zoologiya fanidan tuxumqo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti mavzusi

PPTX 11 pages 285.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 285.2 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo’nalishi ii bosqich 204-guruh talabasi xamidullayev davronbekning «zoologiya» fanidan tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti mavzusida tayyorlagan kurs ishi loyihasi zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo’nalishi ii bosqich 204-guruh talabasi xamidullayev davronbekning «zoologiya» fanidan tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti mavzusida tayyorlagan kurs ishi loyihasi kirish sutemizuvchilar sinfiga 4000—4500 ga yaqin tur kiradi. g‘zbekistonda 7 ta turkum ga kiruvchi 108 ta tur sutemizuvchilar uchraydi. sutemizuvchilar smfi bir-biridan keskin farq qiladigan 2 ta kenja sinfga bominadi: 1. ateriyalar (atheria) kenja sinfl; 2. teriyalar, ya’ni tirik tug‘uvchilar (theria) kenja sinfi. ateriyalar kenja sinfi o‘z navbatida 2 ta infrasinfga bo'linadi: 1. sodda yoki dastlabki darrandalar — prototheria (qirilib ketgan trikonodontlar va kloakalilar turkum lari) infrasinfi. 2. alloteriyalar — allotheria (qirilib ketgan ko‘p bo‘rtiqlilar turkumi) infrasinfi. teriyalar kenja sinfiga esa 3 ta infrasinf kiradi: 1. u ch bo‘rtm a-tishlilar …

2 / 11

hga moslashgan. sutemizuvchilarning boshqa umurtqali hayvonlarga nisbatan asosiy progressiv belgilari quyidagilardan iborat: 1. markaziy nerv sistemasi, ayniqsa oldingi miya yarimsharlarining kulrang moddasi — oliy nerv faoliyatining markazi yuksak darajada takomillashgan. markaziy nerv sistemasining murakkab tuzilganligi bu hayvonlarga o ‘zgarib turadigan yashash muhiti ta’sirida yangi ko‘nikmalarni oson va tez hosil qilish, ya’ni o ‘zgaruvchan sharoitga tez moslashish imkonini beradi. 2. sutemizuvchilarning ko‘pchiligi tirik tug‘adi va bolalarini sut bilan boqadi. oʻrdakburun — oʻrdakburunsimonlar oilasi, bir teshiklilar turkumiga mansub sut emizuvchi hayvon. oilaning yagona turi. tanasining uzunligi 30—45 sm, dumi 10—15 sm. boshining uchida teri bilan qoplangan yassi muguz „tumshugʻi“ (uzunligi 6,5 sm ga yaqin) boʻladi. suvga shoʻngʻiganida koʻzi va quloq teshigi teri burmalari bilan yopiladi. dumi yassi uzun, 5 barmoqli oyoqlarida suzgich pardalari bor. tishlari faqat yosh hayvonlarda boʻladi; voyaga yetgan davrida ular oʻrnini muguz plastinka egallaydi. juni yumshoq va qalin; orqa tomondan qoramtir qoʻngʻir, ostki tomondan kulrang tusda. daryolar va boshqa …

3 / 11

g‘oq hosil qiladi. oldingi oyoqlari deyarli kalta va besh barmoqli, orqa oyoqlari esa uzun hamda to‘rt barmoqli bo‘ladi. barcha barmoqlarida tirnoqlari bor. teri qoplami. boshqa umurtqali hayvonlarga o ‘xshab sutemizuvchilarning terisi ham ikki qavatdan iborat, ya’ni tashqi-epidermis va ichki kutis qavati bor. oʻrdakburun-(lotincha „ornithorhynchus anatinus“) tovushqon kattaligidagi hayvon boʻlib, u faqat avstraliyaning sharqiy qismida va tasmaniyada uchraydi. uning boshida oʻrdaknikiga oʻxshash keng va uzun muguz tumshugʻi bor (tumshugʻining uzunligi 6 sm, kengligi esa 5sm uzunlikka yetshi mumkin), shu sababli unga shu nom qoʻyilgan. oʻrdakburunning kallasi tanaga deyarli toʻgʻridan — toʻgʻri tutashgan boʻlib, boʻyni deyarli sezilmaydi. yosh oʻrdakburunlarda sodda koʻrinishidagi tishlar boʻladi, ammo u voyaga yetgach tishlar yoʻqolib ketib, uning oʻrnini shoxsimon plastinalar egallaydi. koʻzlari kichkina, tashqi quloqlari yoʻq. ammo u juda yaxshi koʻradi va eshitadi. oyogʻining barmoqlari orasida suzgich pardasi boʻlib, ana shu pardasi yordamida yaxshi suzadi. oʻrdakburun tumshugʻi bilan suvdan har xil mayda umurtqasiz hayvonlarni sizdirib oladi. voyaga yetgan …

