buddizm dini tarixi va asosiy g’oyalari

PPTX 19 pages 790.9 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 790.9 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat pedagogika instituti ijtimoiy fanlar kafedrasi dinshunoslik fanidan o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat pedagogika instituti ijtimoiy fanlar kafedrasi dinshunoslik fanidan mavzu: buddizm dini tarixi va asosiy g’oyalari. reja: 1-reja buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi. 2-reja buddaviylik ta’limoti. 3-reja buddaviylikning markaziy osiyoga kirib kelishi. tayanch so’z va atamalar budda, siddxartxa gautama, buddaviylik, botxa, botxisatva, maxayana va xinayana, stupa, meditastiya, nirvana, sansara buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi . buddaviylik buddizm) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan. bu dinga e’tiqod qiluvchilar, asosan, janubiy, janubi-sharqiy va sharqiy osiyo mamlakatlarida, shri lanka, hindiston, nepal, butan, xitoy, singapur, malayziya, indoneziya, mongoliya, koreya, vetnam, yaponiya, kombodja, birma, tayland, laosda va qisman evropa va amerika qit’alarida, rossiyaning shimoliy mintaqalari - buryatiya, qalmiqiyada istiqomat qiladilar. hozirgi kunda dunyoda buddaviylar soni 750 mln.ga yaqin bo‘lib, ulardan 1 mln.ga yaqini …

2 / 19

ilgan, “lalitavistara” - milodning ii-iii asrlarida yuzaga kelgan, “buddaxacharita” - budda faylasuflaridan biri ashvagxoshey tomonidan milodning i-ii asrlarida yaratilgan, “nidanakatxa” – milodning i asrida yozilgan va “abnixishkramansutra”. budda mil. avv. 563 yilda tug‘ilib, 483 yilda vafot etgan. siddxartxa shakya qabilasining podshosi shuddxodananing o‘g‘li edi. uning saroyi himolay tog‘lari etagida kapilavasti degan qishloqda bo‘lgan (hozirda nepal hududida). onasi - malika mayya. buddaviylik ta’limoti. buddaviylik qadimiy hind diniy-falsafiy ta’limotlari asosida vujudga kelgan, amaliyot va nazariyotdan iborat diniy tizimdir. budda yangi diniy qonun-qoidalar, rasm-rusumlar ishlab chiqmagan. balki har bir inson tug‘ilish va o‘lim mashaqqatlaridan qutilishi uchun amal qilishi lozim bo‘lgan bir necha ko‘rsatmalarni ishlab chiqdi, xolos. uning ta’limoti insoning hayolida, ishlarida va o‘zini tutishida samimiy olijanoblik g‘oyasini ilgari suradi. u vedalardagi gunohsizlik ta’limotini inkor qildi, hayvonlarni qonli suratda qurbonlik qilishni qoraladi, varna (kasta) tizimini va undagi ruhoniylarning boshqalardan ustunligini inkor qildi. budda oliy yaratuvchi kuchning borligiga shubha va ishonchsizlik bildirgan. uning fikricha, eng …

3 / 19

i bir-biriga bog‘liqlik. hech bir narsa ma’lum sababsiz yaralmaydi. lekin har bir hodisa yoki harakatning birlamchi sababini aniqlash mumkin emas. shuning uchun buddaviylik dunyoni shu holicha qabul qilishga chaqiradi. buddaviylik ta’limotiga ko‘ra, har qanday narsa yoki hodisa u hoh moddiy, xoh ma’naviy bo‘lsin, dxarma (element)lardan tuzilgan. bu elementlar esa o‘z xususiyatiga ko‘ra, harakatsiz bo‘lib, ularni harakatlantiruvchi kuch insonning xayol va so‘zlaridir. ob’ektiv haqiqat bu doimiy ravishda o‘zgarib turuvchi dxarmalar oqimidir. harakatdagi dxarmalar mavjudligining 5 formasi – tana, sezgi, his-tuyg‘u, harakat, anglashni yaratadi. bu besh forma insonni tashkil qiladi. inson ular yordamida yashaydi va borliq bilan aloqa qiladi, yaxshi yoki yomon ishlarni bajaradi. bu narsa insonning o‘limi bilan tugallanadi. insonni tashkil qiluvchi besh forma (skandx) o‘z navbatida qayta tug‘iladi. yangi tananing xususiyatlari asos bo‘luvchi besh natijani beradi: faoliyat, gumrohlik, xohish, istak va norma. bu jarayon “hayot g‘ildiragi”ni tashkil qiladi. “hayot g‘ildiragi”da doimiy ravishda aylanib, inson abadiy qiynoqqa duchor bo‘ladi. ikkinchi haqiqat …

