xalqaro lizing operatsiyalari

DOC 44 pages 266.0 KB Free download

44 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 266.0 KB

File type DOC

Pages 44

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 44

xalqaro lizing operatsiyalari ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh salayeva muqaddas mavzu: xalqaro lizing operatsiyalari .o'zbekiston respublikasi qo'llash masalalari va rivojlantirish reja: 1. xalqaro lizingning iqtisodiy mohiyati va lizing operatsiyalari kelib chiqishlning tarixiy sabablari 2. xalqaro lizing operatsiyalarining xalqaro moliya munosabatlarida tutgan o’rni 3. xalqaro lizing operatsiyalarini amalga oshlrishning huquqiy asoslari 1. xalqaro lizingning iqtisodiy mohiyati va lizing operatsiyalari kelib chlqishining tarixiy sabablari hozirgi kunda lizing bilan bog’liq barcha iqtisodiy huquqiy munosabatlarni xo’jalik aloqalarining yangi bosqichiga kiritish an'anaga aylandi. haqiqatda esa, bunday qarash to’g’ri emas. tarixiy hujjatlarning guvoxlik berishicha, ijara (lizing) qadim davrlardan ma'lum bo’lgan. shu boisdan bo’lsa kerak, g’arbda biror-bir qadimiy narsa haqida gapirishganda, ko’pincha «lizing kabi qadimiydir» degan gapni eslashadi. lizing so’zi iqtisodiyot uchun yangilik emas, birok qadimda lizing (lease) so’zi amaliyotda foydalanilmagan. lizingning mazmuni va mohiyatini ochish - aristotel davrlariga borib taqaladi (taxminan eramizdan avvalgi 384-383-382 yillarni o’z ichiga olgan davrlar). aristotel shunday …

2 / 44

l vilgelm normandlarning kema egalaridan, kemalarni britaniya orollarini ishgol qilish uchun ijaraga olganligi qayd etilgan. ikki xaftalik vaqt ichida ikki yirik flot (biri norveglar, ikkinchisi normandlar) angliya kirolligini ishgol qilish uchun etib bordilar. usha vaqtlarda har ikkala flot juda xaybatli edi. biroq, na norveglarning kiroli va na normandlarning gertsogi bunday tadbirni moliyalashtirishga iqtisodiy imkoniyati bo’lmagan. shuning uchun, zarur bo’lgan kemalarni va qurol-aslahalarni olish uchun ijaraning maxsus shakli - ya'ni, «lizing» dan foydalanilgan. venetsiyada ham xi asrda lizing operatsiyalariga o’xshash bitimlar mavjud bo’lgan: venetsiyaliklar kema egalariga va sotuvchilarga usha vaqtlar juda qimmat hisoblangan kema yakorlarini ijaraga berganlar. suzish tugagandan so’ng, "po’lat qimmatliklar" egalariga qaytarilgan va yana ijaraga berilgan. xix asrning boshlarida buyuk britaniyada sanoatning rivojlanishi, asbob-uskunalarning turli xillari ko’payishi oqibatida, lizingga topshiriladigan tovarlar sonining o’sishi yuz berdi. bunda temir yo’l transporti va kumir sanoatining rivojlanishi asosiy o’rinni egalladi. ko’mir konlari egalari o’z ishlarini boshlanishida kumirni tashish uchun vagonlar sotib oldilar, birok, …

3 / 44

siy sabablaridan biri bo’lib, foydalanuvchilarning vagonlarni ishlatishda extiyotkorlik va to’g’ri foydalanishga undash edi, chunki, ular keyinchalik shu vagonlarni sotib olishlari mumkin edi. bunday bitimlar ijara sotuv bitimi nomini oldi. ingliz tilida «hine-purchase» iborasi tarjima qilinganda «ijara-xarid» ma'nosini anglatadi. biroq, birinchi termin kengroq tarqalgandir. lizing va ijara sotuvi rivojlanishidagi keyingi bosqichlarda lizing bitimlaridan va ijara sotuvlaridan cheklovlarni olib tashlash zaruriyati tugildi.shu bilan birga, nafaqat yevropada, balki aqshda ham turli xildagi texnika va asbob-uskunalar ijarasini moliyalashtirishga talab kuchli edi. xususiy mulkchilikka tegishli birinchi qayd qilingan ijara bitimi xviii asr boshida amerikaning shimoliy birlashgan shtatlarida qayd qilingan. bunda ijaraga otlar hamda aravalar berilgan. buyuk britaniyada lizing operatsiyalarining faollashuvi, ushbu davlatda temir yo’l transportlari rivojlanishi bilan bog’liqdir. bunda, investorlar yo’naltirilgan mablag’lar daromadliligini temir yo’l va vagonlarini sotib olishni moliyalashtirish orqali ta'minlaganlar. asbob-uskunalarni boshqarishni trastlar amalga oshirganlar, ularning orqasida esa, banklar yoki ularni tashkil etgan yirik qo’shma trastlar turgan. trastlarning sertifikatlari investorlarga sotilgan va investitsiyaning …

