o`tkir zotiljam

DOCX 12 pages 58.8 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.8 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu bayoni: o`tkir zotiljam ta`rifi. o`tkir zotiljam (pnevmoniya) - o`pkaning havo almashinish (alveolalar, oraliq to`qima va qon tomirlar tizimi) qismida joylashgan o`tkir yallig`lanish jarayon. bu yallig`lanish birlamchi va ikkilamchi bo`ladi. birlamchi o`tkir zotiljam infektsion etiologiyali mustaqil kasallik bo`lib, ko`pincha nafas a`zolari sog`lom va zotiljam chaqiruvchi kasalliklar bo`lmagan insonda rivojlanadi. ikkilamchi o`tkir zotiljam esa aksariyat o`pkaning surunkali kasalliklari (surunkali bronxit, pnevmoskleroz, o`pka saratoni va h.k.) jarayonida yuzaga keladi. shuni kursatib utish joizki, pnevmoniya tugrisidagi tushuncha sunggi bir necha yillar davomida jiddiy uo`zgarishlarga uchradi, katta-katta bahslarga sabab bulaetgan tasniflar paydo buldi, kasallikni davolashning yangi usullari taklif etildi. shu munosabat bilan kupgina mamlakatlarda ushbu muammolarga doyr milliy kelishuvlar imzolandi. hozirgi vaqtda pnevmoniyani uz vaqtida aniqlash va tugri davolay bilish hamma ixtisoslikdagi vrachlar uchun goyat muhim, chunki, masalan, gospital pnevmoniya kupincha asosiy kasallik bilan qushilib keo`tadi va uni ancha ogirlashtiradi. pnevmoniyani tashxislash va davolashga zamonaviy yondapguvlar amaliyotchi vrachlardan butun diqqat-e`tiborlarini shu masalaga qaratishlarini talab …

2 / 12

`lumotlariga qaraganda o`tkir pnevmoniya bilan ogrib utgan 2 mln dan ziyod kishi har yili vrachlar nazorati ostida turadi. angliyada bu raqam 80 ming kishini tashkil eo`tadi. rossiyada 11,5 mln dan ortiq kishi ushbu kasallik tufayli tibbiy yordamga murojaat qiladi. ayni vaqtda o`tkir pnevmoniya bilan og`rish hollari, 1000 nafar aholi hisobidan olinganda 10—14 tagacha eo`tadi. a.g.chuchalin ma`lumotlariga kura, barcha infektsion kasalliklar orasida o`tkir pnevmoniya 25 foizni tashkil eo`tadi.ulim sababo`lari orasida pnevmoniya hozirgi kunda yurak-tomir kasalliklari, onkologik xastaliklar va uo`pkaning surunkali obstruktiv kasalliklaridan keyin butun jahon miqyosida 4—5-uo`rinni egallaydi. infektsion kasalliklar orasida esa ulim bilan tugallanshpi jixatidan birinchi urinda turadi. bu kasallikdagi ulim hollari bemorning yoshi, kasallik quzgatuvchi mikrobning turi va bemor kishining qaerda davolanganligiga bogliq. masalan, aqshda bemorlar urtasvda yuz beradigan ulim hollari bir foizdan besh foizgacha bulgan mikdorni tashkil eo`tadi. nozokomial pnevmoniya (gospital pnevmoniya) dan yuz beradigan ulim hollari 30—60% dan 80 foizgacha boradi.uzbekistan respublikasi sog`liqni saqlash vazirligining statistika ma`lumotlariga …

3 / 12

dorilar, mog`or zambururlari, changlar. patogenezi bo`yicha: birlamchi, ikkilamchi: · o`pkada qon aylanishi o`zgarishi bilan bog`liq (jumladan infarkt pnevmoniyasi); · aspiratsiya va bronxlar ezilishi sababli; · ko`krak qafasi shikastlanishi; · operatsiyadan sng; · toksik; · termik; · septik; · surunkali obstruktiv bronxit qaytalanishi (qo`zishi) tufayli · boshqa ikkilamchi zotiljam. klinik-morfologik o`zgarishlari bo`yicha: parenximatozli: · krupozli · o`choqli interstitsialli - joylanishi va tarqalishi byicha: bir tomonlama (chap yoki o`ng tomonli); · total · bo`lakli · segmentli · markaziy ikki tomonlama. ogirlik darajasi bo`yicha: · o`ta og`ir; · og`ir; · o`rtacha og`ir; · engil va abortiv (utkinchi). kechishi bo`yicha: · o`tkir; · cho`ziluvchan. pnevmoniyalar tasnifi yaqin vaqtlargacha klinik-morfologik tamoyilga asoslanar edi. sobiq ittifoq davrida, jumladan o`zbekistonda ham, o.v. korovina tomonidan shaklan uzgartirilgan n.s.molchanov klassifikatsiyasidan (1962) foydalanilgan. unga kura, pnevmoniyalar krupoz va uchogli pnevmoniyalarga ajratilgan. birok, pnevmoniyalar tugrisidagi yangi, zamonaviy tushunchalar nazarda tutiladigan bulsa, ularni bunday shakllarga ajratish kup jihatdan uzini oqlamaydi. krupoz pnevmoniya …

