hujayra membranasi uning nozik tuzilishi va hukayraga moddalarning kirishi

DOCX 10 pages 18.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: hujayra membranasi uning nozik tuzilishi va hukayraga moddalarning kirishi tayyorladi: xurshidbek hasanov kirish 1. membrana tuzilishining dinamik xususiyatlari va vazifalari 2. hujayraga moddalarning kirishi: transport mexanizmlari 3. hujayra membranasining nozik tuzilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar passiv transport: diffuziya fickning birinchi qonuni diffuziya tezligini konsentratsiya gradienti bilan bog'laydi: j = -d (dc/dx), bu yerda j - oqim zichligi, d - diffuziya koeffitsienti va dc/dx - konsentratsiya gradienti hisoblanadi. diffuziya harorati, molekula hajmi va muhit qutbliligi kabi omillarga bog'liq. yuqori harorat va kichikroq molekulalar diffuziyani tezlashtiradi, chunki kinetik energiya ortadi. diffuziya - bu moddalarning yuqori konsentratsiyali joydan past konsentratsiyali joyga qarab harakatlanishi, bunda energiya sarflanmaydi, bu termodinamikaning ikkinchi qonuniga muvofiq keladi. suyuq mozaika modeli suyuq mozaika modeli membrana lipidlari ikki qatlamdan iborat boʻlib, oqsillar va uglevodlar molekulalari bilan birga harakatlanadi va tashkil etadi, bu esa 1972-yilda singer va nicolson tomonidan taklif etilgan. …

2 / 10

n o'tkazadi, bu jarayon ferment reaksiyalariga o'xshash tezlik chegaralariga ega, taxminan 10^2-10^4 molekula/sekund. oqsillar yordamida yengillashtirilgan diffuziya oqsillar membranada 10^3 dan 10^5 molekulagacha tashishni tezlashtiradi, osonlashtiradigan oqsillar molekulalariga bog'lanib, konformatsion o'zgarishga olib keladi. fosfolipidlar: asosiy qurilish bloklari fosfolipidlar ikki qavat hosil qiladi, bunda hidrofobik dumlar ichkariga, gidrofilik boshlar esa suvli muhitga (hujayra ichida va tashqarisida) yo'naltirilgan, bu barqaror tuzilishdir. membrana lipidlarining harakatchanligi yon tomonlama harakatlanish, aylanish va flip-flop (bir qatlamdan ikkinchisiga kamdan-kam o'tish) kabi imkoniyatlarni beradi, bu dinamik tuzilishni ta'minlaydi. fosfolipidlar amfipatik molekulalar bo'lib, gidrofilik (suvni sevuvchi) bosh va ikkita hidrofobik (suvdan qo'rqadigan) yog' kislotasi dumiga ega, bu ularning xususiyatini belgilaydi. vezikulyar transport: endositoz endotsitozning 3 asosiy turi mavjud: fagositoz (katta zarralarni qamrab olish), pinotsitoz (suyuqlikni qamrab olish) va retseptorlar orqali vositachilik qiladigan endotsitoz (spesifik molekulalarni qamrab olish). endotsitozda aktga bog'liq protsedura bor. bunga misol qilib, membrana shakllanishi, vesikulaning uzilishi va ichki hujayradagi yo'nalish uchun zarur bo'lgan dinamik kabi oqsillarning …

3 / 10

ashadi. konstitutiv ekzositoz doimiy ravishda amalga oshiriladi, tartibga solinadigan ekzositoz esa signalga javoban yuzaga keladi. masalan, neyrotransmitterlar sinapslarda ca2+ ta'sirida chiqariladi. membrana dinamikasi membrana dinamikasi endotsitoz va ekzositoz kabi jarayonlarda membrananing shaklini o'zgartirish qobiliyatini ko'rsatadi, bu esa moddalarni hujayraga kirishiga va chiqishiga imkon beradi. membrana dinamikasi lipid raftlarining shakllanishi va tarqalishini o'z ichiga oladi, bu esa membrananing 10-20% ni tashkil etadi va oqsillar klasterizatsiyasiga yordam beradi. membrana dinamikasi oqsillarning lateral harakatini o'z ichiga oladi, bunda oqsillar sekundiga 1-10 mikrometrgacha tezlikda membranada erkin diffuziyalanishi mumkin. uglevodlar: membrana yuzasida glikokaliks, uglevodlarga boy qatlam, hujayra membranasini mexanik va kimyoviy shikastlanishlardan himoya qiladi, shuningdek, 10 dan 20 nanometrgacha boʻlgan masofada selektiv toʻsiq yaratadi. uglevodlar hujayra membranasining tashqi yuzasida faqatgina uchraydi va hujayra-hujayra oʻzaro taʼsirida, misol uchun, immun javobda, muhim rol oʻynaydi. oligosaxarid zanjirlari, odatda 2 dan 60 gacha monosaxarid qoldiqlaridan iborat boʻlib, glikoproteinlar va glikolipidlarni hosil qilib, hujayra yuzasida maxsus identifikatorlar vazifasini oʻtaydi. hujayra …

