azot ishlab chiqarish texnologiyasi

PPTX 73 pages 16.9 MB Free download

73 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 16.9 MB

File type PPTX

Pages 73

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 73

ammiak sintezi, vodorod va azotning olish usullari bog`langan azot birikmalari reja 1.ammiakning sintezi, vodorod va azotni olish usullari. 2.ammiakni sintez qilish reaktsiyasi, reaktsiyaning fizik-kimyoviy asoslari, katalizatori, texnologiyasi.sintez kollonasi. 4.azot kislotasini ishlab chiqarishning nazariy asoslari, azot ishlab chiqarish va uning xom ashyo bazasi kimyo sanoatining zamonaviy eng muhim tarmoqlaridan biri azot ishlab chiqarish hisoblanadi. azot ishlab chiqarishni asosiy mahsulotlari ammiak va nitrat kislotasi hisoblanadi. azot tabiatda turli shakllarda tarqalgan. atmosferada u erkin n2molekulalari shaklida tarqalgan. havoda azot hajmiga ko’ra 78,09% yoki massa ulushiga ko’ra 75,6%ni tashkil etadi. azot saqlovchi birikmalar tarkibiga kiradigan azot bog’langan deb ataladi. er po’stida azot natriy nano3va kaliy kno3nitrat selitralari mineral birikmalar shaklida joylashgan. hozirgi kunda nitratli konlarini ishlab chiqarish amaliy ahamiyat kasb etmaydi. azot uncha katta bo’lmagan miqdorda toshko’mir (1-2%), torf va tuproqda saqlanadi. azot oqsillar tarkibiga kiradi hamda yer yuzidagi hayot va barcha jarayonlardagi moddalar almashinuvida muhim o’rinni egallaydi. azot oqsillar tarkibida 15-18%ni tashkil etadi …

2 / 73

’nalishlaridagi rivojlanishda azot bilan bog’liq bo’lgan muammoning biriga aylandi. natijada azotni fiksatsiya qilishni 3 xil usuli ishlab chiqildi: -yoyli usul (azotni to’g’ri fiksatsiyasi elektr yoyi olovida); -tsianamidli usul (kaltsiy tsianamidi orqali ammiakni olish); -azot va vodoroddan ammiakni sintez qilish. ammiakni sintez qilish usuli oddiy moddalardan tejamli bo’lib, ishlab chiqarish ko’lamlarida amalga oshirilgan edi. hozirgi kunda u azot bilan bog’liq bo’lgan asosiy ishlab chiqarish usuli hisoblanadi. ammiak ishlab chiqarishni zamonaviy jarayoni asosiy uch bosqichdan iborat: dastlabki gazni olish (gaz sintezi) qo’shimchalardan gazni tozalash katalizatorda ammiak sintezi azot, vodorod va ammiakning asosiy xususiyatlari azot n2. azot nomi grekcha so’zdan olingan bo’lib, “azotos”, ya’ni, hayotiyliksiz degan ma’noni bildiradi. azotning lotincha nomi nitrogenium bo’lib, “selitrani yaratuvchi” degan ma’noni bildiradi. azot rangsiz, havodan biroz yengil (azot zichligi 1,5g/l), hidsiz, suvda kam eruvchan modda. -195,8os gacha sovutilganda azot suyuqlikka aylanadi, -210os haroratda qotadi, qorsimon massani hosil qiladi. azot molekulasi ikkita atomlardan tashkil topgan bo’lib, bir biri …

3 / 73

hida yonadi. vodorod alangansi harorati 3000os atrofida bo’ladi, shuning uchun vodorod-kislorodli alangadan qotishmalar va qiyin eriydigan metallarni kesish va payvandlashda foydalaniladi. havoli va kislorodli vodorod aralashmalarining portlash xavfi yuqori. vodorod tiklovchi hisoblanadi. undan metanol va boshqa spirtlar olishda, yog’lar, neft mahsulotlari, mumlarni gidrogenlashda qo’llaniladi. vodoroddan raketali yoqilg’i sifatida foydalaniladi. vodoroddan avtomobil transportlari uchun yoqilg’i sifatida foydalanish bo’yicha tadqiqotlar olib borilmoqda. oddiy sharoitda ammiak keskin hidga ega bo’lgan gazsimon modda bo’lib, havodan yengil (ammiakning zichligi 0,7714g/l). -33,4os haroratgacha sovutilganda ammiak rangsiz, yengil harakatlanuvchan suyuqlikka aylanadi. suyuq ammiakning bug’lanishida u o’ziga ko’p issiqlikni yutadi (issiqlik bug’lanishi 23,37 kdj/mol), shuning uchun sovutish texnikasida sovutkich sifatida qo’llaniladi. -77,7os haroratda suyuq ammiak oq kristallarga aylanadi. gazsimon ammiak suvda yaxshi eriydi. 20os haroratda 1 hajm birligidagi suvda 700 hajm birligida ammiak eriydi. ammiakning suvdagi aralashmasi ammiakli suv deb ataladi. ammiak odam organizmi va hayvonlarda azot almashinuvida yakuniy mahsulot bo’lib hisoblanadi. organizm uchun u juda zaharli hisoblanadi, …

