yoshga bog'liq morfologiya

PDF 54 pages 5.8 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.8 MB

File type PDF

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

departament obrazovaniya i nauki 1 o‗zbekiston respublikasi sog‗liqni saqlash vazirligi tibbiy ta‘limni rivojlantirish markazi toshkent tibbiyot akademiyasi bolaning jismoniy rivojlanishi tibbiyot oliy ta‘lim muassasalari davolash va pediatriya fakultetining ii-kurs talabalari uchun o‗quv-uslubiy qo‗llanma toshkent - 2024 2 ishlab chiqaruvchi muassasa: toshkent tibbiyot akademiyasi, bolalar kasalliklari propedevtikasi kafedrasi tuzuvchilar: bobomuratov t.a- toshkent tibbiyot akademiyasi, bolalar kasalliklari propedevtikasi kafedrasi mudiri, tibbiyot fanlari doktori, professor nurmatova n.f. – toshkent tibbiyot akademiyasi, bolalar kasalliklari propedevtikasi kafedrasi dotsenti, tibbiyot fanlari doktori habibulloyeva b.r. – toshkent tibbiyot akademiyasi, bolalar kasalliklari propedevtikasi kafedrasi assistent taqrizchilar: mirsalixova n.x. – respublika ixtisoslashtirilgan pediatriya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi ilmiy ishlar bo‗yicha direktor o‗rinbosari, tibbiyot fanlari doktori raxmonova l.k - toshkent tibbiyot akademiyasi oilaviy tibbiyotda bolalar kasalliklari kafedrasi mudiri, t.f.d, professor toshkent tibbiyot akademiyasi ilmiy kengashida kurib chiqildi va tasdiqlandi bayonnoma №____ «____»_____________2024 y. tta ilmiy kotibi _____________ ismailova g.a. 3 kirish yoshga bog'liq morfologiyaning eng dolzarb masalalaridan biri bu, turli yoshdagi …

2 / 54

lan tushuniladi, ular birgalikda uning kamolot jarayonini aks ettiradi. bolalarning, shuningdek o‗smirlarning jismoniy rivojlanish ko‗rsatkichlariga bevosita ta‘sir etishi turli kasalliklarga, xususan endokrin kasalliklar, surunkali kasalliklar bilan bog‗liq. o'sayotgan organizmning jismoniy rivojlanishini o'z vaqtida dinamik ravishda kuzatib borish o'sish va kamolotning individual xususiyatlarini aniqlash uchun zarurdir. bolaning o'sishi va rivojlanishi davrida siljishlar, ayniqsa noqulay omillarga uzoq vaqt ta'sir qilish bilan, patologik jarayonlarga osongina aylanishi mumkin. jismoniy rivojlanish atrof-muhit omillari ta'siri ostida genotipik ma‘lumotlar fenotipik namoyon bo‘lganda ontogenezning ma'lum bosqichlarida tananing o'sishi va rivojlanish jarayonlarini aks ettiradi. qo'shimcha usul sifatida indeks usuli ko'pincha ishlatiladi, bu jismoniy rivojlanishni matematik formulalarda ifodalangan individual antropometrik xususiyatlarning nisbati bilan tavsiflashga imkon beradi. 3 bolaning jismoniy rivojlanishi o‗qitish texnologiyasi o‗qish vaqti: 6,0 s talabalar soni: 9-10 ta o‗quv mashg‗ulotining shakli va turi amaliy mashg‗ulot o‗quv mashg‗ulotining tuzilishi 1. nazariy qism 2. amaliy qism o‗quv xonasining tuzilishi 1. kafedrani o‗quv tematik xonasi. 2. o‗quv qo‗llanmasi, tarqatma materiallar, vaziyatli …

3 / 54

moniy rivojlanishni baholash me‘zonlarini; talaba qila olishi kerak: 1. bolaning bo‗yi, vaznini o‘lchash texnikasini; 2. bolaning bosh aylanishi, ko‗krak qafasi aylanasini o‗lchash texnikasini; 3. bolaning o‗sishini egri chiziqlar orqali baholashni; o‗qitish metodlari ―o‗rgimchak to‗ri‖ usuli, ―sahna‖ o‗yini, demonstratsiya, videoko‗rgazma, diskussiya, baxs, testlar va vaziyatli masalalarni yechish. o‗quv faoliyati shakllarini tashkillashtirish individual ish, guruxda ishlash, kollektivli, auditoriyada, auditoriyadan tashqari. o‗qitish vositalari tarqatma o‗quv materiallari, ko‗rgazmali materiallar, videofilmlar, mulyajlar, grafik organayzerlar, kasallik tarixlari, jadvallar, stendlar. muloqotni usul va vositalari blits-so‗rov, test olish, bajarilgan o‗quv mashqi natijalarini namoyish, kasallik tarixini to‗ldirish, amaliy ko‗nikmani bajarish «kasbiy so‗rov» monitoring va baxolash og‗zaki so‗rov: tezkor-so‗rov, 4 prezentatsiya, test jismoniy rivojlanish (jr) — irsiy omillar va atrof-muhit sharoitlari tufayli yetilish va rivojlanish jarayonlarini tavsiflovchi morfologik va funktsional xususiyatlar to‗plami. «bolaning jismoniy rivojlanishi» atamasi – bu turli yoshdagi bolalik davrlaridagi o‗sishning dinamik jarayoni hisoblanadi. klinik pediatriyada jr o‗sishning dinamik jarayoni (uzunlik, tana vaznining ko‗payishi, tananing alohida qismlarining rivojlanishi …

