bob. lizing operatsiyalari hisobi

PDF 17 стр. 274,7 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 274,7 КБ

Тип файла PDF

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

152 7 -bob. lizing operatsiyalari hisobi 7.1. lizing operatsiyalarining o„ziga xos xususiyatlari va ularning buxgalteriya hisobini tashkil etish. iqtisodiyotni erkinlashtirish sharoitida mamlakatimizda buxgalteriya hisobini rivojlantirish, isloh qilish xorijiy sarmoyalarni respublika iqtisodiyotiga jalb etishning barqarorligini ta‘minlaydi. ayniqsa, o‗zbekiston respublikasida xususiy mulkchilikni rivojlantirish asosida ko‗p ukladli iqtisodiyotni shakllantirilishi xo‗jalik sub‘ektlari o‗rtasida erkin raqobatni vujudga keltiradi hamda ularni moddiy, moliyaviy va boshqa resurslardan samarali foydalanishga chorlaydi. bunda lizing munosabatlari moliyaviy mablag‗larni harakatga keltirish va ishlab chiqarishni rivojlantiruvchi samarali moliyaviy mexanizmlardan biri hisoblanadi. o‗zbekiston respublikasining 1999 yil 14 apreldagi «lizing to‗g‗risida»gi qonunini qabul qilinishi lizing operatsiyalarini amalga oshirishning tartib- qoidalarini belgilab berdi. bundan tashqari «lizing hisobi» deb nomlangan 6-sonli buxgalteriya hisobining milliy standartini amaliyotga joriy qilinishi lizing operatsiyalarini buxgalteriya hisobining ob‘ektlari sifatida hisobga olish tartibini belgilab berdi. lizing munosabatlari va ularda foydalaniladigan lizing ob‘ektlari lizing bitimlari doirasida belgilab beriladi. o‗zbekiston respublikasi fuqarolik kodeksi 587, 588—moddalariga ko‗ra lizing shartnomasi ob‘ekti va predmeti bo‗lib, tadbirkorlik faoliyati …

2 / 17

nish huquqi ham berilishi ko‗zda tutiladi. lizing ob‘ektini ma‘naviy va jismoniy eskirishini hisobga olgan holda unga nisbatan amortizatsiya hisoblashning «lizing to‗g‗risida»gi qonunning 17- moddasiga ko‗ra lizing beruvchi va oluvchi o‗zaro kelishilgan holda jadallashtirilgan usuli qo‗llanilishi mumkin. chunki, fan-texnika taraqqiyotining jadal sur‘atlarda rivojlanishi lizing ob‘ekti asosida ishlab chiqarilayotgan mahsulotning jismoniy eskirishiga qaraganda ma‘naviy eskirishi tezroq sodir bo‗lishiga sabab bo‗lmoqda. amaliyotda lizing munosabatlarida jadallashtirilgan amortizatsiya hisoblash siyosatini yuritishga ruxsat berilishi iqtisodiyotimizda 153 lizing munosabatlarini yanada kengayishiga olib keladi. biroq, shuni ta‘kidlash joizki, soliq qonunchiligi hamda mahsulot (ish, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlari to‗g‗risidagi nizom asosida jadallashtirilgan amortizatsiya o‗zining jadallashgan qismi bilan foydaga soliq solish bazasini kattalashtirib yuborishi lizing operatsiyalari hisobini tashkil qilishni takomillashtirishdagi muammolardan biri hisoblanadi. lizingning asosan 2 ta ko‗rinishi: moliyaviy va operativ lizing amal qiladi. moliyaviy lizingda (to‗liq amortizatsiyalanadigan lizing) mulk shartnoma bo‗yicha uning me‘yoriy xizmat qilish muddatida yoki bundan kam muddatda beriladi. operativ (joriy yoki to‗liq amortizatsiyalanmaydigan) lizingda …

3 / 17

ning balansida mavjud bo‗lgan iqtisodiy resurslari hamda majburiyatlari tarkibini kamayishiga olib keladi hamda uning mulkiy holatiga baho berishda qo‗llaniladigan moliyaviy ko‗rsatkichlarini shakllantirishda mazmunan noaniqliklarni keltirib chiqaradi. lizing operatsiyalarida majburiyatlar lizing to‗lovlari ko‗rinishida amal qiladi. lizing to‗lovlari shartnomada ko‗rsatilgan muddatlarda so‗ndirib boriladi. lizing beruvchida lizing mol-mulkini sotib olish bilan bog‗liq xarajatlar kapital qo‗yilmalar sifatida hisobga olinadi. bunda shartnomani tuzish paytida asosiy shartlardan biri lizing beruvchi lizing ob‘ektini uni ishlab chiqarib sotuvchidan lizing oluvchilarga faqatgina lizinga berish maqsadida sotib olishi mumkin. bu erda lizing oluvchi shartnomada ko‗rsatilgan shartlar to‗liq bajarilguniga qadar lizing ob‘ektining mulkdori hisoblanmaydi va ushbu lizing ob‘ektini 001- balansdan tashqari schyotda hisobga olib boradi. lizing mulkini sotib olish lizing kompaniyasining o‗z mablag‗lari va qarzga olingan mablag‗lar hisobidan amalga oshiriladi. lizing shartnomalarining asosiy talablaridan biri bo‗lib shunday shart hisoblanadiki, unga asosan lizing mulkini sotuvchidan faqat lizing oluvchiga lizing mulki berilsagina sotib olinadi. 154 7.2. lizing to„lovlarini hisoblash uslubiyoti va ularni buxgalteriya …

