munavvarqori abdurashidxonov publitsistikasi

PPTX 33 pages 3.6 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.6 MB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

matbuot tili- millatning umumdarsxonasidur munavvarqori abdurashidxonov publitsistikasida ijtimoiy-siyosiy masalalar talqini “tarixni shaxslar yaratadi, tarix tarjimai hollardan, ayniqsa, atoqli kishilarning tarjimai hollaridan iboratdir, deydilar. menimcha, biz ham turkiston tarixining o'tgan asr so'ngidan boshlangan uyg'onish davrini boshlab munavvarqori yaratdi va turkiston tarixining jadidchilar davri boshdan oxirigacha munavvarqorining tarjimai holidan iboratdir, desa xato bo'lmaydi. millatimizning fidoyi ma'naviy otasi, buyuk milliy uyg'onish - renessans davriga asos solgan milliy jadidchilik harakatining bosh etakchilaridan biri munavvar qori abdurashidxonov mustabid kommunistik partiyaning qonxo'r siyosagi asosida “xalq dushmani” degan nohak uydirma bilan qatag'onlik qurboni bo'ldi. buyuk va muqaddas mustaqillik ila uning ham nomi qayta tiklandi. munavvar qoridan sovet davrida mutlok ta'qiklangan juda katta adabiy-badiiy, madaniy-ma'rifiy, ijtimoiy-siysiy yozma meros qoldi. buning kattagina qismini birinchi bo'lib izlab topib, xalqqa etkazgan taniqpi olim sirojiddin axmedov bo'ldi. shuningdek, xolida axrorova, sotimjon xolboev ham bunga salmoqli hissa qo'shdi. bular daryodan bir tomchi misoldir. munavvar qorining vatan va millat oldidagi tarixiy xizmatlari, mustamlaka xalqimizning …

2 / 33

k lavozimida ilk bor faoliyat yuritib xalkka ilm nurini yoydi. 1901 yili 23 yoshida o'z xovlisida toshkentda birinchi bo'lib, yangi to'rt yillik (sinflik), pullik jadid maktabini ochdi. shu o'rinda jadidchilik hozirgi tushunchadagi islohotchilik, ishbilarmonlik va yangilanish hamda tadbirkorlikdan boshlandi desak, xato bo'lmas.munavvarqorining maktabida diniy va dunyoviy ilmlar o'zaro uyg'unlikda, yonma-yon o'kitildi. o'quvchilar olti oyda savod chiqarib, ravon o'qish va yozish qobiliyatiga ega bo'ldilar. munavvarqori birinchi bo'lib, pullik ikki yillik “rushtiya” jadid maktabini ochib, hozirgi milliy dunyoviy o'rta maxsus ta'limiga asos soldi. bu “rushtiya” maktabida rus tilini o'qitish uchun juda ham qiyinchilik bilan mustamlaka turkiston general-gubernatorligidan ruxsat oladi. rus tili bilan birga, diniy va dunyoviy ta'lim ya'ni ijtimoiy-gumanitar va tabiiy bilimlar ancha chuqur o'qitildi. mazkur maktabni bitirganlar xorijiy oliy o'kuv yurtlarida o'qish, mahalla maschitlarida imom bo'lish, o'sha davrdagi korxona va tashkilotlarda ish yurituvchi bo'lib ishlash qobiliyatiga ega bo'ldilar. xalq boylari millatni qo'llab-quvvatladi munavvarqorining ikki bosqichli maktabi va boshqa shu kabi jadid …

3 / 33

sliklari, “tajvid” qur'oni karimni o'qish va “sabzazor” (adabiy to'plam) kabi qo'llanmalar shular jumlasidandir. bular qayta-qayta chop etilib juda keng geografik xudud bo'ylab tarqaldi. ikki qarama-qarshilik ammo, bu osonlikcha yuz bermadi. munavvarqori va umuman jadidlar ikkita o'ta jiddiy qarama-qarshi ijtimoiy-siyosiy kuchlar bilan to'qnash keldi. birinchisi - mustamlakachilik siyosati bo'lsa, ikkinchisi — shu siyosatga itoatda bo'lgan mahalliy musulmon ulamo va ziyolilari orasidagi jaholatparastlik (mutaassiblik) bo'ldi. mustamlakachilar ikkinchi holatdan juda ustalik bilan foydalanib, ichki musulmonlararo vaziyatni yanada og'irlashtirdi. mutaassib din peshvolarining tazyiqi mutaassib din peshvolari munavvarkorini daxriylikda ayblagani, jadid mirmuxsin shermuxamedovni tutib, kaltaklab, yuziga qorakuya surtib, eski juva bozorida xalq orasida sazoyi qilgani va boshqa holatlar ma'lum. mana yana bir tarixiy misol. 1914 yilda samarqanddagi mirzo ulug'bek madrasasida besh ming musulmon juma namozini o'qib bo'lgach, ularga abbos ismli muazzin mutaassiblarning ushbu fatvosini e'lon qiladi: “jadidlar kofir, o'lsa janoza o'kilmasin, ularning saqol mo'ylovlarini sartaroshlar olmasin, ularning xotinlari taloq”. islom dini ma'rifat mayog'i bu albatta, …

