turkiston general-gubernatorligi

DOCX 17 pages 86.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 86.0 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mustaqil ish mavzu:turkiston o’lkasini boshqarish xususida 1865-1916 yillarda qabul qilingan qonun loyihalar va ularning mustamlakachilik tizimini mustaxkamlashdagi ahamiyati reja: 1.turkiston general gubernatorligi haqida 2.turkistonni boshqarish uchun qabul qilingan qonun 3.turkiston o’lkasini mustamlakachikigi tizimi xulosa mahalliy boshqaruv turkiston general-gubernatorligi (rus. turkestanskoe general-gubernatorstvo) – maʼmuriy-hududiy birlik. rossiya imperiyasi bosib olgan gʻarbiy turkiston hududida rossiya imperatori aleksandr ii farmoni bilan tashkil etilgan (1867-yil 11-iyul). xuddi shu yili turkiston harbiy okrugi ham tuzilgan. turkistonning birinchi general-gubernatori etib rus podshosining yaqin mulozimi general-adʼyutant konstantin petrovich fon kaufman tayinlandi. u 14 yil mobaynida (1867—1881-yillarda) turkiston oʻlkasini qattiqqoʻllik bilan boshqargan. kavkaz, boltiqboʻyi oʻlkalaridagi ozodlik harakatlarini bostirishda tajribali maʼmur va usta siyosatchi ekanligini koʻrsatgan fon kaufmanni „turkistonning bunyodkori“ deb ulugʻlashgan. u toshkent jamoatchiligi vakillari yigʻilishi (1868-yil 22-yanvar)da birinchi bor ruslarni turkiston xalqlarining „katta ogʻasi“ deb atagan. turkiston 19-asrning boshlarida britaniya imperiyasi va rossiya imperiyasi orasida tortishuvlarga sabab boʻlgan. 19-asr boshidagi turkiston rossiya imperatori fon kaufmanga oʻlkani boshqarishda cheklanmagan …

2 / 17

aqirimga teng boʻlgan. rossiya hukmdor doiralari turkistonni imperiyaning tarkibiy qismiga aylantirish va xalqlarini ruslashtirish uchun barcha vositalarni ishga soldi. oʻlkadagi siyosiy, maʼmuriy, iqtisodiy va madaniy islohotlar ana shu maqsadga qaratilgan edi. asriy milliy davlatchilikni yoʻqotib ruscha idora usulini qoʻllash uchun sankt-peterburgning oliy siyosiy doiralari qonunlar majmuasini ishlab chiqdi. u tarixga „turkiston oʻlkasini boshqarish haqidagi nizom“ nomi bilan kirgan. nizomga koʻra, oʻlka hokimiyati „harbiy xalq boshqaruvi“ deb nomlandi. turkiston general-gubernatorligi viloyatlar (oblast), tuman (uyezd), jabhalar (uchastka), boʻlislar (volost) va oqsoqolliklarga boʻlindi. viloyatlar, tumanlar va jabhalarni rus ofitsergenerallari, boʻlis va oqsoqolliklarni esa mahalliy xalq vakillari boshqargan. viloyatlarga harbiy gubernatorlar, tuman – uyezd boshliqlari, jabhalarga esa uchastka pristavlari tayinlangan. mustamlakachilar mahalliy boshqaruv idoralariga maʼsul shaxslar tayinlanishida nihoyat hushyor ish tutib, ilgʻor, taraqqiyparvar va millatparvar kishilar boʻlis boshqaruvchisi, oqsoqol, yuzboshi yoki qozi sifatida saylanib qolsa, ularni lavozimga tasdiqlamaslik uchun turli hiyla-nayranglarni ishga solganlar. turkistonda mustamlaka idorasi 1898-yilgacha „harbiy xalq“, undan keyin esa „maʼmuriy politsiya …

3 / 17

etishga barcha mustamlaka arboblari jalb etilgan. rus dvoryan pomeshchiklari oʻlkani ruslashtirishning iqtisodiy tomonini koʻzlab, davlat dumasida turkiston oʻlkasidagi „ortiqcha“ yerlarni musodara qilishni yoqlab muxoliflarini siquvga olishgan. 1910-yilning 7-aprelida davlat dumasi „turkiston oʻlkasini boshqarish haqidagi nizom“ning 270-moddasini „turkiston koʻchmanchilarining ortiqcha yerlarini kolonizatsiya ehtiyojlari uchun“ musodara etishga ruxsat beruvchi qoʻshimcha bilan toʻldirish masalasini muhokama qildi. rus mustamlakachi shovinistlari tovushi baland kelib qonun loyihasi qabul qilindi va 1910-yilning 19-dekabrdan qonun kuchga kirdi. toʻqqiz yil ichida ana shu konunga koʻra, sirdaryo-fargʻona koʻchiruvchilik rayoni boʻyicha tub aholining 744,9 ming desyatina yeri ruslarga taqsimlab berildi. podshoning musodarachilik siyosati oʻta shafqatsizlik bilan davom ettirildi. imperiya xukmdor doiralari turkiston oʻlkasi rus va tub aholisi uchun maxsus siyosat dasturini ishlab chikdi. harbiy mirshablik ruhi turkiston general-gubernatorligi siyosiy tuzumida oʻzining yaqqol ifodasini topgan. turkiston generalgubernatori bir vaqtning oʻzida oʻlka bosh hokimi, okrug qoʻmondoni, bosh prokuror va bosh mirshab vazifalarini bajargan. rossiya imperiyasi o’lkani istilo qilgandan keyin mahalliy xalqlarni mustamlaka istibdodiga …

