tafakkur

PPTX 27 pages 434.5 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 434.5 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

mavzu: psixalogiyada bilish jarayoni tafakkur tayyorladi: shahnoza p. tekshirdi: urinov a. mavzu: psixalogiyada bilish jarayoni tafakkur tafakkur tafakkur — inson aqliy faoliyatining yuksak shakli. tafakkur atrofdagi olamni bilish qurolidir va inson oqilona amaliy faoliyatining vujudga kelishi uchun shartdir. biz sezgi, idrok va tasawur vositasi bilan bilib olishimiz mumkin bo'lmagan narsa yoki hodisalarni, bu narsa yoki hodisalaming xususiyatlarini, ularning bog'lanish va munosabatlarini tafakkur vositasi bilan bilib olamiz. tafakkur tafakkur koʻpgina fan sohalari (falsafa, mantiq, jamiyatshunoslik, fiziologiya, kibernetika, biologiya)ning tadqiqot obʼyekti hisoblanadi. psixologiyada tafakkur voqelikni umumlashtirish darajasiga, muammoni yechish vositasi xususiyatiga, holatlarning inson uchun yangiligi, shaxsning faollik koʻrsatish darajasiga koʻra bir necha turlarga (koʻrgazmali harakat, koʻrgazmali obrazli, amaliy, nazariy, ixtiyoriy, ixtiyorsiz, mavhum, ijodiy va hokazo) ajratib tadqiq qilinadi. ijtimoiy hayotda, taʼlim jarayoni va ishlab chiqarish.da odamlar oʻrtasidagi aloqa va munosabatlar ham tafakkur yordamida namoyon boʻladi. tafakkur jarayoni tafakkur jarayonida fikr paydo bo'ladi, bu fikrlar insonning ongida muhim tushunchalar shaklini oladi. tafakkur nutq …

2 / 27

og’da ularning mohiyatini umumlashtirib, bilvosita aks ettirishimizdir. fikrlash fikrlashimizning yana bir turi reproduktiv bo’lib, uning mohiyati – ko’rgan-bilgan narsamizni aynan qanday bo’lsa, shundayligicha, o’zgarishsiz qaytarish va shu asosda fikrlashga asoslanadi. undan farqli produktiv yoki ijodiy tafakkur – fikrlash elementlariga yangilik, noyoblik, qaytarilmaslik qo’shilgandagi tafakkurni nazarda tutadi. shunga bog’liq bo’lgan konvergent fikrlash masalaning yechimi faqat bitta bo’lgandagi fikrlashni nazarda tutsa, divergent tafakkur – fikrning shunday turiki, u shaxsga bir muammo yoki masala yuzasidan birdaniga bir nechta yechimlar paydo bo’lishini taqozo etadi. tafakkur qiluvchi organ tafakkur qilishimizni ta’minlovchi organ – bu bizning miyamiz. barcha hisob-kitob ishlari – eng elementar harakatlarni rejalashtirishdan tortib, murakkab mavhum teoremalarni isbot qilishga qaratilgan operasiyalar miyada sodir bo’ladi. shuning uchun ham juda charchab turgan paytda odamdan biror qiyinroq masala xususida fikr bildirishini so’rasangiz, “hozir boshim og’rib turibdi, juda charchaganman, biroz o’zimga kelay, keyin fikrlashamiz”, deb javob beradi. bilish ob`ekti tafakkur va fikrlashning mahsuli tafakkur va fikrlashning bevosita mahsuli …

3 / 27

mlarga ega bo’ladi. uning fikricha, aql quvvatining eng muhim vazifalarining biri mantiqiy operasiyalarni bajarishdir. psixalogiya-tafakkur psixologiya fani nimadan bahs etadi, degan an'anaviy savol mavjuddir, biroq hozirgi davrda tafakkur psixologiyasi predmeti nima degan savol tug`ilmoqda. ma'lumki, psixologiya fani tafakkurni o’rganadigan yagona fan emas, chunki uning ayrim jishatlarini logika, filosofiya, shatto kibernetika tadqiq qilmoqda. shuning uchun tafakkur psixologiyasi predmetini aniqlash juda mushim masalalardan biriga aylanib qolmoqda. umumiy psixologiya darsliklarida tafakkurni berilgan ta'rif turlicha bo’lib, ikkita yoki uchta muhim xususiyati ta'kidlab o’tiladi, xolos. p. i. ivanov p. i. ivanovning darsligida "tafakkur insonning shunday aqliy faoliyatidirki, bu faoliyat voqelikni eng aniq (to’qri), to’liq, chuqur va umumiylashtirib aks ettirishga (bilishga), insonning taqin sham oqilona amaliy faoliyat bilan shuqullanishiga imkon beradi" deb ta'riflanadi. ushbu ta'rifda tafakkurning to’la, aniq va umumlashtirilgan sholda aks ettirishi ta'kidlab o’tiladi, xolos, lekin uning xarakterli xususiyatlari bavosita, so’z yordami bilan ifodalanishi muallifning diqqat markazidan chetda qolgan. abstrakt tafakkur abstrakt tafakkur narsalarning moshiyatini …

