ko'ruv a'zosi

DOC 66 pages 5.4 MB Free download

66 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.4 MB

File type DOC

Pages 66

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 66

o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi mavzu №1 ko'ruv a'zosining klinik anatomiyasi. ko'ruv a'zosi, boshqa barcha sezgi a'zolari qatorida, filogenetik rivojlanish bosqichida murakkab evolyutsion o'zgarishlarga uchragan, bu o'zgarishlar ko'zni atrof olamni ko'proq va yaxshiroq ko'rishi uchun moslashtirishga qaratilgan. ko'ruv a'zosi turli to'qima manbalardan rivojlanadi. to'r parda va ko'ruv nervi markaziy nerv tizimining ektonevral o'zaklaridan shakllanadi. miya nayi ochiq bo'lgan vaqtdagi embrional davrning 2-xaftasida, medulyar plastinka dorsal yuzasida ikkita o'ymacha – ko'z chuqurchasi paydo bo'ladi. uning ventral yuzasida mos xolda do'mboqcha shakllanadi. miya nayini yopilishi bilan chuqurchalar joyini o'zgartirib, yonboshga qarab qoladi. ushbu bosqich birlamchi ko'z pufakchasi deb nomlanadi (1.1-rasm, a). ko'z rivojlanishining ushbu bosqichida miya bo'shlig'i birlamchi ko'z pufakchasi ichiga erkin o'tib boradi. ko'z pufakchalarining cho'qqisi ektodermaga deyarli zich yaqinlashadi, ularni faqat yupqa mezoderma qavati ajratib turadi. bunday nisbat 3-xaftada aniqlanib, bunda xomila xajmi bor-yo'g'i 3 mm ni tashkil qiladi. 4-xafta oxiriga kelib ko'z gavxari paydo bo'ladi (1.1-rasm, b). avvalo, birlamchi …

2 / 66

i va qadah ichki devori o'rtasida kam sonli mezenximal hujayralar saqlanib qolib, ulardan birlamchi shishasimon tana shakllanadi (1.2-rasm, a). rivojlanishining ushbu davrida gavhar ko'z olmasi bo'shlig'ini deyarli to'ldirib turadi. gavhar pufakchasi ichki devoridagi yondosh hujayralar juda jadal ko'payadi. sekin asta ular cho'zilib, pufakchaning barcha bo'shlig'ini to'ldiradi. ko'z qadahi qirrasi pastdan yanada buralib, ikkilamchi murtak tirqishini hosil qiladi. bu tirqish orqali ko'p sonli mezenxima kirib borib, tomirlarga boy bo'lgan shishasimon tanani hosil qiladi. gavhar atrofida tomirli kapsula shakllanadi. 6 xaftalik davrda ko'z va ko'ruv nervi murtak tirqishi yopiladi, ko'z “qadahi”ning oyoqchasi shakllana boshlaydi, shishasimon tana va gavharni oziqlantiruvchi a. hyaloidea hosil bo'ladi (1.2-rasm, b). “qadah”ning tashqi yaprog'i keyinchalik to'r parda pigment qavatiga aylanadi, ichkisidan esa xususiy to'r parda rivojlanadi. ko'z “qadag'i”ning qirralari, ko'z gavhari oldingi qismiga o'sib kirib, to'r pardaning kipriksimon va rangdor qismini hosil qiladi. ko'z “qadag'i”ning oyoqchasi uzayadi, nerv tolalari bilan boyiydi, o'z bo'shlig'ini yo'qotib ko'ruv nerviga aylanadi. ko'z …

3 / 66

isbatan yuqorida va pastda rivojlanishni boshlab, bir-biriga qarab o'sib boradi va o'z epitelial qoplami bilan birlashadi. bu birlashish joi rivojlanishning 7 xaftasida yo'qoladi. ko'z yosh bezi rivojlanishning 3 oyida paydo bo'ladi, 5 oyda ko'z yosh kanali burun bo'shlig'iga ochiladi. bola tug'ilgan vaqtda ko'z rivojlanishining murakkab jaraeni to'liq yakunlanmagan bo'ladi. qorachiq pardasi elementlarining, shishasimon tana va ko'z gavhari tomirlarining aks rivojlanishi tug'ilgandan keyin birinchi xaftalarda ro'y berishi mumkin. ko'ruv a'zosining umumiy tuzilishi ko'ruv a'zosi yoki ko'ruv analizatori periferik ko'ruv analizitorining – ko'z olmasi va uning yordamchi qismi, ko'ruv yo'llari va bosh miya ko'ruv markazlaridan iborat. ko'z olmasi (olmasi) ko'z olmasi (1.3-rasm) – juft tuzilma, odam bosh suyagi ko'z kosasi – orbitada joylashgan. 1.3-rasm. ko'z olmasi (sagittal kesimi). 1 – kipriksimon tana; 2 – orqa kamera; 3 – rangdor parda; 4 – gavhar; 5 – shox parda; 6 – sklera; 7 – yuqori to'g'ri mushak; 8 – xususiy tomirli qavat (xorioideya); 9 …