4 / 12

kasalxonadan tashqarida boshlanadigan barcha pnevmoniyalarni uz ichiga oladi. krupozli zotiljam ta`rifi. krupozli zotiljam - o`pkaning butun bo`lagi yoki uning 1-2 segmenti zararlanishi, tsikl bilan kechishi va jarayonga o`pkani o`rab turgan plevra varaqalarining tortilishi (plevropnevmonit), hamda o`pka alveolalari va mayda bronxlar sathini qoplovchi fibrinli ekssudat rivojlanishi bilan kuzatiladigan kasallik. etiologiyasi. infektsion omillar: pnevmokoklar, streptokoklar, stafilakoklar, fridlender diplobatsillasi, pfeyfer tayoqchalari, viruslar va h.k. moyil sharoitlar: organizmni kasallikka qarshi kurashish qobiliyati susayishi, uzoq vaqt sovqotish, bosh miya va ko`krak qafasi shikastlanishi, alkogol va tamaki chekishni suiste`mol qilishlik, organizmni infektsiyaga sezuvchanligining oshishi. patogenezi. kasallik qo`zg`atuvchi omillar o`pka to`qimasiga bronx, qon va limfa yllaridan kiradi. aksariyat mikroorganizmlar bronx orqali o`pka ildizi sohasidan o`pkaga kiradi va limfa tomirlariga tib oldin oraliq to`qimalarda, so`ngra alveolalararo to`siqlarda yallig`lanish jarayonini sodir qiladi. bu erdan infektsiya alveolalar bo`shlig`iga tushadi va fibrinli eksudatni vujudga keltiradi. natijada o`pka zichlashadi (qattiqlashadi), havosiz lanadi va uning «jigarlanishi» sodir bo`ladi. bu davrda ko`p miqdorda virulentli …

5 / 12

ekssudat yig`iladi. bu bosqich 12 soatdan 3 kecha-kunduzgacha davom eo`tadi. qizil jigarlanish bosqichi - ekssudat tarkibidagi fibrinlar zichlanishi, ko`p miqdorda eritrotsitlar, kamroq - leykotsitlar to`planishi bilan ifodalanadi. o`pka hajmi kattalashadi, jigarga o`xshash qattiqlashadi. davomiyligi 1-3 kun. kulrang jigarlanish bosqichi - ekssudat tarkibida eritrotsitlar yqolishi o`rniga ko`p miqdorda leykotsitlar va fibrin tolalari to`planadi, bu holat o`pka to`qimasiga kul rangini beradi. o`pkaning yallig`langan qismi qattiqlashgan, kattalashgan. davomiyligi 2-4 kun. so`rilish bosqichi - proteolitik fermentlar ta`sirida fibrin ipchalarining erishi va so`rilishi, leykotsitlar parchalanishi kuzatiladi, natijada ekssudat so`rila boshlaydi. mazkur bosqich boshqalarga nisbatan ancha uzoq davom etishi mumkin va uning davomati yalliglanish jarayonining hajmiga, organizmning qarshilik kuchiga bog`liq. o`pka zararlanishi bilan bir vaqtda plevra varaqalari sathida fibrinsimon quyquli yig`ilishi bilan kuzatiladigan plevra o`zgarishi vujudga keladi. klinik ko`rinishi. krupozli zotiljam to`stdan o`tkir boshlanadi. shikoyati. xastalik qaltirash va tana haroratining ko`tarilishi (39-40o` gacha), hansirish bilan kuzatiladi. nafas olganda, aksirganda, yo`talganda zararlangan ko`krak qafasida og`riq kuchayadi. yo`tal …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`tkir zotiljam"

mavzu bayoni: o`tkir zotiljam ta`rifi. o`tkir zotiljam (pnevmoniya) - o`pkaning havo almashinish (alveolalar, oraliq to`qima va qon tomirlar tizimi) qismida joylashgan o`tkir yallig`lanish jarayon. bu yallig`lanish birlamchi va ikkilamchi bo`ladi. birlamchi o`tkir zotiljam infektsion etiologiyali mustaqil kasallik bo`lib, ko`pincha nafas a`zolari sog`lom va zotiljam chaqiruvchi kasalliklar bo`lmagan insonda rivojlanadi. ikkilamchi o`tkir zotiljam esa aksariyat o`pkaning surunkali kasalliklari (surunkali bronxit, pnevmoskleroz, o`pka saratoni va h.k.) jarayonida yuzaga keladi. shuni kursatib utish joizki, pnevmoniya tugrisidagi tushuncha sunggi bir necha yillar davomida jiddiy uo`zgarishlarga uchradi, katta-katta bahslarga sabab bulaetgan tasniflar paydo buldi, kasallikni davolashning yangi...

This file contains 12 pages in DOCX format (58.8 KB). To download "o`tkir zotiljam", click the Telegram button on the left.

Tags: o`tkir zotiljam DOCX 12 pages Free download Telegram