4 / 17

shirila boshlandi. bu siyosat mahalliy xalqlarga mutlaqo ishonmaslik, ularni nazarga qilmaslik kabi o’ta millatchilik ruhidagi siyosat asosiga qurilgan edi. rossiya imperiyasi bosib olingan hududlarda o’z hukmronligini o’rnatish va boshqarish uchun mustamlakachilarning manfaatlarini himoya qiladigan mustahkam boshqaruv tartiblarini joriy etish uchun barcha chora-tadbirlarni ko’rgan. chunki, boshqaruv tizimi rossiya hukumati uchun juda muhim bo’lib, bosib olingan joylarda mustamlakachilik siyosatini olib borishda asosiy tayanch hisoblangan. turkiston general-gubernatorligini boshqarish bo’yicha ilk dasturiy hujjatlarning ishlab chiqilishida “harbiy vaziyat” omili hal qiluvchi ahamiyatga ega bo’ldi. ular yangi hududlar bosib olinishi bilan, yuzaga kelgan va qoida tarzida “muvaqqat” xususiyatga ega edi. chunonchi, “sirdaryo va yettisuv viloyatlaridagi boshqaruv to’g’risidagi nizom” 1867-yili “tajriba tarzida uch yilga” joriy qilindi. bu nizomda soliq tizimini izga solish maqsadida xo’jalik boshqarmalarini tuzish belgilab qo’yilgan edi. undan tashqari, 1868-yilning iyunida “zarafshon okrugini boshqarishning muvaqqat qoidalari”, “farg’ona viloyatini boshqarish bo’yicha 1873-yil muvaqqat nizom”, “amudaryo bo’limini boshqarish bo’yicha 1874-yil 21-may nizomi” ham ishlab chiqilib, qabul qilingan …

5 / 17

rkiston o’lkasi uchun 1865 – 1916-yillar oralig’ida ishlab chiqqan hamda amalga tadbiq etilgan o’nta qonun loyihalari (1865, 1867, 1871, 1873, 1882, 1884, 1886, 1908, 1912, 1916-yillar)da va ularning moddalariga adliya, moliya, harbiy, ichki ishlar va boshqa vazirliklar kiritgan o’zgarishlarda ana shu holat o’z aksini topgan41 . bu qonunning moddalariga adliya, moliya, harbiy, ichki ishlar va boshqa vazirliklar kiritgan o’zgarishlarda turkistonni boshqaruvidagi harbiy-mirshablik ruhi aniq o’z ifodasini topgan. yuqoridagilarni isboti sifatida rus zodagonlaridan biri a.b.vrevskiy “turkiston xalqlari o’zlarini boshqaruvchi va sud qiluvchi yagona hokimiyatga o’rgangan”, deb o’lkada qattiqo’l mustabid idora zarurligiga ishora qilgan. shuni ham ta’kidlab o’tish kerakki rossiya imperiyasi mustamlaka tizimini dastlabki yillarida ilgarigi boshqaruvga ham tayanib ish ko’rgan. buni birinchi marta orenburg general-gubernatori krijanovskiy toshkent aholisiga nisbatan qo’llagan. toshkent shahri bosib olinganidan so’ng 1864 – 1865-yillarda bosib olingan hududlarda orenburg general-gubernatorligi tarkibida 1865-yil harbiylashgan ma’muriy boshqaruv tartiblariga asoslangan turkiston viloyati tashkil etilib, unga general-mayor m. g. chernyayev gubernator etib …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkiston general-gubernatorligi"

mustaqil ish mavzu:turkiston o’lkasini boshqarish xususida 1865-1916 yillarda qabul qilingan qonun loyihalar va ularning mustamlakachilik tizimini mustaxkamlashdagi ahamiyati reja: 1.turkiston general gubernatorligi haqida 2.turkistonni boshqarish uchun qabul qilingan qonun 3.turkiston o’lkasini mustamlakachikigi tizimi xulosa mahalliy boshqaruv turkiston general-gubernatorligi (rus. turkestanskoe general-gubernatorstvo) – maʼmuriy-hududiy birlik. rossiya imperiyasi bosib olgan gʻarbiy turkiston hududida rossiya imperatori aleksandr ii farmoni bilan tashkil etilgan (1867-yil 11-iyul). xuddi shu yili turkiston harbiy okrugi ham tuzilgan. turkistonning birinchi general-gubernatori etib rus podshosining yaqin mulozimi general-adʼyutant konstantin petrovich fon kaufman tayinlandi. u 14 yil mob...

This file contains 17 pages in DOCX format (86.0 KB). To download "turkiston general-gubernatorligi", click the Telegram button on the left.

Tags: turkiston general-gubernatorligi DOCX 17 pages Free download Telegram