4 / 66

rta yoki tomirli; ichki yoki to'r parda. bu qavatlar ko'z olmasining ichki tuzilmalarini o'rab turadi. ko'z olmasining tashqi qavati ko'z olmasining tashqi qavati fibroz deyiladi (tunica fibrosa bulbi). bu qavat yupqa (0,3-1 mm) bo'lishi bilan bir qatorda juda jips tuzilgan, mustahkam qavatdir (1.4-rasm). u ko'z shaklini, uning o'ziga xos turgorini ta'minlaydi, ko'zning ichki nozik pardalarini ximoya qilish vazifasini bajaradi va ko'zni xarakatlantiruvchi mushaklarni birikish joyi hisoblanadi. fibroz qavat ikkita qismga – shox parda va skleraga bo'linadi. shox parda (cornea, 1.5–rasm) - fibroz qavatning oldingi qismi bo'lib, uzunligining 1/6 qismini egallaydi. shox parda sferik shaklda, shaffof (optik gomogen), uning yuzasi silliq, yaltiroq, u qon tomirlardan mustasno, shuning uchun u yorug'likni o'tkazish va sindirish vazifasini bajaradi, lekin u nerv oxirlariga boy (juda sezgir), shuning uchun u himoya vazifasini bajaradi. uning sindirish kuchi 43 dptr atrofida. shox pardaning gorizontal diametri o'rtacha 11 mm, vertikal diametri -10 mm. markaziy qismining qalinligi 0,4-0,6 mm, periferiyada …

5 / 66

qavatlari yassi mug'uzlanmaydigan ko'p qirrali xujayralardan iborat. bazal hujayralar tsilindrik shaklga ega. shox parda epiteliysi yuqori regenerativ xususiyatlarga ega. klinik kuzatishlar shuni ko'rsatadiki, shox parda epiteliy qatlami hujayralarining kuchli proliferatsiyasi tufayli uning jarohatlarida bu qatlam tezlik bilan tiklanadi. hatto epiteliyni to'liq ko'chishida ham u 1-3 kun ichida tiklanadi. epiteliy ostida strukturasiz bir hil tuzilmadagi oldingi chegaralovchi yoki boumen membranasi mavjud. qatlamning qalinligi 6-9 mkm. u shox pardaning xususiy moddasining gialinlashgan qismi bo'lib, bir xil kimyoviy tarkibga ega. shox pardaning periferik qismiga tomon oldingi chegaralovchi membrana ingichkalashib, shox pardaning chetidan 1 mm masofada tugaydi. zararlangandan keyin u qayta tiklanmaydi. 1.6-rasm. shox parda. 1 – oldingi epiteliy; 2 – oldingi chegaralovchi membrana; 3 – xususiy modda; 4 – orqa chegaralovchi membrana; 5 – orqa epiteliy. 1.6 a-rasm. oldingi epiteliy va oldingi chegaralovchi membrana. 1.6 b-rasm. shox parda xususiy moddasi. 1.6 v-rasm. shox parda orqa qismlari. 3 – xususiy modda; 4 – orqa …

Want to read more?

Download all 66 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko'ruv a'zosi"

o'zbekiston respublikasi sog'liqni saqlash vazirligi mavzu №1 ko'ruv a'zosining klinik anatomiyasi. ko'ruv a'zosi, boshqa barcha sezgi a'zolari qatorida, filogenetik rivojlanish bosqichida murakkab evolyutsion o'zgarishlarga uchragan, bu o'zgarishlar ko'zni atrof olamni ko'proq va yaxshiroq ko'rishi uchun moslashtirishga qaratilgan. ko'ruv a'zosi turli to'qima manbalardan rivojlanadi. to'r parda va ko'ruv nervi markaziy nerv tizimining ektonevral o'zaklaridan shakllanadi. miya nayi ochiq bo'lgan vaqtdagi embrional davrning 2-xaftasida, medulyar plastinka dorsal yuzasida ikkita o'ymacha – ko'z chuqurchasi paydo bo'ladi. uning ventral yuzasida mos xolda do'mboqcha shakllanadi. miya nayini yopilishi bilan chuqurchalar joyini o'zgartirib, yonboshga qarab qoladi. ushbu bosqich birlamchi ko'z pu...

This file contains 66 pages in DOC format (5.4 MB). To download "ko'ruv a'zosi", click the Telegram button on the left.

Tags: ko'ruv a'zosi DOC 66 pages Free download Telegram