4 / 11

tumshug‘i shoxsimon m oddadan iborat g‘ilof bilan qoplangan, voyaga yetganlarida tishlari yo‘q; 8) urg'ochilarida (yexidnada) faqat chap tuxumdoni rivojlangan birteshiklilar asosan avstraliya, tasmaniya va yangi gvineyada tarqalgan. tuxum qo'yuvchi sutemizuvchilar: 1 — vexidna; 2 — o'rdakburun; 3 — proyexidna. bu turkumga 0 ‘rdakburunlar (ornithorhynchidae) va yexidnalar (tachyg-lossidae) oilalari kiradi. 0‘rdakburunlar oilasining bitta o‘rdakburun (ornithorhynchusanatinus) turi bor. 0‘rdakburunning massasi 1,5 kg gacha boradi. u avstraliya va tasmaniyada tarqalgan. tuxum qo‘yib ko‘payish. bu guruhga kiruvchi sutemizuvchilarning tuxumi sariq moddaga boy bo‘lib, tug‘ilganda embrion (bola) ancha rivojlangan bo‘ladi. tuxumni onasi uyasida bosib, inkubatsiya qiladi (o'rdakburun) yoki qorin tomonida joylashgan xaltacha ichida rivojlanadi (yexidna, proyexidna). bu xaltachalarda m a’lum vaqtdan keyin otalangan tuxumdan bolasi chiqadi va xaltacha ichida joylashgan sut bezlaridan chiqqan sutni yalab o‘sa boshlaydi. m a’lumki, o‘rdakburun va yexidnalar tashqi muhitga otalangan va yarim rivojlanishni ona organizmida o‘tkazgan tuxum chiqaradi. masalan: urg‘ochi o‘rdakburun jinsiy organida tuxum otalangandan keyin 15 kun, yexidnalarda esa …

5 / 11

nja sinfl; 422 2. teriyalar, ya’ni tirik tug‘uvchilar (theria) kenja sinfi. ateriyalar kenja sinfi o‘z navbatida 2 ta infrasinfga bo'linadi: 1. sodda yoki dastlabki darrandalar — prototheria (qirilib ketgan trikonodontlar va kloakalilar turkum lari) infrasinfi. 2. alloteriyalar — allotheria (qirilib ketgan ko‘p bo‘rtiqlilar turkumi) infrasinfi. teriyalar kenja sinfiga esa 3 ta infrasinf kiradi: 1. u ch bo‘rtm a-tishlilar — pantotheria (qirilib ketgan) infrasinfi. 2. tuban darrandalar — m etatheria (xaltalilar turkum i) infrasinfi. 3. y o‘ldoshlilar — eutheria yoki placentalia (hozirda yashab turganlari 17-23 ta turkum ga va qadimgi qirilib ketganlari 12 ta turkum ga b o ‘linadi) infrasinfi. dastlabki darrandalar (prototheria) infrasinfi vakillari avstraliya va unga yaqin joylashgan orollarda yashaydigan tuban sutemizuvchilarning juda kam sondagi guruhi hisoblanadi. image1.jpeg image2.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zoologiya fanidan tuxumqo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti mavzusi"

zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo’nalishi ii bosqich 204-guruh talabasi xamidullayev davronbekning «zoologiya» fanidan tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti mavzusida tayyorlagan kurs ishi loyihasi zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo’nalishi ii bosqich 204-guruh talabasi xamidullayev davronbekning «zoologiya» fanidan tuxum qo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti mavzusida tayyorlagan kurs ishi loyihasi kirish sutemizuvchilar sinfiga 4000—4500 ga yaqin tur kiradi. g‘zbekistonda 7 ta turkum ga kiruvchi 108 ta tur sutemizuvchilar uchraydi. sutemizuvchilar smfi bir-biridan keskin farq qiladigan 2 ta kenja sinfga bominadi: 1. ateriyalar (atheria) kenj...

This file contains 11 pages in PPTX format (285.2 KB). To download "zoologiya fanidan tuxumqo’yuvchi sutemizuvchilarning hayoti mavzusi", click the Telegram button on the left.

Tags: zoologiya fanidan tuxumqo’yuvch… PPTX 11 pages Free download Telegram