aromatik galogenbirikmalar

PPT 23 pages 1.1 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPT

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

prezentatsiya powerpoint 10-mavzu: aromatik galogenbirikmalar. reja: 1. olinish usullari. aromatik uglevodorodlarni galogenlash, diazoniy tuzlaridan olish. 2. galogen-uglerod bog’i uzilishi hisobiga ketadigan reaksiyalar. 3. aromatik galoidbirikmalarning metallar bilan ta’sirlanishi: metallorganik birikmalarni olish. 4. kross-birikish reaksiyalari. elektrofil almashinish reaksiyalari. 5. o’rinbosarlarning induksion va mezomer ta’siri haqida tushuncha. 6. galogen atomlarining o’rinbosar sifatida ta’siri. galogen atomi tutgan aromatik uglevodorodlarla nukleofil almashinish reaksiyalari mexanizmlari. aromatik galoidbirikmalar aromatik galogenli hosilalar tuzilishiga ko’ra, 2 guruhga bo’linadilar: a) galogen halqada va b) galogen yon zanjirda joylashgan birikmalarga bo’linadilar. benzoldagi bitta vodorodni galogenga almashinishidan bitta, ikkita vodorodni galogenga almashinishidan esa 3 ta galogenli birikma hosil bo’ladi. aromatik galogenli birikmalarni nomlashda aromatik uglevodorod asos qilib olinadi. xlorbenzol 1-metil-2-xlor- 1-metil-4-etil- benzilxlorid benzol, o-xlortoluol 2-xlorbezol olinish usullari. aromatik uglevodorodlarga galogenlar bevosita ta’sir ettirilganda reaksiya sharoitiga qarab galogen turlicha ta’sir etishi mumkin. a) galogen harorat va ultrabinafsha nur ta’sirida benzol halqasiga birikishi mumkin (aromatik uglevodorodlar bobiga qarang). b) katalizatorlar ishtirokida galogen benzol …

2 / 23

batan o-holatda uglerod atomida elektron bulutning zichligi kichik bo’ladi. 1. galoid arillarni aromatik aminobirikmalardan diazobirikmalar orqali hosil qilish mumkin. bu usul bilan boshqa usullar yordamida olib bo’lmaydigan yodli va ftorli birikmalarni olish mumkin: 2.galogeni yon zanjirada joylashgan aromatik galogenli hosilalarni olish uchun galogenalkanlarni olishdagi barcha usullardan foydalanish mumkin, masalan: bulardan tashqari aromatik galogenli birikmalarni olishda xlormetillash reaksiyasidan keng foydalaniladi: bu reaksiyaning mexanizmini quyidagicha tasavvur etish mumkin: fizik xossalari. benzol va uning gomologlarining galogenli hosilalari suyuq yoki qattiq moddalar bo’lib, ftorli hosilalar past, yodli hosilalar esa yuqori haroratda qaynaydilar. masalan: c6h5f – 850c; c6h5cl – 1320c c6h5br – 1560c; c6h5j – 1880c ularning zichliklari 1 dan yuqori. suvda erimaydilar. ko’p organik erituvchilarda yaxshi eriydilar. kimyoviy hususiyatlari. galogenarillar galogenalkanlardan farqli ularoq, nukleofil reagentlar bilan deyarli reaksiyalarga kirishmaydilar. ular ishqor, kumush tuzlari, sianidlar, ammiak va boshqalar bilan oddiy sharoitda reaksiyaga kirishmaydilar. xlor va brombenzol o’yuvchi ishqorlar bilan 3000c da, ammiak bilan mis yoki …

3 / 23

so’ng reaksiya zonasidagi nukleofil agent, masalan, suv yoki ammiak bilan juda tez reaksiyaga kirishadi va oxirgi mahsulotni hosil qiladi, masalan: yuqoridagi reaksiyaning mexanizmi shu bilan isbotlanadiki, almashinayotgan guruh hamma vaqt ham galogen o’rniga birikmaydi. masalan, p-xlortoluol gidrolizlanganda p- va m-krezollarning teng miqdordagi aralashmasi hosil bo’ladi: o-xloramizolga ammiak bilan ta’sir etilganda faqat m-aminianizol hosil bo’ladi. c14 nishonlangan atomi xlor benzolga ammiak bilan ta’sir etilganda teng miqdorda c14 1- va 2-holatda bo’lgan anilinlar aralashmasi hosil bo’ladi: bunday «qayta guruhlanish»ning sababi nukleofil agentlarni degidrobenzoldagi uchbog’ga ikki yo’nalish bo’yicha birika olishlarida deb tushuntiriladi. benzol halqasida galogenga nisbatan orto- yoki para-holatlarda elektroakseptor guruhlar –no2; -so3h; -cooh va boshqalarning bo’lishi galogen atomlarning qo’zg’aluvchanligini keskin oshirib yuboradi. buning sababi o- yoki para-holatdagi, ikkinchi tur o’rinbosarlari manfiy zaryadni qisman qayta guruhlanishi hisobiga oraliq -kompleksni barqarorlashtiradi. galogeni yon zanjirda joylashgan aromatik galogenli birikmalar galogenalkanlarni barcha xossalarini takrorlaydilar. ayrim hollarda ular galogenalkanlarga qaraganda yuqori reaksiyaga kirishuvchanlik qobiliyatini namoyon qiladilar. masalan, …