4 / 73

utkich sifatida va atmosferani himoya qilishni hosil qilishda yuqori toza mahsulotni qo'llash ssha germaniya rossiya ssha germaniya rossiya nh3 tarkibidagi % dan kam bo'lmagan 99,5 99,5 99,6 99,98 99,98 99,9 tarkibidagi namlik % dan yuqori bo'lmagan 0,5 0,2 0,4 0,015 0,02 0,1 8.2.1.jadval. suyuq ammiakning sifatiga ko'ra standart talablar 20 asrning boshida ammiakni sintez qilishning zamonaviy sanoat usuli ishlab chiqilgan. nemis olimi frits gaber ammiak sintezining nazariy asoslarini ishlab chiqqan (1918 yilda ushbu ishi uchun kimyo bo’yicha nobel premiyasini olgan), karl bosh esa ishlab chiqarishni sanoat usulini yaratgan (1931 yilda kimyo bo’yicha kimyoda yuqori bosimda rivojlanish usuli nobel premiyasini olgan). 1913 yili germaniyada ammiakni sintez qilish bo’yicha birinchi zavodni ishga tushirilgan. gaber-bosh jarayoni sanoat kimyosida muhim bosqich bo’ldi, modomiki, u azotli o’g’itlar, portlovchi moddalar va tabiiy konlaridan tashqari boshqa azotli birikmalarni ishlab chiqarishni amalga oshirgan. ammiakni sanoat usulida olish azot va vodorodning to’g’ri o’zaro ta’siriga bog’liq: n2(g) + 3h2(g) ↔ …

5 / 73

ttirish muvozanat reaktsiyasini chap tomonga, ya’ni ammiak ajralib chiqishini kamayish tomoniga siljitadi, qancha harorat yuqori bo’lsa, reaktsiyadagi azot va vodorodni shuncha miqdorda kamayishiga olib keladi. biroq, haroratni pasaytirish bilan ammiak sintezi reaktsiyasi tezligi kamayadi. shuning uchun ammiakni hosil ajratishidagi yuqori tezlikni ta’minlash uchun reaktsiyani yetarli darajadagi yuqori haroratda olib borish lozim bo’ladi. amalda ammiak sintezi 450-500os haroratda olib boriladi, bunda reaktsiya yetarli darajada tez o’tadi va gaz aralashmasidagi ammiak miqdori nisbatan yuqori bo’ladi. massalar ta’siri qonuniga ko’ra, ammiak sintezidagi muvozanat reaktsiyasi o’ngga, ya’ni, ammiakni ajralishini ortishi tomoniga siljishi uchun gaz aralashmasidagi muvozanatda azot va vodorod kontsentratsiyasini orttirish yoki ammiak kontsentratsiyasini kamaytirish lozim bo’ladi. yakuniysi amalda amalga oshiriladi. katalizator orqali bir kirishda ammiak 17-30% dastlabki azot vodorodli aralashmaga aylanadi massalar ta’siri qonuniga ko’ra, ammiak sintezidagi muvozanat reaktsiyasi o’ngga, ya’ni, ammiakni ajralishini ortishi tomoniga siljishi uchun gaz aralashmasidagi muvozanatda azot va vodorod kontsentratsiyasini orttirish yoki ammiak kontsentratsiyasini kamaytirish lozim bo’ladi. yakuniysi amalda …

Want to read more?

Download all 73 pages for free via Telegram.

Download full file

About "azot ishlab chiqarish texnologiyasi"

ammiak sintezi, vodorod va azotning olish usullari bog`langan azot birikmalari reja 1.ammiakning sintezi, vodorod va azotni olish usullari. 2.ammiakni sintez qilish reaktsiyasi, reaktsiyaning fizik-kimyoviy asoslari, katalizatori, texnologiyasi.sintez kollonasi. 4.azot kislotasini ishlab chiqarishning nazariy asoslari, azot ishlab chiqarish va uning xom ashyo bazasi kimyo sanoatining zamonaviy eng muhim tarmoqlaridan biri azot ishlab chiqarish hisoblanadi. azot ishlab chiqarishni asosiy mahsulotlari ammiak va nitrat kislotasi hisoblanadi. azot tabiatda turli shakllarda tarqalgan. atmosferada u erkin n2molekulalari shaklida tarqalgan. havoda azot hajmiga ko’ra 78,09% yoki massa ulushiga ko’ra 75,6%ni tashkil etadi. azot saqlovchi birikmalar tarkibiga kiradigan azot bog’langan deb ataladi. e...

This file contains 73 pages in PPTX format (16.9 MB). To download "azot ishlab chiqarish texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: azot ishlab chiqarish texnologi… PPTX 73 pages Free download Telegram