4 / 54

nishga ta‘sir qiluvchi omillar bolalarning jismoniy rivojlanish va uning tezligini belgilovchi omillarni shartli ravishda quyidagilarga ajratish mumkin: genetik, atrof-muhit va tasniflanmagan. genetik omillar insonda o‗sish tezligi va chegarasini tartibga soluvchi 100 dan ortiq genlar aniqlangan. bola hayotining 2 chi yilidan boshlab uning o‗sishiga irsiyatning ta‘siri ahamiyati katta. bolaning 2 yoshdan 9 yoshgacha va 13 yoshdan 18 yoshgacha bo‗lgan davrda ota-onasi va bolalarning o‗sishi o‗rtasidagi bog‗liqlik eng aniq ko‗rinadi. homila o‗sishini tartibga soluvchi va belgilovchi omillar bo‗lib homila qon aylanishi va platsenta perfuziyasi hisoblanadi. postnatal davrda o‗sishga ta‘sir qiluvchi gormonlarga somatotrop (stg), qalqonsimon bez gormonlari va insulin kiradi. o‗sish gormoni xondrogenezni rag‗batlantiradi va tiroid gormonlari osteogenezga ta‘sir qiladi. stg 3 yoshdan 11 yoshgacha bo‗lgan davrda bolaning o‗sishiga eng katta ta‘sir ko‗rsatadi. tiroksin (t4) ning eng katta o‗sish ta‘siri hayotning dastlabki 5 yilida, so‗ngra balog‗at oldi yoshi va balog‗at davrida aniqlanadi. androgenlar ham ushbu davrlarda ta‘sir qilib, mushak to‗qimalarining rivojlanishini, tog‗ay ichi …

5 / 54

tg), epifiz, qalqonsimon bez gipofiz (stg), jinsiy gormonlar (androgen, estrogenlar) bola hayotining birinchi yilida yuqori o‗sish sur‘ati saqlanib qoladi, ya‘ni yiliga 25 sm qo‗shiladi. oziqlanish omillaridan tashqari, go‗daklik davrida bolaning o‗sishiga o‗sish gormoni ham ta‘sir qiladi, bu esa axondroplaziya jarayonlariga bevosita ta‘sir qilib, skelet suyaklarining chiziqli o‗sishini ta‘minlaydi, bunda tog‗ay plastinkalariga yangi hujayralar paydo bo‗lishidan boshlanadi (jadval. 3.2). skelet rivojining normal jarayoni uchun osteogenezni rag‗batlantiradigan tiroid gormonlarining yetarli ishlab chiqarilishi muhimdir. ular skeletning o‗sish gormoniga sezgirligini oshiradi va hatto uning ishlab chiqarilishiga ijobiy ta‘siri orqali o‗sishga sabab bo‗ladi. jadval 3.2. suyak to‗qimasiga gormonlarning ta‘siri chiziqli o‗sish (xondroplaziya) suyak to‗qimasining yetilishi (osmteogenez) stg, androgenlar, insulin – glyukokortikoidlarni kuchaytiradi, estrogenlar - tormozlaydi tireoid gormonlar, androgenlar, estrogenlar - kuchaytiradi 1 yoshdan 3 yoshgacha bo‗lgan bolalik davrida o‗sish sur‘atlarining tez pasayishi kuzatiladi, so‗ngra sut tishlari davrida esa - 1 yoshdan 6 yoshgacha egri chiziq balog‗at yoshiga qadar nisbatan tekis bo‗ladi. ushbu yosh segmentida qalqonsimon …

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yoshga bog'liq morfologiya"

departament obrazovaniya i nauki 1 o‗zbekiston respublikasi sog‗liqni saqlash vazirligi tibbiy ta‘limni rivojlantirish markazi toshkent tibbiyot akademiyasi bolaning jismoniy rivojlanishi tibbiyot oliy ta‘lim muassasalari davolash va pediatriya fakultetining ii-kurs talabalari uchun o‗quv-uslubiy qo‗llanma toshkent - 2024 2 ishlab chiqaruvchi muassasa: toshkent tibbiyot akademiyasi, bolalar kasalliklari propedevtikasi kafedrasi tuzuvchilar: bobomuratov t.a- toshkent tibbiyot akademiyasi, bolalar kasalliklari propedevtikasi kafedrasi mudiri, tibbiyot fanlari doktori, professor nurmatova n.f. – toshkent tibbiyot akademiyasi, bolalar kasalliklari propedevtikasi kafedrasi dotsenti, tibbiyot fanlari doktori habibulloyeva b.r. – toshkent tibbiyot akademiyasi, bolalar kasalliklari propedevtikasi ...

This file contains 54 pages in PDF format (5.8 MB). To download "yoshga bog'liq morfologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: yoshga bog'liq morfologiya PDF 54 pages Free download Telegram