy elementdan tashkil topadi. misol uchun, temir (fe), oltin (au), kislorod (o2) va vodorod (h2) oddiy moddalar hisoblanadi. ular bir xil turdagi atomlardan iborat bo‘lib, kimyoviy o‘zgarishlar orqali boshqa moddalarga aylanishi mumkin. kimyoviy elamentlarning belgilari. kimyoda moddaning tarkibini va ular orasidagi kimyoviy reaksiyalarni bayon bayon qilishni osonlashtiradigan til-kimyo tili bor.bu tilning alifbosi elamentlarning kimyoviy belgilari bilan tanishib chiqamiz. har bir elament lotincha nomining bosh harfi bilan zarur bo’lsa ikkinchi harfi bilan ifodalanadi.masalan hidrogenium-vodorod-h,hidrargirum-simob-hg,oxigenium-o-kislorod va hokazo. kimyoviy formulalar.moddaning tarkibini kimyoviy belgilar bilan ifodalash moddaning kimyoviy formulasi deyiladi.oddiy moddaning kimyoviy formulasini yozish uchun avval elamentning kimyoviy belgisi yoziladi va uning o’ng tomonining pastiga atomlar soni yoziladi,masalan,o2,h2.moddaning kimyoviy formulasiga qarab ayni modda oddiy yoki murakkab modda ekanligi,u qanday elamentlardan hosil bo’lganini,uning molekulasi tarkibiga har qaysi elamentning …

3 / 17

*10-23=16 bu kislorod atomining nisbiy atom massasi. agar modda nomolekular tuzilgan bo'lsa, uning nisbiy molekular massasi modda formulasidagi atomlar sonini hisobga olgan holda elementlar nisbiy atom massalarining yig'indisi sifatida topiladi. bu holda formula modda shartli molekulasining tarkibini ifodalaydi. agar biror kimyoviy reaksiyalar zarrachalar (atomlar, molekulalar va b.) soni jihatidan ko'rib chiqilayotgan bo'lsa, u holda modda miqdori" degan fizik kattalik qo'llaniladi. modda miqdorining birligi mol hisoblanadi. mol bu 0,012 kg (12 g) uglerodda nechta uglerod atomi bo'lsa, tarkibida shuncha zarrachalar (atom, molekula να boshqalar) bo'lgan modda miqdoridir. mol-tarkibida 6,02 102 molekula, atom yoki boshqazarrachalar bo'lgan modda miqdoridir. n 6.02-1023 mol son avogadro doimiysi deb atalgan: 6,02-1023 n = 6,02-102 mol i mol moddaning molyar massasi m modda massasinning moddaga tegishli miqdoria ga nisbatiga teng: m-" masalan, m(h₂o) 368 18g 36 1.88 - 18g/mol 2mol imol 0,5mol 0,1 mol moddaning molyar massasi uning bir molining massasidir. molyar massa, odatda, bir molga to'g'ri …

4 / 17

mning umumiy massasining saqlanib qolishini ta'kidlaydi. ya'ni, reaksiyaga kirishgan moddalarning massasi, hosil bo'lgan mahsulotlarning massasi bilan teng bo'ladi. massa saqlanish qonunining muhim jihatlari: 1. reaksiya davomida massa o'zgarmaydi: kimyoviy reaktsiyalar vaqtida atomlar o'zaro birlashib yoki ajralib, yangi moddalar hosil bo'lsa-da, ularning umumiy massasi saqlanadi. bu, atomlar soni o'zgarmasligini anglatadi, faqat ular boshqa birikmalar hosil qiladi. 2. reaksiya yopiq tizimda bo'lsa: agar reaksiya yopiq tizimda (ya'ni, tashqi muhit bilan moddalar almashinuvi bo'lmasa) o'tkazilsa, reaksiyaga kirishgan barcha moddalarning massasi hosil bo'lgan mahsulotlarning massasiga teng bo'ladi. 3. lavuazyening tajribasi: 18-asrda antoine lavuazye tomonidan o‘tkazilgan tajribalar orqali massa saqlanish qonuni aniq isbotlangan. u yopiq idishda reaksiyaga kirishgan moddalarning massasi o‘lchanib, hosil bo‘lgan mahsulotlarning massasi bilan taqqoslangan va ular teng bo‘lgan. 2.ekvivalent qonuni (yoki kimyoviy ekvivalentlik qonuni) kimyo fanida kimyoviy moddalarning reaksiyaga kirishishidagi nisbatan o‘xshashliklarni tushuntiradi. ushbu qonun moddalarning reaksiyaga kirishish uchun kerakli ekvivalent miqdorlarini belgilaydi. ekvivalent qonuni: ekvivalent qonuni bo‘yicha, ikki yoki undan ortiq …

5 / 17

kvivalentga ega bo‘ladi. kislorod (o) bir atomida ikki ekvivalentga ega, chunki bir molekula kislorod ikki vodorod atomini o‘ziga bog‘laydi. kimyoviy hisob-kitoblar: ekvivalent qonuni kimyoviy reaksiyalardagi moddalarning miqdorlarini hisoblashda muhim ahamiyatga ega. ekvivalentlar orqali moddalarning kerakli miqdorini aniqlash mumkin. 3.karrali nisbatlar qonuni (yoki dalton qonuni) kimyoviy moddalarning reaksiyalardagi nisbati haqida asosiy qonunlardan biridir. ushbu qonun 1803-yilda john dalton tomonidan kashf etilgan. karrali nisbatlar qonuni, ikkita yoki undan ortiq modda o‘rtasidagi reaksiyalarda, moddalarning massalari va miqdorlari ma'lum bir butun son nisbati bilan o‘zaro bog‘lanishini ta'kidlaydi. karrali nisbatlar qonuni:agar ikkita kimyoviy modda o‘rtasida bir nechta kimyoviy reaktsiyalar bo‘lsa, unda bu moddalarning bir-biriga nisbatan massalari doimo oddiy butun sonlar bilan ifodalanadi.misol: masalan, karbon (c) va kislorod (o) o‘rtasida ikkita turli kimyoviy reaksiya mavjud: 1. karbon va kislorod o‘rtasida karbon dioksid (co₂) hosil bo‘ladi. 2. karbon va kislorod o‘rtasida karbon oksidi (co) hosil bo‘ladi. agar bir xil miqdorda karbon olinsa, karbon dioksid va karbon oksidi …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyo faning asosiy tushunchalari va qonunlari"

zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universitrti tabiiy fanlar fakulteti oziq-ovqat texnologiyasi ta’lim yo’nalishi 101-guruh talabasi sattarova o’g’iloyning kimyo fanidan kimyo faning asosiy tushunchalari va qonunlari mavzusida tayyorlagan taqdimoti mavzu:kimyo faning asosiy tushunchalari va qonunlari. reja: 1.kimyo faning asosiy tushunchalari. 2.kimyo fanining asosiy qonunlari atom va molekulalar. qadimgi grek faylasufi demokrit bundan 2500 yil muqaddam barcha jismlar juda mayda, ko'zga ko'rinmaydigan, bo'linmaydigan, doimo harakatdagi zarrachalardan atomlardan tarkib topgan, degan fikrni aytgan edi. atom" so'zi tarjima qilinganda bo'linmas" degan ma'noni bildiradi. molekula va atomlar haqidagi ta'limot xvii asrning o'rtalarida rus olimi m.v.lomonosov tomonidan takomillasht...

This file contains 17 pages in PPTX format (88.4 KB). To download "kimyo faning asosiy tushunchalari va qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyo faning asosiy tushunchala… PPTX 17 pages Free download Telegram