ninachilarning faunasi va tarqalishi
Page preview (5 pages)
Scroll down 👇![andijon viloyatining janubi sharqiy xududlarida tarqalgan ninachilarning faunistik taxliliga oid kirish annotatsiya: tadqiqotning maqsadi andijon viloyati xo’jaobod tumanida tarqalgan ninachi turlarini faunasi va tarqalishini o’rganish. xo’jaobod tumani odonatafaunasining taksonamik taxlil qilish va odonatafaunaning morfobiekologik xususiyatlarini yanada kengroq yoritib berish. ninachilarni ikki xil muhitda rovojlanishi munosabati tufayli, biogeosenozlardagi moddalar almashinuviga katta hissa qo’shadilar. hatto kichik suv havzalarida bir yil mobaynida bir necha tonna biogen moddalarni hosil bo’lishida ishtirok etadilar. [1] dunyo faunasida ninachilarning 40 oilaga birlashtirilgan ninachilarning 6650 turi malum bo’lib, ularning 1665 turi yani eng ko’p qismi hindomalay zoogeografik mintaqasiga to’g’ri keladi[2]. shu davrgacha ninachilarni o’rganish bo’yicha ko’zga ko’rinarli ishlar olib borilgan. ninachilarni o’rganuvchi yangi soha odonatalogiya faniga asos solingan. shuningdek 1997 yil sentabrda xalqaro ninachilar asotsiatsiyasi (the worldwide dragonfly association) tashkil etilgan. ninacilarni tadqiq etish loyihalarni qo’llab quvvatlash maqsadida ushbu assotsatiya tomonidan tashkillangan xalqaro ninachilar jamg’armasi (international dragonfly fund) tuzilgan. ushbu jamg’armaning asosiy maqsadi ninachilar va ularning tarqalgan joylarini …](/media/previews/pages/p1_202064.webp "ninachilarning faunasi va tarqalishi - Page 1")
![r “fauna i ekologiya strekoz” monografiyasida nukus, toshkent, samarqand shaharlari atroflarida ninachilar faunasini o‘rganib, ma’lumotlar yig‘ib, tahlil qilgan[8]. shuningdek abdurahmon qulmamatovning “entomologiyadan o‘quv dala amaliyoti” kitobida o‘zbekistonda uchraydigan ninachilar turlarining bioekologiyasi morfologiyasi to‘g‘risida ma’lumotlar keltirilgan[9]. s.n. borisov (2007) “o‘rta osiyo ninachilari” maqolasida o‘zbekiston va tojikistonda ninachilarning 56 ta turi uchrashi qayd etilgan va tur tarkibi keltirilgan.[10]. biz tadqiqot olib borayotgan xududda, o’zbekiston respublikasining sharqiy xududlarida, xususan fargʻona vodiysida odonatologik tadqiqotlar deyarli olib borilmagan. ayrim maʼlumotlar hisobiga yoritilgan tadqiqotlar oʻzbekistondagi ninachilar turkumiga mansub hasharotlarning biologik va ekologik xususiyatlari hamda hayotiy sikli haqida toʻla maʼlumot bera olmaydi.[11] material va tadqiqot uslublari tadqiqot hududi. tadqiqot 2022-2023 yillar (bahor-yoz-kuz) davomida farg‘ona vodiysining janubi-sharqiy hududlaridagi xo‘jaobod, marhamat tumanlari va unga chegaradosh hududlarning tekislik, adir, tog‘ mintaqalrida olib borildi. ushbu tumanlarning iqlimi keskin kontinental. yillik o‘rtacha harorati 13,1 daraja. iyulda o‘rtacha 26,7, eng yuqori harorat 45 daraja. yanvarning o‘rtacha xarorati esa minus 3,5, eng past xarorat …](/media/previews/pages/p2_202064.webp "ninachilarning faunasi va tarqalishi - Page 2")