4 / 33

larni chet mamlakatlarga o'qishga yuborish va ularni stipendiyalar bilan ta'minlash juda anik ko'rsatildi.bundan ibrat olib, 1910 yilda buxoro jadidlari ham “tarbiyai atfol”ni tuzdi. bularning yordamida turkiyada 1910 yilda 50 ta, 1911 yilda 15 ta, 1912 yilda 30 ta, germaniyada 1922 yilda 70 dan ortiq yoshlar o'qigani ma'lum. milliy universitet asoschisi munavvarqori abdurashidxonov toshkent shahar dumasiga a'zo bo'lib saylangach, uning rus ziyoli va olimlari bilan hamkorlikdagi harakati bilan toshkentda universitet tashkil etish harakati amalda jonlandi. duma 1917 yil 21 avgustda toshkentda universitet tashkil etish haqida qaror qabul qilib, uning tashkiliy komissiyasini tuzadi. bu komissiyaga munavvarqorining taklifi bilan saratovda o'qigan oliy ma'lumotli advokat ubaydullaxo'ja asadullaxo'jaev va sodiq abdusattorov kiritiladi. shuning bilan birga u universitet o'kuv dasturini ishlab chiqishda musulmonlar uchun tarix va sharqshunoslik fakultetlari moslashtirilishini talab etadi. milliy dorulfunun rektori 1918 yil 12 may shanba kuni musulmon xalq dorilfununining - rasmiy tantanali ochilish marosimi bo'ladi.unda munavvarqori qisqa nutq bilan yig'lishni ochib, musulmonlar …

5 / 33

uchun ham oradan to'rt yilgina vaqg o'tib, o'tmay musulmon xalk dorilfununini tarixan munavvarqori tashkil etdi. buyuk tashkilotchi bu 1916 yildagi mardikorlikka olishga qarshi ko'zg'olon, dastlabki milliy demokratik muxtor xukumat - “turkiston muxtoriyati", kommunistik bosqichga “bosmachilik urushi”, va bir qator maxfiy aksilsho'raviy siyosiy uyushmalar, shuningdek, ko'pgina madaniy-ma'rifiy tashkilotlar uning rahbarligida faoliyat yuritib tarixga kirdi.munavvarqori abdurashidxonov xakida jamoatchilik axdi jo'r bo'lib “yashasin munavvarqori, yashasin millat!” deb ashula aytgani ma'lum. iste'dodli jadid shoiri tavalloning ushbu qalb so'zlari munavvarqori abdurashidxonov nafaqat milliy ta'lim, ilm-fan va ma'rifatning bilki, butun millat va xalqimizning tarixan ma'naviy otasi va yo'lboshchisi bo'lganligidan dalolat berib turibdi. cho'h munavvar etdi olamni munavvar qorimiz, ko'rdimiz ravshanlig'idin fe'limiz, atvorimiz, ibrat oling yoshlar, deb to'kdi ko'zdin yoshlari, nutqida taxrir etib, bizlarni yo'qu borimiz. chin ko'ngildan biz eshitduk, chin ekan aygan so'zi, shuncha bid'atlarni bilduk, voy, biz iqrorimiz. buyuk yo'lboshchi munavvarqori va uning hammaslaklariga aksilinsoniy kommunistik mafkuraviy xujum va ta'qib birinchi bo'lib boshlandi. bu to'g'rida …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "munavvarqori abdurashidxonov publitsistikasi"

matbuot tili- millatning umumdarsxonasidur munavvarqori abdurashidxonov publitsistikasida ijtimoiy-siyosiy masalalar talqini “tarixni shaxslar yaratadi, tarix tarjimai hollardan, ayniqsa, atoqli kishilarning tarjimai hollaridan iboratdir, deydilar. menimcha, biz ham turkiston tarixining o'tgan asr so'ngidan boshlangan uyg'onish davrini boshlab munavvarqori yaratdi va turkiston tarixining jadidchilar davri boshdan oxirigacha munavvarqorining tarjimai holidan iboratdir, desa xato bo'lmaydi. millatimizning fidoyi ma'naviy otasi, buyuk milliy uyg'onish - renessans davriga asos solgan milliy jadidchilik harakatining bosh etakchilaridan biri munavvar qori abdurashidxonov mustabid kommunistik partiyaning qonxo'r siyosagi asosida “xalq dushmani” degan nohak uydirma bilan qatag'onlik qurboni bo'ldi...

This file contains 33 pages in PPTX format (3.6 MB). To download "munavvarqori abdurashidxonov publitsistikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: munavvarqori abdurashidxonov pu… PPTX 33 pages Free download Telegram