4 / 44

qilinishiga olib keldi. trastlar qisqa muddatli bitimlar tuzishga harakat qilishardilar. bitimning muddati tugaganidan so’ng, vagonlar ijaraga beruvchiga qaytarilar, o’z navbatida, u mulkiga egalikni o’z qo’lida saqlab kolar edi. bunday ijara to’lovlari, haqiqiy yoki operatsion lizing yuzaga kelishiga sharoit yaratdi. xalqaro statistikaning guvoxlik berishicha, hozirda bunday bitimlar lizing bitimlarining asosiy qismini tashkil qiladi. avstriyalik iqtisodchi v. xoyer o’zining «yevropada qanday qilib biznes qilish mumkin», deb nomlangan kitobida keltirishicha, lizing suzini birinchi ommaviy tarzda ishlatilishi 1877 yillarga borib taqaladi. «bell» nomli telefon kompaniyasi o’zining telefon apparatlarini sotish o’rniga ularni ijaraga berishni lozim topgan. ya'ni, ushbu korxona asbob-uskunani faqatgina ijara to’lovi asosida mijozning uyi yoki ish joyiga o’rnatishni joiz topdi. ikkinchi jahon urushi davrida, aqsh hukumati rasmiy rentabellik shartnomalaridan faol sur’atlarda foydalandi. bu ijara biznesi rivojlanishi uchun, rag’batni ta'minlashga yana bir turtki bo’ldi. shu davrda, transport vositalari bilan bog’liq biznesda lizing operatsiyalari hajmining oshishi yuz berdi. avtomobillarni lizingga berish - 1918 yilga borib, …

5 / 44

zing mexanizmlarini tezlikda qayta ishlab chiqdi va uni rag’batlantirish uchun davlat dasturini qabul qildi. 1952 yilda san-frantsiskoda tuzilgan «united states leasing corparetion» - lizing operatsiyalari asosiy faoliyat turi bo’lib hisoblangan birinchi hissadorlik jamiyatidir. bu kompaniyaga genri shonfeld asos solgan. avvaliga u kompaniyani faqatgina bitta maxsus lizing bitimi uchun tuzdi. ammo, genri shonfeld lizing bitimini juda istiqbolli ekanligiga tushunib etdi va natijada «united states leasing corparetion» vujudga keldi. lizing operatsiyalari juda qisqa vaqt ichida aqsh chegarasidan chiqib, lizing biznesini rivojlantirishning asosiy tushunchasi hisoblanmish «xalqaro lizing operatsiyalari» yuzaga keldi. sungra, bunday lizing kompaniyalari boshqa mamlakatlarda o’zlarining bulimlarini ocha boshladilar. jahonda xalqaro lizing operatsiyalari keng ko’lamda rivojlangan bo’lsada, mamlakatimizda uning rivojlanishi mustaqillikdan so’ng keng tus oldi. hozirgi kunda o’zbekiston respublikasi moliya bozorida xorijiy kapital ishtirokida bir necha yirik qo’shma lizing kompaniyalari faoliyat yuritmoqda. 2. xalqaro lizing operatsiyalarining xalqaro moliya munosabatlarida tutgan o’rni xo’jalik aloqalari baynalmilallashuvi muhitida xalqaro lizing yangi ko’rinishlarga ega bo’lmoqda va …

Want to read more?

Download all 44 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xalqaro lizing operatsiyalari"

xalqaro lizing operatsiyalari ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh salayeva muqaddas mavzu: xalqaro lizing operatsiyalari .o'zbekiston respublikasi qo'llash masalalari va rivojlantirish reja: 1. xalqaro lizingning iqtisodiy mohiyati va lizing operatsiyalari kelib chiqishlning tarixiy sabablari 2. xalqaro lizing operatsiyalarining xalqaro moliya munosabatlarida tutgan o’rni 3. xalqaro lizing operatsiyalarini amalga oshlrishning huquqiy asoslari 1. xalqaro lizingning iqtisodiy mohiyati va lizing operatsiyalari kelib chlqishining tarixiy sabablari hozirgi kunda lizing bilan bog’liq barcha iqtisodiy huquqiy munosabatlarni xo’jalik aloqalarining yangi bosqichiga kiritish an'anaga aylandi. haqiqatda esa, bunday qarash to’g’ri emas. tarixiy huj...

This file contains 44 pages in DOC format (266.0 KB). To download "xalqaro lizing operatsiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: xalqaro lizing operatsiyalari DOC 44 pages Free download Telegram