![yig’ishda ekspeditsion - marshrut dedyuxin uslubidan foydalanildi [13]. jarayonni qayd etish uchun dala kundaligi, tadqiqot o’tkazilgan joy ma’lumotlarini olish uchun gps navigatordan foydalanildi. tadqiqotlarda na’munalarni (entomologik tutqich yordamida) yig’ish, suv havzalari bo’ylari, zovurlar, ko’l, ariqlar va ekin maydonlarida olib borildi. materiallar yig’ish 2022-2023 yilning (iyun oyining ikkinchi yarmidan boshlab) yoz-kuz fasllarida olib borildi. ninachi turlarini tanib olishda xaritonov (1977), aniqlagichlaridan shu jumladan soxaga oid ilmiy adabiyotlaridan, hamda ularni sistematik nuqtai nazardan tahlil qilishda s.n. borisovning dissertatsiya avtoreferati “strekozi (insecta, odonata) sredney azii i ix adaptivnie strategii” dan va https://www.gbif.org/ saytiga murojaat qilindi [13; 14; 15.]. “google xarita” dasturining kartografik servis xizmati yordamida tadqiqot uchun yig‘ilgan materiallarning joy koordinatalari aniqlandi. natija va muhokama xo’jaobod tumani odonatafaunasini taksonomik tahlil qilish natijasida, ular 2 ta kenja turkum, 6 ta oila, 9 ta avlod, 14 ta turlardan iborat ekanligi aniqlandi. 1-jadval. marhamat va xo’jaobod tumani xududlarida aniqlangan turlarning taksanomik tavsifi. t/r odonata -ninachilar turkumi …](/media/previews/pages/p3_202064.webp "ninachilarning faunasi va tarqalishi - Page 3")
![calopteryx virgo- chiroyli qiz ninachi linnaeus, 1758. olingan joyi: andijon viloyati xo’jaobod tumani, oq laylak baliqchilik xo’jaligi. 20.06.2022, 40°31'01"n 72°38'28"e., marhamat tumani boboxuroson mfy zovur bo’ylari 27.06.2022, mintaqa burilish gradusi: 40°31'50"n 72°21'27"e, 40°31'52"n 72°21'14"e morfobioekologik xususiyatlari: tanasi yashil-bronza tusda. erkaklarining qanotlari yalpi ko’k rangda, urg’ochilariniki esa rangsiz, ochiq. qanotlarini yozganda, kengligi 58-75 mm ga teng. qorin bo’limining uzunligi 33-40 mm. suv havzalari atrofida uchraydi[16]. oila: lestidae calvert, 1901 - mitti ninachilar qanotlarining uzunligi 20–30 mm, tanasining ranglanishi yaltiroq tusda, qanotlari shaffof, pterostigma ikkala qanotida yaqqol koʻrinuvchi kamida 2 katakchani egallaydi. oʻzbekiston hududlarida ushbu oilaning 9 ta turi tarqalgan (nasekomie uzbekistana, 1993) [16]. avlod: lestes leach, 1815 aniqlangan turlar tur: lestes nympha selys, 1840 olingan joyi: andijon viloyati xo‘jaobod tumani imom ota tog‘ orasidagi ko‘l. 17.06.2022 y. mintaqa burilish gradusi: 40°30'58"n 72°38'40"e. marhamat tumani ulyuz zovur bo’ylari. 40°32'21"n 72°21'39"e. morfobioekologik xususiyatlari: soylar va daryolar yaqinida tarqalgan boʻlib, erkak va urg’ochisining tanasi …](/media/previews/pages/p5_202064.webp "ninachilarning faunasi va tarqalishi - Page 5")
About "ninachilarning faunasi va tarqalishi"
andijon viloyatining janubi sharqiy xududlarida tarqalgan ninachilarning faunistik taxliliga oid kirish annotatsiya: tadqiqotning maqsadi andijon viloyati xo’jaobod tumanida tarqalgan ninachi turlarini faunasi va tarqalishini o’rganish. xo’jaobod tumani odonatafaunasining taksonamik taxlil qilish va odonatafaunaning morfobiekologik xususiyatlarini yanada kengroq yoritib berish. ninachilarni ikki xil muhitda rovojlanishi munosabati tufayli, biogeosenozlardagi moddalar almashinuviga katta hissa qo’shadilar. hatto kichik suv havzalarida bir yil mobaynida bir necha tonna biogen moddalarni hosil bo’lishida ishtirok etadilar. [1] dunyo faunasida ninachilarning 40 oilaga birlashtirilgan ninachilarning 6650 turi malum bo’lib, ularning 1665 turi yani eng ko’p qismi hindomalay zoogeografik mintaqasi...
This file contains 11 pages in DOC format (164.5 KB). To download "ninachilarning faunasi va tarqalishi", click the Telegram button on the left.
DOC
DOCX
DOC
PPTX
DOC
DOC
DOC
DOC