4 / 27

lanishlaming vujudga kelishi tafakkurning spetsifik nerv-fiziologik mexanizmlaridir. taqqoslash taqqoslash — shunday bir aqliy operatsiyadirki, bu operatsiya ayrim narsalar o'rtasida o'xshashlikni yoki tafovutni, tenglik yoki tengsizlik borligini, bir xillik yoki qarama-qarshilik borligini aniqlashda ifodalanadi. abstraksiya abstraksiya — shunday bir fikrlash jarayonidirki, bunda tafakkurda aks etilayotgan bir yoki bir necha obyektlarning biror belgisi (xususiyati, harakati, holati, munosabati) shu obyekt yoki obyektlardan fikran ajratib olinadi. bu jarayonda obyektdan ajratilgan bir belgining o'zi tafakkurning mustaqil obyekti bo'lib qoladi. abstraksiya, odatda, analiz jarayonida yoki analiz natijasida sodir bo'ladi. umumiylashtirish umumiylashtirish — tafakkurda aks etgan bir turkum narsalarning o'xshash, muhim belgilarini shu narsalar to'g'risidagi bitta tushuncha qilib, fikrda birlashtirish demakdir. masalan, olmalarda, noklarda, o'riklarda, j apelsinlarda va boshqa shu kabilarda bo'lgan o'xshash belgilar bitta tushunchada birlashadi, biz buni meva degan so'z bilan ifodalaymiz. daraxtlar, o'tlar, gullar va boshqa shu kabilar «o'simlik» degan tushunchada umumiylashtiriladi, o'simlik va hayvonlar «organizm» degan tushunchada umumiylashtiriladi, harf va raqamlar «belgi» degan …

5 / 27

miyatga ega bo‘lgan savolga javob topish uchun etarli emas. bu savollar: «yuaga kelgan vaziyatda nimani, qay tarzda bajarish mumkin, va bu harakat natijasida nima hosil bo‘ladi?»dan iborat. tafakkur turlari va shakllari tafakkurning ikki darajasi mavjud: fahm-farosat – abstraksiyalardan foydalanish o‘zgarmas chizmalar, namunalar chegarasida sodir bo‘ladigan oddiy tafakkur, sog‘lom fikr, tafakkurning boshlang‘ich darajasi, uning mantiqiy mazmunini emas, balki, ibora va dalillar tuzilishini o‘rganadi, bu aniq, izchilliklik bilan mulohaza yuritish, fikrlarni to‘g‘ri tuzish, dalillarni qat’iy tizimlashtirish, tasniflash layoqati; aql (dialektik tafakkur) – abstraksiyalarni ijodiy qo‘llash va ular tabiatini ongli tadqiq etish xususiyatiga ega bo‘lgan nazariy bilishning oliy darajasi, aql yordamida inson narsalar mohiyati, ularning qonunlari va qarama-qarshiliklarini anglab etadi. tafakkur turlari tafakkur – bu o‘z tuzilishi va turlariga ega bo‘lgan o‘ziga xos faoliyat. tafakkurning turlarga bo‘linishi shakli, xususiyati, ochib berilganlik, yangililik va voqelikka moslik darajasiga ko‘ra amalga oshiriladi. obrazli tafakkur obrazli tafakkur – bu obrazlar yordamida mulohaza yuritish jarayonining bir turi. ular …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tafakkur"

mavzu: psixalogiyada bilish jarayoni tafakkur tayyorladi: shahnoza p. tekshirdi: urinov a. mavzu: psixalogiyada bilish jarayoni tafakkur tafakkur tafakkur — inson aqliy faoliyatining yuksak shakli. tafakkur atrofdagi olamni bilish qurolidir va inson oqilona amaliy faoliyatining vujudga kelishi uchun shartdir. biz sezgi, idrok va tasawur vositasi bilan bilib olishimiz mumkin bo'lmagan narsa yoki hodisalarni, bu narsa yoki hodisalaming xususiyatlarini, ularning bog'lanish va munosabatlarini tafakkur vositasi bilan bilib olamiz. tafakkur tafakkur koʻpgina fan sohalari (falsafa, mantiq, jamiyatshunoslik, fiziologiya, kibernetika, biologiya)ning tadqiqot obʼyekti hisoblanadi. psixologiyada tafakkur voqelikni umumlashtirish darajasiga, muammoni yechish vositasi xususiyatiga, holatlarning inson u...

This file contains 27 pages in PPTX format (434.5 KB). To download "tafakkur", click the Telegram button on the left.

Tags: tafakkur PPTX 27 pages Free download Telegram