metall konstruktsiyalarda qo’llaniladigan materiallarning asosiy xususiyatlari

PPTX 36 pages 722.6 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 722.6 KB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

slayd 1 3-ma`ruza: metall konstruktsiyalarda qo’llaniladigan materiallarning asosiy xususiyatlari reja: 1. po’latlar .alyuminiy qotishmalar . zararli aralashmalar. 2.metallarning yuk ostida ishlashi. 3. po`latning cho`zilish diagrammasi. 1.po`latlar metall qurilmalarda qo’llaniladigan po’latlarning sifati quyidagi xususiyatlari bilan belgilanadi: mexanik xususiyatlari: statik ta’sirlarga qarshilishi (cho’zilishdagi vaqtinchalik qarshiligi va oquvchanlik chegarasi), dinamik ta’sirlarga va mo’rt buzilishga qarshiligi, plastiklik ko’rsatkichi (nisbiy cho’zilish), ko’p marotaba yuklashga qarshiligi (charchoq buzilish). yuqorida keltirilgan ko’rsatkichlarning qiymatlari davlat standartlarida belgilanadi; payvandlanish xususiyati – po’latning kimyoviy tarkibi, tayyorlanish texnologiyasi uning payvandlanishini kafolatlashi lozim; zanglamasligi (zanglashga chidamli bo’lishi). mexanik xususiyatlari (mustahkamligi) bo’yicha po’latlar shartli ravishda 3 guruhga bo’linadi (1-jadval): 1. mustahkamligi oddiy kam uglerodli po’latlar; 2. mustahkamligi yuqori bo’lgan po’latlar; 3. o’ta yuqori mustahkamlikdagi po’latlar. mustahkamlik guruhi po’lat markasi oquvchanlik chegarasi, mpa vaqtinchalik qarshiligi, mpa nisbiy uzayishi, % oddiy vst3kp, vst3ps, vst2gps, vst3sp 185-285 365-390 25-27 yuqori vsttps, 09g2, 09g2s, 14g2 295-390 430-540 19-20 o’ta yuqori 16g2af, 18g2afps, 15g2sft.o. ≥440 ≥590 14-20 qmq …

2 / 36

i uglerod qo’shish (kam uglerodli, oddiy mustahkamlikka ega bo’lgan po’latlar), marganets, kremniy, vanadiy va boshqa elementlardan ligerlovchi qo’shimchalar qo’shish (yuqori mustahkamlikka ega kamligerlangan po’latlar), ligerlash va termik ishlov berish (o’ta yuqori mustahkamlikka ega po’latlar) orqali oshirildi (jadvalga qarang). oddiy sifatli uglerodli po’latlar kremniy yoki alyuminiy, marganets, mis qo’shimchali temir va ugleroddan tashkil topadi. uglerod (u) – po’latning mustahkamligini oshirish bilan bir qatorda uning plastik xususiyatlarini kamaytiradi va payvandlanishini yomonlashtiradi. shuning uchun yetarli darajadagi plastiklikka va yaxshi payvandlanish xususiyatiga ega bo’lishi kerak bo’lgan po’latlarda uglerodning miqdori 0,22% dan ortmasligini ta’minlanadi. kremniy (s) – ferrit bilan qattiq qorishmada turib, po’latning mustahkamligini oshiradi, lekin uni payvandlanish xususiyatini va zanglashga chidamliligini yomonlashtiradi. kamuglerodli po’latlarga 0,3% gacha, kamligerlanganlarda esa 0,1% gacha kremniy qo’shiladi. alyuminiy (yu) – po’latning tarkibiga ferrit bilan qattiq qorishma sifatida va turli nitrid va karbidlar ko’rinishida kiradi, fosforning zararli ta’sirini neytrallashtiradi, qayishqoqligini oshiradi. marganets (g) metallning mustahkamligini, qayishqoqligini oshi-radi va po’latga aralashgan …

3 / 36

bilan esa po’latning tarkibiy qismini tashkil etuvchi kimyoviy elementlarning shartli nomlari belgilanadi. harfdan keyingi raqamlar esa shu elementning foiz hisobidagi miqdorini ko’rsatadi. agar bu miqdor bir foizdan kam bo’lsa u ko’rsatilmaydi. po’latning tarkibiga kirgan qo’shimcha elementlar miqdori 0,3% kam bo’lganda ular belgida ko’rsatilmaydi. po'lat ishlab chiqarish marten, konverter va elektrokimyoviy usulda amalga oshiriladi. qurilish konstruktsiyalari tayyorlash uchun ishlatiladigan po'latlar asosan marten pechida va konverterlarda yukoridan kislorod xaydash usulida ishlab chiqariladi. ikkala usulda ishlab chiqarilgan pulatlarning sifati va mexanik xususiyati deyarli fark qilmaydi, ammo ikkinchi usulda ishlab chiqarilgan po'lat arzonga tushadi. suyuk xoldagi po'lat maxsus qoliplarga quyilib sovutiladi va u kristall xolatini oladi. sovish va kristallanish jarayonida erigan xar xil gazlar va metalmas qo'shimchalar chiqib ketsada, ular qisman pulat tarkibida koladi. bunday po'lat qaynagan po'lat (kp) deb ataladi va bir jinslilik xususiyati kamrok bo'ladi. kam uglerodli pulatning sifatini yaxshilash maksadida kremniy yoki alyuminiy qo'shiladi va bu elementlar erigan kislorod bilan reaktsiyaga …

