organik birikmalar tuzilishi bo'yicha nazariyalar

PPT 30 pages 1.7 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPT

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 1-mavzu: “organik birikmalarning tuzilishi bo’yicha nazariyalar” reja: 1. radikallar nazariyasi 2. tiplar nazariyasi 3. unitar nazariya 4. a.m.butlerovning tuzilish nazariyasi organik kimyodagi dastlabki (tiplar, radikallar va unitar) nazariyalar organik kimyoni nazariy asoslari sifatida organik birikmalarning tuzilish nazariyasi va reaktsion qobiliyati nazariyalarini, ya`ni molekulada atomlarni bog`lanishi, molekuladagi atomlarni o`zaro ta`siri va reaksiyani borishi haqidagi ta`limotlarni keltirish mumkin. nazariyalarni qimmatlilik kriteriyalari sifatida:a) mavjud bo`lgan materiallarni sistemalash qobiliyati; b) molekulada atomlarni tutib turuvchi kuch tabiatini (kimyoviy bog` tabiatini) tushuntirishi; v) borayotgan kimyoviy reaksiyalar, moddalarni kimyoviy va fizikaviy xossalarini tushuntirib bilish qobiliyati; g) kimyoviy reaksiyalarni va kimyoviy moddalarni yangi turlarini bashorat qila bilishi qabul qilinadi. ikkinchi tomondan, organik kimyo ayrim sohalarda qattiq jism fizikasi bilan bog`langan bo`ladi. qattiq holatida yarim o`tkazgich va metallar (organik yarimo`tkazgichlar va «organik metallar») xossalariga ega bo`lgan organik moddalar sintez qilinmoqda. past haroratlar ayrim organik moddalarni kristallari o`ta o`tkazuvchanlikka ega bo`lganligi ma`lum. organik sintez organik …

2 / 30

chi atomlar guruhi ham bajaradi. organik kimyoda radikallar anorganik kimyodagi elementlar vazifasini bajarib, bir birikmadan ikkinchi birikmaga o`zgarmas holda o`tadi deb qabul qilindi nemis olimi libix achchiq danak moyidan foydalanib tarkibida benzoil radikali – c6h5co- bo’lgan benzoil aldegidini c6h5cho; benzoy kislotani - c6h5cooh benzoil xloridni c6h5cocl va boshqalarni ajratib oldi. (yu. libix, f. vyoler). radikallar nazariyasi birikmalarni sistematikalashga imkoniyat yaratdi, ayrim hollarda ularni xossalarini aytish imkonini berdi. bu nazariya yordamida bashoratlar qilish mumkin bo`lib, radikallarni shu kungacha noma`lum bo`lgan kombinatsiyalarini mavjudligini aytish mumkin edi. yu. libix f. vyoler ammo radikallarni doimiyligi haqida tasavvur mag`lubiyatga uchradi. j. dyuma uglevodorodlardagi vodorod atomlari xlorga oson almashinishi mumkinligini ko`rsatdi (metalepsiya hodisasi). shunda: qanday qilib musbat zaryadlangan vodorod atomi manfiy zaryadlangan xlor atomiga almashinishi mumkin degan, radikallar nazariyasi tushuntira olmaydigan qarama-qarshilik yuzaga keldi. j. dyuma organik birikmalarga xlorning ta’sirini o’rgangan dyuma radikallarning kimyoviy jarayonlar vaqtida o’zgarishlari mumkinligini isbotladi, ya’ni sirka kislotaga xlorning ta’siri natijasida metil …