4 / 10

labi faol transportda atp gidrolizi kabi metabolik jarayonlardan olingan energiya sarflanadi, chunki moddalar konsentratsiya gradientiga qarshi harakatlanadi. transmembran oqsillar, masalan, ion nasoslari, faol transportda muhim rol o'ynaydi; ular atpni gidrolizlash orqali energiya oladi va ionlarni tashlaydi. ikkilamchi faol transportda, bitta moddaning gradient bo'yicha harakati boshqa moddaning konsentratsiya gradientiga qarshi harakatlanishini ta'minlash uchun ishlatiladi. osmos: suv harakati hayvon hujayralari osmosga juda sezgir; masalan, qizil qon hujayralari gipotonik eritmada shishadi (gemoliz), gipertonik eritmada esa suvsizlanadi (krehenatsiya). izotonik eritma muvozanatni saqlaydi. osmatik bosim - bu osmosni to'xtatish uchun eritma tomonga qo'llanilishi kerak bo'lgan minimal bosim. bu bosim eritma konsentratsiyasiga proporsional bo'lib, van't hoff qonuni orqali hisoblanadi. osmos - bu yarim o'tkazgich membrana orqali suv molekulalarining diffuziyasi bo'lib, yuqori suv konsentratsiyasidan past suv konsentratsiyasiga o'tadi, gradient bo'ylab. suv potensiali muhim rol o'ynaydi. membrana oqsillari: funksiyalari va turlari oqsillar membranalarning dinamik tuzilishi uchun muhimdir, ular reseptor vazifasini bajarib, signal molekulalari bilan bog'lanish orqali hujayra javobini …

5 / 10

ning ochilishi yoki ikkilamchi vositachilarning faollashishi kabi jarayonlar orqali. enzim bilan bog'langan retseptorlar, masalan, retseptor tirozin kinazlari (rtks), signal molekulasi bilan bog'langandan so'ng, o'zlarining ichki kinaz faolligini oshirib, oqsillarni fosforlaydi. xulosa xulosa shuni ko'rsatadiki, hujayra membranasi lipidlar va oqsillardan tashkil topgan murakkab tuzilma bo'lib, suvning osmos orqali kirishini 95% ta'minlaydi. transport mexanizmlarini o'rganishda, faol tashish atp energiyasining 70% ini ishlatadi va hujayra ichidagi ionlar kontsentratsiyasini ushlab turishda muhim rol o'ynaydi. o'tkazuvchanlik xususiyatlarini tahlil qilish shuni ko'rsatdiki, kichik, qutbsiz molekulalar diffuziya orqali 80% gacha osonlik bilan o'tadi, katta molekulalar esa 10% dan kam o'tadi. kirish kirish jarayonida molekulalarning konsentratsiya gradyaniga ko'ra yuqori konsentratsiyadan past konsentratsiyaga harakatlanishi kuzatiladi va bunda hujayra energiya sarflamaydi, faqatgina diffuziya kuchidan foydalanadi. kirishda qutbsiz molekulalar fosfolipidlar dumi orasidan osongina o'tadi, bu esa membranalarni kesib o'tadigan qutbli yoki ionlashgan moddalarga qaraganda 10^3 barobar tezroq sodir bo'ladi. kirish - bu hujayralar membranasining ichki hidrofobik qismiga osongina diffuziyalana oladigan, molekulyar …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujayra membranasi uning nozik tuzilishi va hukayraga moddalarning kirishi"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: hujayra membranasi uning nozik tuzilishi va hukayraga moddalarning kirishi tayyorladi: xurshidbek hasanov kirish 1. membrana tuzilishining dinamik xususiyatlari va vazifalari 2. hujayraga moddalarning kirishi: transport mexanizmlari 3. hujayra membranasining nozik tuzilishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar passiv transport: diffuziya fickning birinchi qonuni diffuziya tezligini konsentratsiya gradienti bilan bog'laydi: j = -d (dc/dx), bu yerda j - oqim zichligi, d - diffuziya koeffitsienti va dc/dx - konsentratsiya gradienti hisoblanadi. diffuziya harorati, molekula hajmi va muhit qutbliligi kabi omillarga bog'liq. yuqori harorat va kichikroq molekulalar diffuziyani tezlashtiradi, chunki kinetik energ...

This file contains 10 pages in DOCX format (18.0 KB). To download "hujayra membranasi uning nozik tuzilishi va hukayraga moddalarning kirishi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayra membranasi uning nozik … DOCX 10 pages Free download Telegram