alkinlar

PPTX 31 pages 1.4 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

slayd 1 a l k i n l a r molekulasida uchbog’ saqlovchi to’yinmagan uglevodorodlar alkinlar yoki asetilen qatori uglevodorodlari deyiladi. umumiy formulasi cnh2n-2 n  2 r – c ≡ c – r’ uch bog’ tutgan c atomi sp gibridlangan. uch bog’ning hosil bo’lish energiyasi 833 kj/mol alkinlarga oid umumiy formulalar n + 1 c – c bog’lar soni 2n ─ 2 c – h bog’lar soni 3n ─ 1 umumiy bog’lar soni 8n ─ 2 umumiy elektronlar soni 22n ─ 4 umumiy zarrachalar soni (e+p+n) 2•(3n ─ 1) umumiy orbitallar soni i z o m e r i y a s i o’zaro izomer bo’lgan sinflar umumiy formulasi 1 – sinf 2 – sinf 3 – sinf cnh2n alkenlar sikloalkanlar cnh2n – 2 alkinlar alkadiyenlar sikloalkenlar cnh2n + 2o spirtlar oddiy efirlar cnh2no2 karbon kislotalar murakkab efirlar cnh2no aldegidlar ketonlar to’yinmagan spirtlar alkin izomer lar soni radikal formulasi …

2 / 31

in qo’shimcha ishlatiladi dastlab uchbog’ saqlagan eng uzun zanjir aniqlanadi. uchbog’ yaqin tomondan nomerlanadi. avval r nomi, so`ng asosiy zanjirga to`g`ri keluvchi alkin nomi aytiladi. alkinlardan hosil bo’lgan uglevodorod radikallari alkinil guruhlar deyiladi. ularning nomi alkin nomiga –il suffiksi qo‘shib yasaladi. sodda alkinil guruhlar trivial nomenklatura bilan ham nomlanadi: quyida c7h12 tarkibli alkin izomerlari va sistematik nomenklatura bo’yicha nomlanishi keltirilgan: t a b i a t d a u c h r a s h i . atsetilen qatori uglevodorodlari yer sayyoramiz tabiatida amalda uchramaydi. lekin, ba’zi zamburug’lar ( basidiomycetes ) ning tarkibida juda ham kam miqdorda birikmalar holida hamda poliatsetilen strukturalar tarkibida uchraydi. p o l i a t s e t i l e n tabiatda mono – , diatsetilen fragmenti saqlovchi birikmalar ko’p uchraydi. hasharot feromonlarining ko’pchiligi molekulasi tarkibida - c  c - bog’ saqlaydi. atsetilen quyosh sistemasidagi u r a n y u p i …

3 / 31

osil bo’ladi. cac2 + 2h2o → ca(oh)2 + c2h2 atsetilen mg2c3 + 4h2o → 2mg(oh)2 + c3h4 propin cac2 + 2hcl → cacl2 + c2h2 atsetilen mg2c3 + 4hcl → 2mgcl2 + c3h4 propin al4c3 + 12hcl → 4alcl3 + 3ch4 metan 2. digalogenalkanlardan sintez qilish. digalogenalkanlar galogen atomlarining joylashuviga ko’ra quyidagicha uch guruhga bo’linadi x = f , c l , b r , j ajralgan digaloidalkanlarga ishqorning spirtli eritmasi ta’sir ettirilganda diyen uglevodorodlar hosil bo’ladi: atsetilen uglevodorodlar geminal hamda vitsinal joylashgan digalogenalkanlarga ishqorning spirtdagi eritmasini ta’sir ettirish orqali olinadi: monogalogenalkenlarga ishqorning spirtli eritmasi ta’sir ettirilganda ham tegishli alkinlar hosil bo’ladi. bunda galogen atomi qo’shbog’ saqlagan uglerod atomlarining birida joylashgan bo’lishi kerak. 3. to’yingan uglevodorodlarni krekinglash reaksiyalarida. atsetilenni metan va etanning yuqori haroratdagi krekinggi natijasida ham olish mumkin metan 1500 oc gacha qizdirilsa atsetilen hosil bo‘ladi. qizdirish juda qisqa vaqt davomida olib boriladi. chunki bunday temperaturada atsetilen uglerod va …