3 / 30

a. gofman a. vyurts unitar nazariya: tiplar nazariyasini unitar nazariya to`ldirdi. bu nazariyani sh. jerar va o. loran xix asrning 50-yillarida yaratdilar va bertseliusning dualistik nazariyasiga qarama-qarshi ravishda unitar deb nomladilar. unitar nazariya asosida o`rin olish printsipi yotadi. barcha organik birikmalar ma`lum tiplardan ulardagi vodorod atomlarini organik (uglevodorod) guruhlar – radikallar bilan o`rnini almashlab olish mumkin. shunday qilib, dastlab to’rtta, suv, ammiak, vodorod va vodorod xlorid tiplari yaratildi. asosiy tiplarga: unitar nazariya yordamida birikmalarni ko`pgina yangi sinflari aniqlandi va sintez qilindi, masalan, kislotalar angidridlari va ko`p atomli spirtlar. bu nazariya molekulada atomlarni joylashishini aniqlab bo`lmaydi deb hisobladi. u izomeriya hodisasini ayrim holatlarini tushuntira olmadi, masalan, c4h10 dan nega ikki xil molekula bo`lishini. bunday izomeriya «nozik izomeriya» deb nomlandi. a.m. butlerovning tuzilish nazariyasi organik kimyo rivojlanishi bilan unitar nazariya tushuntira olmaydigan yangi birikmalar sintez qilindi. frankland ishlari asosida elementlarning valentligi, ya`ni bir element ikkinchi elementning faqat ma`lum sondagi elektronlarini biriktira olishi …

4 / 30

ay grafik formulalarni birinchi bo`lib a. kuper taklif qildi. bunga misol sifatida propil spirtini a. kuper taklif qilgan struktura formulasini keltirish mumkin. 19 sentyabr 1861 yilda shpeynerda nemis tabiatshunoslari va shifokorlari yig`ilishida rus olimi a. m. butlerov organik kimyodagi yangi qarashlar haqida ma`ruza qildi. u molekulada atomlarni ketma-ket joylashishini aks ettiruvchi yangi tushuncha – strukturani kiritdi. shunday qilib, struktura nazariyasi, ya`ni kimyoviy tuzilish nazariyasi yaratildi. molekulada atomlarni o`zaro bog`lanishini ko`rsatish uchun a. m. butlerov chiziqlar ishlatishni taklif qildi. misol sifatida metan molekulasi tuzilishini ko`rsatishimiz mumkin: tuzilish nazariyasini isbotlash uchun a. m. butlerov c5h12 ni uchta izomeri borligini aytdi va sintez qildi. tuzilish nazariyasi quyidagi holatlardan iborat: 1. moddalar molekulalarida atomlar o`zaro ma`lum izchillikda bog`lanadi va u kimyoviy struktura (tuzilish) deyiladi. 2. moddalarni kimyoviy xossalari uni tashkil qilgan elementar tarkibiy qismlar, ular miqdori va kimyoviy tuzilishi bilan belgilanadi. 3. agar bir xil tarkibli va molekulyar massali moddalar turlicha tuzilgan bo`lsa, izomeriya …

5 / 30

aldi. bu erda a. m. butlerovning: «mavjud nazariyalar tushuntira olmaydigan hodisalar fan uchun juda qimmatdir. chunki ular yaqin kelajakda fanda progressga olib keladi» degan so`zlarini esga olish o`rinlidir. etilen tipli birikmalarni – qo`sh, atsetilen tiplilarni esa –uch bog` bilan ifodalashga kelishildi. benzol tipidagi birikmalar uchun esa a. kekule uchta qo`sh bog` tutgan olti a`zoli siklni taklif qildi.

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik birikmalar tuzilishi bo'yicha nazariyalar"

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 1-mavzu: “organik birikmalarning tuzilishi bo’yicha nazariyalar” reja: 1. radikallar nazariyasi 2. tiplar nazariyasi 3. unitar nazariya 4. a.m.butlerovning tuzilish nazariyasi organik kimyodagi dastlabki (tiplar, radikallar va unitar) nazariyalar organik kimyoni nazariy asoslari sifatida organik birikmalarning tuzilish nazariyasi va reaktsion qobiliyati nazariyalarini, ya`ni molekulada atomlarni bog`lanishi, molekuladagi atomlarni o`zaro ta`siri va reaksiyani borishi haqidagi ta`limotlarni keltirish mumkin. nazariyalarni qimmatlilik kriteriyalari sifatida:a) mavjud bo`lgan materiallarni sistemalash qobiliyati; b) molekulada atomlarni tutib turuvchi kuch tabiatini (kimyoviy bog` tabiatini) tushuntirishi; v) borayotgan kimyoviy reaksiy...

This file contains 30 pages in PPT format (1.7 MB). To download "organik birikmalar tuzilishi bo'yicha nazariyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: organik birikmalar tuzilishi bo… PPT 30 pages Free download Telegram