4 / 19

to‘la tugatishdir. to‘rtinchi haqiqat - qiynoqlardan qutilish yo‘li mavjuddir. bu yo‘l - “sakkizta narsaga amal qilish, to‘g‘ri tushunish, to‘g‘ri harakat qilish, to‘g‘ri muomalada bo‘lish, fikrni to‘g‘ri jamlash”. bu yo‘ldan borgan inson budda yo‘lini tutadi. bu sakkiz narsaga amal qilish meditastiya deb nomlanadi. buddaviylik ta’limoti asosan uch qismdan iborat: meditastiya, axloq normalari, donishmandlik. 1. meditastiya deganda quyidagilar tushuniladi: to‘g‘ri tushunish (e’tiqod qilish) – buddaning birinchi da’vatida yuritilgan so‘z to‘rt haqiqatni bilish va unga ishonish; to‘g‘ri niyat qilish – dunyoviy lazzat-halovatlardan xalos bo‘lishga, keraksiz fikrlar va boshqalarga zarar etkazib qo‘yishdan saqlanishga intilish; to‘g‘ri o‘zini tutish – o‘zingniki bo‘lmagan narsani olmaslik, ortiqcha hissiyotga berilmaslik; to‘g‘ri anglash – o‘z tanasi va ruhiga o‘zini yo‘qotib qo‘ymaydigan darajada nazoratda bo‘lish hamda bunda ehtiroslar va iztiroblarga chek qo‘yish; to‘g‘ri harakat qilish – o‘zidagi yomon tuyg‘ularni jilovlash hamda ezgu tuyg‘ular va harakatlarni rivojlantirish; to‘g‘ri hayot kechirish – noma’qul hayot tarzidan saqlanish; to‘g‘ri fikr yuritish – kamolotning to‘rt bosqichini …

5 / 19

ida shaharma-shahar, qishloqma-qishloq yurib, ular aholisini buddaviylikka da’vat qilib, ularga budda ta’limotini o‘rgatib yurishgan. faqatgina musson yomg‘irlari tinmay quygan 3 oydagina o‘z ibodatxonalarida muqim bo‘lib ibodat bilan shug‘ullanganlar. miloddan avvalgi 273-232 yillarda hukmronlik qilgan imperator ashoka davri buddaviylikning keng hududga yoyilishiga katta imkoniyatlar yaratdi. ashoka o‘zining ilk hukmronlik paytidanoq buddaviylikka e’tiqod qila boshladi. u buddaviylikka, monaxlariga, ularning hindiston bilan chegaradosh davlatlarga qilgan missionerlik harakatlariga xayrixohlik qildi. ular o‘z da’vatlari asosida biron-bir erlik aholi yoki ruhoniylar tomonidan qarshilikka uchrasalar ham hech qanday qarshi harakat qilmay, o‘z yo‘llarida davom etganlar. agar mahalliy aholi tomonidan o‘zlariga nisbatan xayrixohlik sezsalar, o‘sha erga ko‘proq ahamiyat berib, ularni ko‘proq da’vat qilishgan. buddaviylik jamoalari har qanday boshqa din, madaniyat va urf-odatlar qamrovida yoki aralashuvda bir necha yuz yillab o‘zlarini saqlab qolish hamda fursat kelganda ularga o‘z ta’sirlarini o‘tkazish qobiliyatiga egadirlar. ularning bu xususiyatlari hindistonda musulmon hukmdorlar davrida, shri-lankada portugallar, gollandlar va inglizlar mustamlakasi davrida, xitoy va yaponiya …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddizm dini tarixi va asosiy g’oyalari"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat pedagogika instituti ijtimoiy fanlar kafedrasi dinshunoslik fanidan o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon davlat pedagogika instituti ijtimoiy fanlar kafedrasi dinshunoslik fanidan mavzu: buddizm dini tarixi va asosiy g’oyalari. reja: 1-reja buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi. 2-reja buddaviylik ta’limoti. 3-reja buddaviylikning markaziy osiyoga kirib kelishi. tayanch so’z va atamalar budda, siddxartxa gautama, buddaviylik, botxa, botxisatva, maxayana va xinayana, stupa, meditastiya, nirvana, sansara buddaviylik (buddizm)ning kelib chiqishi . buddaviylik buddizm) – uchta dunyo dinlari ichida eng qadimiysi hisoblanib, miloddan avvalgi vi-v asrlarda hindistonda vujudga kelgan....

This file contains 19 pages in PPTX format (790.9 KB). To download "buddizm dini tarixi va asosiy g’oyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: buddizm dini tarixi va asosiy g… PPTX 19 pages Free download Telegram