4 / 23

, halqadagi galogen osonlik bilan karboksil guruhi bilan almashinishi mumkin: aromatik galogenli birikmalarda halqadagi uglevodorodlar galogenlar, nitrat, sulfo- va boshqa guruhlar bilan oson almashina oladi. bu jarayonlar benzoldagiga nisbatan qiyinroq kechadi. xlorbenzol xlorlanganda asosan, p-dixlorbenzol, oz miqdorda o-dixlorbenzol hosil bo’ladi. m-dixlorbenzol esa juda ham oz miqdroda hosil bo’ladi buning sababini quyidagicha tushuntirish mumkin. xlorbenzolga galogen (x) ta’sir etganda quyidagi -komplekslar hosil bo’lishi mumkin: bulardan i va iii-komplekslarning turg’unligi ii-nikiga qaraganda yuqoridir. o’tgan asrning 90 yillarida birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi aminlar olishning umumiy usulini buxvald va xartvichlar kross-birikish reaksiyasi tarzida hosil bo’lishini ishlab chiqishgan. galogenalken yoki galogenarenlarning birlamchi va ikkilamchi aminlar bilan reaksiyasi palladiy atsetat, tris (uchlamchi-butil) fosfin va uchlamchibutilat natriy ishtirokida olib boriladi. kumada kross-birikish reaksiyasi kumadaning kross-birikish reaksiyasi quyidagi tenglama asasida sodir bo’ladi: negishi kross – birikish reaksiyasi kross-birikish reaksiyalari qatoriga kiruvchi muhim sintezlarga negishi kross-birikish reaksiyasini misol keltirishimiz mumkin. stille reaksiyasi qalay-organik birikmalar asosidagi stille kross-birikish reaksiyalarida aril-, …

5 / 23

shrok katalizatori nomini olgan maxsus murakkab organik birikma katalizatorligida aromatik halqa tutgan to’yinmagan uglevodarodlar va olefinlar o’rtasida sodir bo’ladi. grabbsning metatezis reaksiyasi oxirgi yillarda organik sintezda kashf qilingan reaksiyalardan biri bu grabbsning metatezis reaksiyasidir. reaksiya grabbsning karben kompleks katalizatori ishtirokida sodir bo’ladi: grabbsning karben kompleks katalizatori reaksiya tenglamasi: alohida vakillari va ularning qo’llanishi. xlorbenzol sanoat miqyosida juda katta miqdorda ishlab chiqariladi. u anilin, fenol olishda xom ashyo hisoblanadi. undan erituvchi sifatida ham foydalaniladi. 2-dixlorbenzol asosan kuya, qishloq xo’jalik zararkunandalariga qarshi kurash vositalari sifatida ishlatiladi. benzil xlorid benzil spirtni olish uchun asosan xom ashyo hisoblanadi. benzil spirti esa parfyumeriya sanoatining eng muhim xom ashyosi bo’lib xizmat qiladi. c 6 h 5 nh 2 nano 2 + 2hcl c 6 h 5 n 2 cl c 6 h 5 cl + n 2 c 6 h 5 j + kcl+ n 2 c 6 h 5 br + n 2 cu 2 …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aromatik galogenbirikmalar"

prezentatsiya powerpoint 10-mavzu: aromatik galogenbirikmalar. reja: 1. olinish usullari. aromatik uglevodorodlarni galogenlash, diazoniy tuzlaridan olish. 2. galogen-uglerod bog’i uzilishi hisobiga ketadigan reaksiyalar. 3. aromatik galoidbirikmalarning metallar bilan ta’sirlanishi: metallorganik birikmalarni olish. 4. kross-birikish reaksiyalari. elektrofil almashinish reaksiyalari. 5. o’rinbosarlarning induksion va mezomer ta’siri haqida tushuncha. 6. galogen atomlarining o’rinbosar sifatida ta’siri. galogen atomi tutgan aromatik uglevodorodlarla nukleofil almashinish reaksiyalari mexanizmlari. aromatik galoidbirikmalar aromatik galogenli hosilalar tuzilishiga ko’ra, 2 guruhga bo’linadilar: a) galogen halqada va b) galogen yon zanjirda joylashgan birikmalarga bo’linadilar. benzoldagi bi...

This file contains 23 pages in PPT format (1.1 MB). To download "aromatik galogenbirikmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: aromatik galogenbirikmalar PPT 23 pages Free download Telegram