4 / 36

mlar kimyoviy tarkibni belgilaydi. old raqam uglerod miqdorining yuzdan bir ulushini belgilaydi, harflar esa legirlovchi elementning qisqartma nomini ifodalaydi, ya'ni g - marganets, s - kremniy, x - xrom, n - nikel, d - mis, t - titan, f - vannadiy, yu - alyuminiy, r - bor va hokazo. bu harflar legirlangan po'latning tarkibida 1% dan ko'p bo'lganda yoziladi. legirlangan po'latlar qo'llanilganda metal sarfi 10-20% kamayadi, ammo ularning tannarxi birmuncha qimmat turadi. po’latni eritish ikki usulda bo’ladi. marten pechlarida va konvektor usulida kislorod yuborish bilan. po’lat mustahkamligini oshirishning asosan ikki usuli bor: yuqori haroratda ishlov berish va legirlash. yuqori haroratda ishlov berishdan asosiy maqsad po’latning atom tuzilishini o’zgartirish va zarrachalarini maydalashdir. bu jarayon natijasida po’latning elastikligi biroz kamaygani holda mustahkamligi va oquvchanlik chegarasi ortadi. yuqori haroratda ishlov berishni asosiy turlari: toblash, normallash va bo’shatish toblash po’latni 910 0sdan yuqorigacha qizdirib keyin tezlik bilan sovitishdan iborat. normallashda toblangan yoyma po’lat qaytadan …

5 / 36

rganets, kremniy, mis) bilan legirlangan alyuminiy qotishmalari ishlatiladi. qurilishda ishlatiladigan alyuminiy qotishmalarining asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat: a) zichligi po’latnikiga nisbatan kariyb 3 marta kichik ( = 2640 kg/ m3, demak po’latga nisbatan 3 marta yengil); b) korroziyaga chidamliligi oddiy po’latnikiga nisbatan 10...20 marta ko’p; v) alyuminiy profillarini yasashda asosan iskanjaga olish usuli qo’llaniladi, bu usul po’lat profillarini hosil qilishda qo’llaniladigan yoyish (prokatka) usuliga nisbatan oddiyroq va arzonga tushadi; g) 0 gradus s dan past haroratda alyuminiy qotishmalarning mo’rtligi kamayadi, bu esa sovuq iqlimli joylarda ayniqsa qulaylik tug’diradi. alyuminiy qotishmalarining kamchiliklariga quyidagilar kiradi: a) elastiklik moduli po’latnikiga nisbatan kichik; b) po’latga nisbatan tannarxi yuqori; v) chiziqli kengayish koeffitsienti po’latnikiga nisbatan qariyb ikki marta katta. alyuminiy qotishmalarini ishlatilish sohalari: a) vitrinalar, eshik va deraza romlari, me’morchilik detallari yasashda; b) katta proletli binolarda, ya’ni qurilmaning xususiy og’irligini kamaytirish katta ahamiyatga ega bo’lgan hollarda - tom yopmalarida; v) agressiv muhitda ishlaydigan qurilmalarda; g) tog’li …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metall konstruktsiyalarda qo’llaniladigan materiallarning asosiy xususiyatlari"

slayd 1 3-ma`ruza: metall konstruktsiyalarda qo’llaniladigan materiallarning asosiy xususiyatlari reja: 1. po’latlar .alyuminiy qotishmalar . zararli aralashmalar. 2.metallarning yuk ostida ishlashi. 3. po`latning cho`zilish diagrammasi. 1.po`latlar metall qurilmalarda qo’llaniladigan po’latlarning sifati quyidagi xususiyatlari bilan belgilanadi: mexanik xususiyatlari: statik ta’sirlarga qarshilishi (cho’zilishdagi vaqtinchalik qarshiligi va oquvchanlik chegarasi), dinamik ta’sirlarga va mo’rt buzilishga qarshiligi, plastiklik ko’rsatkichi (nisbiy cho’zilish), ko’p marotaba yuklashga qarshiligi (charchoq buzilish). yuqorida keltirilgan ko’rsatkichlarning qiymatlari davlat standartlarida belgilanadi; payvandlanish xususiyati – po’latning kimyoviy tarkibi, tayyorlanish texnologiyasi uning pa...

This file contains 36 pages in PPTX format (722.6 KB). To download "metall konstruktsiyalarda qo’llaniladigan materiallarning asosiy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: metall konstruktsiyalarda qo’ll… PPTX 36 pages Free download Telegram