4 / 17

ingmulkining qaytarish qiymati savdo predmeti bo‗lmasligi lozim. sababi, lizing to‗lovi tarkibi oldindan belgilanishi va shartnoma muddati davomida o‗zgartirilmasligi lozim. lizing to‗lovlari hajmini uslubiy asoslarda aniqlash tartibi lizing oluvchi tomonidan o‗zaro foydali hamkorlik asosida o‗z manfaati va lizing beruvchi manfaatini hisobga olib, mulkdan kelgan o‗rtacha me‘yoriy foydani ma‘lum bir qismini taqsimlashdan iboratdir. lizing to‗lovlari o‗z tarkibiga quyidagilarni qamrab oladi:  lizing mulkiga butun lizing shartnomasida ko‗rsatilgan muddatda hisoblangan amortizatsiya ajratmalari;  lizing beruvchi lizing mulkini o‗zlashtirish maqsadida olgan kreditlarini qoplash bilan bog‗liq xarajatlar;  lizing beruvchi lizing mulkini o‗z vaqtida etkazib berganligi uchun vositachilik-mukofot puli yoki marjasi;  lizing shartnomasida ko‗zda tutilgan qo‗shimcha xizmatlari uchun lizing beruvchiga to‗lovlar;  qo‗shimcha qiymat solig‗i va h.k. bundan tashqari, ba‘zi shartnoma shartlarida lizing to‗lovlari tarkibiga qo‗shimcha ravishda quyidagilar kiritiladi:  mulkni sotib olish qiymati, agarda shartnoma shartlarida mulkni sotib olish nazarda tutilgan bo‗lsa;  lizing mulkiga soliq, agarda bu lizing beruvchi tomonidan to‗lansa;  …

5 / 17

yib boruvchi miqdorlarda to‗lovlarni to‗lash shakli quyidagicha farqlanadi: -pul shaklida; -kompensatsion; -lizing oluvchi mahsuloti yoki xizmati shaklida; -aralash shaklda (pul hamda mahsulot shaklida). shartnomadagi tomonlar lizing to‗lovlari hisob-kitobini amalga oshirishning quyidagi usullaridan birini tanlab olishi mumkin: 1) o‗zgarmas umumiy summali usul; 2) bo‗nak usuli. lizing to‗lovlarini to‗lash quyidagi tartibda amalga oshiriladi:  degressiv stavkada (teng ulushlarda);  progressiv stavkada (shartnoma muddati davomida to‗lov summasining oshib borishi tartibida);  regrissiv stavkada (to‗lov summasi kamayib borish tartibida). bundan tashqari tomonlar o‗zaro kelishgan holda to‗lovni to‗lash tartibi shartnoma amal qilish muddatining imtiyozli muddati tugaganidan keyin o‗rnatilishi mumkin. 7.3. lizingga beruvchida lizing operatsiyalarining hisobi lizing ob‘ektlarini sotib olish buxgalteriya hisobida quyidagicha aks ettiriladi: a) lizing ob‘ektlari uni sotib olish bilan bog‗liq egri soliqlar va yig‗imlarni qo‗shgan holda (agar ular qoplanmasa) kirim qilinganda: debet kapital quyilmalarni hisobga oluvchi schyotlar (0800); kredit 6010 "mol etkazib beruvchilar va pudratchilarga to‗lanadigan schyotlar" yoki 6120 "shu‘ba va qaram xo‗jalik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bob. lizing operatsiyalari hisobi"

152 7 -bob. lizing operatsiyalari hisobi 7.1. lizing operatsiyalarining o„ziga xos xususiyatlari va ularning buxgalteriya hisobini tashkil etish. iqtisodiyotni erkinlashtirish sharoitida mamlakatimizda buxgalteriya hisobini rivojlantirish, isloh qilish xorijiy sarmoyalarni respublika iqtisodiyotiga jalb etishning barqarorligini ta‘minlaydi. ayniqsa, o‗zbekiston respublikasida xususiy mulkchilikni rivojlantirish asosida ko‗p ukladli iqtisodiyotni shakllantirilishi xo‗jalik sub‘ektlari o‗rtasida erkin raqobatni vujudga keltiradi hamda ularni moddiy, moliyaviy va boshqa resurslardan samarali foydalanishga chorlaydi. bunda lizing munosabatlari moliyaviy mablag‗larni harakatga keltirish va ishlab chiqarishni rivojlantiruvchi samarali moliyaviy mexanizmlardan biri hisoblanadi. o‗zbekiston respub...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PDF (274,7 КБ). Чтобы скачать "bob. lizing operatsiyalari hisobi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bob. lizing operatsiyalari hiso… PDF 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram