organik birikmalar

PPT 46 pages 2.1 MB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPT

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 3-mavzu: “organik birikmalarning molekuladagi uglerod atomlarining joylashishiga va funktsiyalari bo'yicha bo'linishiga qarab tasnifi. organik birikmalarning nomenklaturasi” reja: 1.1. reagent va reaksiyalar klassifikatsiyasi. 1.2. organik birikmalar orasida boruvchi reaksiyalar mexanizmi. 1.3. organik birikmalarning klassifikatsiyasi. 1.4. organik birikmalarning nomenklaturasi. trivial nomenklatura, rastional nomenklatura, sistematik nomenklatura. 1.1. reagent va reaksiyalar klassifikatsiyasi reagentlar klassifikatsiyasi: reagentlar nukleofil («plyus»ga intiluvchi) va elektrofil («minus»ga intiluvchi) larga bo`linadi. ko`rinib turibdiki, birinchisida elektron zichlik yuqori bo`lsa, ikkinchisida uni tanqisligi kuzatiladi. nukleofil reagentlar (asoslar yoki lyuis asoslari): nukleofil reagentlar deb elektronodonor xossali zarrachalarga aytiladi, ular reaksiyada ikkinchi zarracha bilan bog`ni taqsimlanmagan elektron juftini yoki qutbli bog`ni bog`lovchi ikki elektronni berib hosil qiladilar. bularga lyuis asoslari kiradi, masalan, taqsimlanmagan elektron juftli anionlar, kuchli qutbli, ion bog`lanishga moyil ion juftlar va neytral birikmalar. nukleofil reagentlarga tarkibida taqsimlanmagan elektron jufti bo`lgan yoki etarlicha past ionlanish energiyasiga ega neytral birikmalar kiradi. nukleofil reagentlarni nukleofil atom turiga ko`ra klassifikatsiyalash mumkin, …

2 / 46

umkin. ammo nukleofillik va asoslik orasida miqdoriy bog`lanish yo`q. shuning uchun kuchsiz asos kuchli nukleofil reagent bo`lishi mumkin. elektrofil reagentlar (kislotalar, yoki lyuis kislotalari): elektrofil reagent deb elektronoaktseptor zarrachalarga aytiladi, ular reaksiyada ikkinchi moddaning ikkita elektronini aktseptorlaydi. lyuis kislotalari shunday ta`sir ko`rsatadi. masalan, erkin orbitalli erkin kationlar, kuchli qutbli, bog` bilan ionlanishga moyil ion juftlar va neytral birikmalar. elektrofil reagentlarga to`lmagan elektron orbitalli yoki elektronga moyilligi yuqori bo`lgan barcha neytral birikmalar kiradi: h-elektrofillar – h-x+ (kuchli kislotalar) b-elektrofillar – bf3, bcl3, br3 c-elektrofillar – r3c+x- (karbkationlar), kuchli qutbli bog`li birikmalar r3c-x, r2c=y, rcn, xinonlar (elektronga moyilligi yuqori) n-elektrofillar – n+ox- (nitrozoniy tuzlari), n+o2x- (nitroniy tuzlari), r-n2+x- (diazoniy tuzlari), r2n+-x- o-elektrofillar – r-o-x, r-o-o-r (peroksidlar) s-elektrofillar – r-s-x, hso3x-, so3 galogenlar – f2, cl2, br2, i2 davriy sistemani hohlagan elementini elektrofil qilish mumkin, buning uchun uni elektronoaktseptor element (masalan, ftor, xlor) bilan biriktirish kerak. elektrofillik elektrofilni umumiy substratga nisbatan reaksion qobiliyatini …

3 / 46

o`rganish – dastlabki moddalardan mahsulot qanday yo`l bilan olinishini aniqlash demakdir. qaysi moddalar, qanday proportsiyada, qanday ketma-ketlikda ta`sirlashayotganini, oraliq mahsulotlarni aniqlash zarur. mexanizmlarni o`rganishni asosiy usullaridan biri kinetik usul hisoblanadi. unga ko`ra reaksiya tezligi ta`sirlashuvchi moddalar kontsentratsiyasiga bog`liq holda hisoblanadi va reaksiyaning tartibi va molekulyarligi aniqlanadi. reaksiya mexanizmlarini aniqlash uchun ko`pincha izotop usulidan foydalanadilar. reaksion markazlar va ta`sirlashuvchi bog`larni aniqlash uchun ushbu bog`ga oddiy atom o`rniga uning izotopini kiritadilar (masalan, c-h bog`da c-d ishlatiladi). agar ushbu bog` bo`yicha reaksiya tezligi o`zgarishi kuzatilsa, birlamchi izotop effekti kuzatildi deb hisoblanadi va bu reaksion markazni aynan shu bog`daligini isbotlaydi. izotop usulini qo`llashni ikkinchi usulida olingan mahsulotlardagi izotoplar aniqlanadi. bu usulda kimyoviy bog`ni uzilish joyi belgilanadi. stereokimyoviy usulda ma`lum tuzilishli dastlabki moddalardan olingan mahsulotlarni fazoviy tuzilishi o`rganiladi. bu usul yordamida reaksiyani fazoviy borishi haqida ma`lumot olish mumkin. reaksiya mexanizmlarini ifodalash usullari: kimyoviy reaksiyani borishini ifodalash uchun oddiy sxemadan foydalanish mumkin, bunda dastlabki moddalar, mahsulotlar …