4 / 31

va t0q va nisbiy zichligi ortadi. normal zanjirli alkinlar tarmoqlangan vakillaridan yuqori bo`ladi. uch bog`ning holati qaynash t0 kuchli ta`sir ko`rsatadi. masalan: c – c – c ≡ c 8,50c c – c ≡ c – c 27,80c da qaynaydi. c2h2 tarkibida c miqdori ko`pligi uchun qora dudli alanga berib yonadi. (tutab) gidrogenlanishi 2. galogenlanishi alkinlar bromli suvni rangsizlantiradi. 3. vodorod galogenidning birikishi birikish reaksiyalari kimyoviy xossalari 4. gidratlanishi ( kucherov reaksiyasi 1881 - yil ) birikish reaksiyalari vinil spirti sirka aldegid atseton 1887 yil qo`shbog` tutgan c atomi gidroksil guruh tutmaydi. 1 ta c atomi 2 ta gidroksil guruh saqlamaydi. bunday birikmalar beqaror birikmalar bo`lib, molekulada qayta gruppalanish sodir bo`ladi va boshqa kislorodli organik birikmalar hosil bo`ladi. 5. sianid kislotaning birikishi: birikish reaksiyalari spirtlarning birikishi: birikish reaksiyalari nesmeyanov reaksiyasi. uchbog` tutgan joydan parchalanib, kislotalar hosil qiladi: rccr’ + 3[o]  rcooh + r’cooh. oksidlanish reaksiyalari 5ch3–s≡s–cn2–cn3 + 6kmno4 + …

5 / 31

g` chekkada bo`lgan alkinlar, 3 bog` tutgan c atomiga birikkan h atomi harakatchan bo`lib metallarga almashinish xossasiga ega shu sababdan alkinlar qisman kislotalik xossasini namoyon qiladi. rc≡c–h + nanh2 → rc≡c–na + nh3↑ hc ≡ ch + cucl → hcl + cu – c ≡ c – cu ↓ qizg`ish qo`ng`ir h3c – c ≡ ch + ag2o → ch – c ≡ c – ag ↓ + h2o hc ≡ ch + ag2o → h2o + ag – c ≡ c – ag ↓ och sariq h3c – c ≡ ch + na → c – c ≡ c – na + h2 h3c – c ≡ c – ch3 + ag2o → x o’rin olish reaksiyalari o’rin olish reaksiyalari hosil bo'lgan asetilenidlarga kislotalar ta'sir ettirilsa, qaytadan alkinlar hosil bo'ladi. hosil bo`lgan birikmalar asetilinidlar yoki karbidlar deyilib, og`ir metallarning asetilinidlari quruq holda zarba ta`sirida portlaydi, shu sababdan ular nam …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alkinlar"

slayd 1 a l k i n l a r molekulasida uchbog’ saqlovchi to’yinmagan uglevodorodlar alkinlar yoki asetilen qatori uglevodorodlari deyiladi. umumiy formulasi cnh2n-2 n  2 r – c ≡ c – r’ uch bog’ tutgan c atomi sp gibridlangan. uch bog’ning hosil bo’lish energiyasi 833 kj/mol alkinlarga oid umumiy formulalar n + 1 c – c bog’lar soni 2n ─ 2 c – h bog’lar soni 3n ─ 1 umumiy bog’lar soni 8n ─ 2 umumiy elektronlar soni 22n ─ 4 umumiy zarrachalar soni (e+p+n) 2•(3n ─ 1) umumiy orbitallar soni i z o m e r i y a s i o’zaro izomer bo’lgan sinflar umumiy formulasi 1 – sinf 2 – sinf 3 – sinf cnh2n …

This file contains 31 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "alkinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: alkinlar PPTX 31 pages Free download Telegram