kimyoviy reaksiyalarda issiqlik effekti

DOCX 5 pages 81.7 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 81.7 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

9 - ma’ruza. yonish issiqliklari yig‘indisining o‘zgarmaslik (gess) qonuni. tayanch iboralar: ekzotermik reaksiya, endotermik reaksiya, shartli yoqilg‘i, yoqilg‘ining yonish issiqligini,issiqlik effekti. kimyoviy reaksiyalarda ko‘pincha issiqlik tarzida energiya ajralib chiqadi yoki yutiladi. reaksiya vaqtida issiqlik ajraqlib chiqsa, bu reaksiya ekzotermik, issiqlik yutilsa endotermik reaksiya deyiladi. kimyoviy reaksiya natijasida reaksiyaga kirishuvchi moddalarning energiya zaxirasi o‘zgaradi. ekzotermik reaksiyada hosil bo’lgan moddalarning energiya zaxirasi boshlang’ich moddalarnikidan kam, endotermik reaksiyda esa hosil bo’lgan moddalarning energiya zaxirasi boshlang’ich moddalarnikidan ko‘p bo‘ladi. kimyoviy birikma hosil bo‘lishida qancha energiya ko‘p ajralib chiqsa, bu mahsulotlar shuncha barqaror bo’lishi mumkin. aksincha, endotermik reaksiya natijasida hosil bo‘lgan moddalar o ‘zining beqarorligi bilan ajralib turadi va ular oson parchalanadi. reaksiya issiqlik effekti, ya’ni ajralib chiqayotgan yoki yutilayotgan issiqlik miqdori ko‘rsatilgan kimyoviy tenglamalar termokimyoviy tenglama deyiladi. bu tenglamalar moddalar massasining saqlanish qonuni asosida tuziladi. ekzotermik reaksiyalar issiqlik effekti musbat (+), endotermik reaksiyalarda esa manfiy (-) ishora bilan yoziladi. masalan: 1 mol ch4 bilan …

2 / 5

= 96,48 kj ham ishlatiladi. kimyoning kimyoviy reakisyalar issiqlik effektlari miqdorini o’rganadigan bo’limi termokimyo deyiladi. barcha termokimyoviy hisoblar termokimyo qonunlariga asoslangan. bu qonunlar energiyaning saqlanish qonunidan kelib chiqadi. 1874-yilda lavuazye va laplas kashf etgan birinchi qonun quyidagicha ta’riflanadi: har qaysi kimyoviy birikma uchun parchalanish issiqligi uning hosil bo’lish issiqligiga teng, lekin ishorasi qarama - qarshi bo’ladi. masalan, ch4 = c + 2h2 - 76,0 kj issiqlik yutiladi. c + 2h2 = ch4 + 75,0 k] issiqlik chiqaradi. 1840-yijda g.i gess ikkinchi qonuni tajriba asosida kashf etildi: reaksiyaning issiqlik effekti , jarayonda ishtirok etayotgan moddalarning dastiabki va oxirgi holatlariga bog’liq bo’lib, reakisyaning qanday usulda olib borilishiga bog’liq emas. masalan, co2 ni ikki usulda hosil qilaylik. birinchi usul quyidagi ikki bosqichdan iborat bo’lsin: a) c + 1/2o2 = co + 110,5 kj b) co + 1/2o2 = co2 + 283 kj jami 393,5 kj ikkinchi usulda reaksiyani bosqichsiz (bira to’la) olib boraylik: …