4 / 46

, xom ashyosiga, tashqi belgilariga va hidiga qaralgan. radikallar nazariyasi davrida organik moddalarga ular tarkibiga kiruvchi radikallarga asosan nom berganlan. unitar nazariya ularni tiplarga ajratishga imkon berdi, masalan, ammiak tipidagi birikmalar aminlar, suv tipidagilar spirtlar va efirlar, metan tipidagilar esa to`yingan uglevodorodlar deb nomlandi. xix asrning 50-yillarida organik kimyoda ayrim printsiplar qonun kuchiga ega bo`ldi: reaksiyalarda turli guruhlar bir birikmadan ikkinchisiga o`tishi mumkin, bir atomni ikkinchi atomga almashtirish mumkin, atomlar o`zaro faqat ma`lum proportsiyalarda birika oladi. ammo, modda xossasi va molekulasining tuzilishi orasida bog`liqlik haqida, atomlarni molekulada ma`lum izchillikda joylashishi haqida ma`lumotlar yo`q edi. tuzilish nazariyasi organik moddalarni nomlashga juda mustahkam asos bo`ldi. ma`lum struktur elementlar va atomlarni molekulada joylashishi bo`yicha ularni klassifikatsiyalash imkoniyati tug`ildi. ikkita asosiy printsip ilgari surildi: molekulada uglerod atomlarini joylashishi bo`yicha va xarakterli struktur elementlari bo`yicha organik birikmalarni klassifikatsiyalash. struktur elementlar deb uglerod atomlari bilan birikkan turli o`rinbosarlarga yoki uglerod zanjiridagi bog`lar turlariga aytiladi. struktur elementlarni …

5 / 46

arenlar va ularning hosilalari: uchta qo`sh bog`li olti a`zoli sikllardan iborat siklik uglevodorodlar va ularning hosilalari: 3. geterotsiklik birikmalar va ularning hosilalari: sikllari uglerod atomlaridan tashqari geteroatomlar (n, s, o) tutgan siklik birikmalar: klassifikatsiyaning ikkinchi asosiy printsipi – funktsional guruhlar bo`yicha ajratish. molekula tarkibidagi funktsional guruhga ko`ra organik birikmalar sinflarini ajratish mumkin: har qaysi qator organik birikmalari o’z tuzilishi va tarkibiga qarab sinflarga bo’linadilar. alifatik va aromatik qator birikmalarining eng oddiy vakillari uglevodorodlar hisoblanadi. uglevodorodlardagi vodorodlarni atomlar va atomlar guruhi (funksional guruhlar) ga almashinishi natijasida shu qator birikmalarining ma’lum sinflari hosil bo’ladi. ma’lum bir o’rinbosarli yoki funksional guruh uglevodorodlar va ularning hosilalari gomologik qator hosil qiladi. gomologik qator deb tuzilishi va xossalari o’xshash, keyingi hadi oldingi hadidan –ch2- guruhga farq qiladigan birikmalar qatoriga aytiladi. organik birikmalarning muhim sinflariga quyidagilar kiradi: uglevodorodlar uglevodorodlarning galogenli hosilalari spirtlar oddiy va murakkab efirlar karbonilli birikmalar karbon kislotalar aminobirikmalar nitrobirikmalar sulfokislotalar metallorganik birikmalar aralash funksiyali …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik birikmalar"

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 3-mavzu: “organik birikmalarning molekuladagi uglerod atomlarining joylashishiga va funktsiyalari bo'yicha bo'linishiga qarab tasnifi. organik birikmalarning nomenklaturasi” reja: 1.1. reagent va reaksiyalar klassifikatsiyasi. 1.2. organik birikmalar orasida boruvchi reaksiyalar mexanizmi. 1.3. organik birikmalarning klassifikatsiyasi. 1.4. organik birikmalarning nomenklaturasi. trivial nomenklatura, rastional nomenklatura, sistematik nomenklatura. 1.1. reagent va reaksiyalar klassifikatsiyasi reagentlar klassifikatsiyasi: reagentlar nukleofil («plyus»ga intiluvchi) va elektrofil («minus»ga intiluvchi) larga bo`linadi. ko`rinib turibdiki, birinchisida elektron zichlik yuqori bo`lsa, ikkinchisida uni tanqisligi kuzatiladi. nukleofil r...

This file contains 46 pages in PPT format (2.1 MB). To download "organik birikmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: organik birikmalar PPT 46 pages Free download Telegram