3 / 5

ari bilan almashtirish orqali gess qonuni keltirib chiqariladi: kimyoviy reaksiyalarning issiqlik samarasi faqat reaksiyaning boshlang‘ich va oxirgi holatlarigagina bog‘liq bo‘lib, reaksiyaning sodir bo‘lish jarayoni (yo‘li)ga bog‘liq emas. bu qonun 1840 yilda rus akademigi gess tomonidan kashf etilgan. gess qonuni bevosita o‘lchab bo‘lmaydigan va alohida sharoitlarda sodir bo‘lmaydigan reaksiyalarning issiqlik effektini hisoblashga imkon beradi. masalan, uglerodning yonib co aylanishida sodir bo‘ladigan c + ½o2 = co + q1 reaksiyasini bevosita kalorimetrik usulda aniqlashning imkoni yo‘q, chunki co paydo bo‘lishi bilan bir paytning o‘zida qisman co2 ham hosil bo‘ladi. biroq uglerod oksidining va uglerodning karbonat angidridiga aylanish reaksiyalarini va jarayonda ajraladigan q11 va q111 issiqliklarni o‘lchash mumkin: gess qonunidan foydalanib kimyoviy birikmalarning issiqligini aniqlash bo‘yicha hisoblarni bajarish mumkin. birikmalar hosil bo‘lish jarayonida hosil bo‘layotgan issiqlik issiqlik samarasi deb nomlanadi. hosil bo‘layotgan issiqlikni bevosita o‘lchash qiyin jarayon sanaladi. birikmalarning hosil bo‘lish issiqligini qb gess qonuniga binoan, alohida elementlarning yonish issiqliklari qel va birikmalarning …

4 / 5

ng yonish issiqligiga bevosita bog‘liq bo‘lib, bu ko‘rsatkich turli yoqilg‘ilar uchun turlicha qiymatga ega bo‘ladi. har xil navli va turdagi yoqilg‘ilarni energetik baholash hamda foydalanish samaradorligini taqqoslash uchun shartli yoqilg‘i tushunchasi kiritilgan bo‘lib, bu tushunchaga ko‘ra shartli yoqilg‘ining yonish issiqligi qsh = 29,33 mj/kg (7000 kkal/kg) ga teng. natural yoqilg‘ining sarfini shartli ko‘rinishga o‘tkazish quyidagi munosabatdan kelib chiqadi: (2) yoqilg‘ini qazib olish, yetkazish va iste’mol jarayonini rejalashtirish yoki loyihalashda shartli yoqilg‘i tushunchasidan foydalaniladi. yoqilg‘ining yonish issiqligini aniqlash. tabiiy qattiq va suyuq yoqilg‘ilarning tarkibidagi yonuvchi elementlar turli kimyoviy birikmalar ko‘rinishida bo‘ladi. shuning uchun ham ma’lum bir turdagi yoqilg‘ilar uchun yonish issiqligini gess qonuniga asosan aniqlab bo‘lmaydi. shuningdek, qattiq va suyuq yoqilg‘ilarning yonish issiqliklarini ularning elementar kimyoviy tarkibiga ko‘ra analitik usulda aniqlashning ham imkoniyati yo‘q, balki bu ko‘rsatkichni kalorimetr yordamida tajriba yo‘li bilan aniqlash mumkin. tajriba o‘tkazish imkoniyati bo‘lmaganda qattiq va suyuq yoqilg‘ilarning yonish issiqliklarini hisoblash yaqinlashtirish usuli orqali, d.i. mendeleyev formulasi …

5 / 5

gan birinchi qonunni ta’riflang. 5. moddaning hosil bo’lish issiqligi nimfga aytiladi? oleobject3.bin image4.wmf oleobject4.bin image5.jpeg image1.wmf oleobject1.bin image2.wmf oleobject2.bin image3.wmf ( ) ... 01 , 0 10 4 8 3 6 2 4 10 4 8 3 6 2 4 + × + × + × + × × = h c q h c q h c q ch q q h c h c h c ch q q sh i q sh q q b b × = ( ) i i k or i i i i q w s o h c q × - - × - × + × = + 0251 , 0 109 , 0 03 , 1 399 , 0 ( ) i i k or i i i i q w s o h c q × - - × - × + × = + 6 26 246 …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy reaksiyalarda issiqlik effekti"

9 - ma’ruza. yonish issiqliklari yig‘indisining o‘zgarmaslik (gess) qonuni. tayanch iboralar: ekzotermik reaksiya, endotermik reaksiya, shartli yoqilg‘i, yoqilg‘ining yonish issiqligini,issiqlik effekti. kimyoviy reaksiyalarda ko‘pincha issiqlik tarzida energiya ajralib chiqadi yoki yutiladi. reaksiya vaqtida issiqlik ajraqlib chiqsa, bu reaksiya ekzotermik, issiqlik yutilsa endotermik reaksiya deyiladi. kimyoviy reaksiya natijasida reaksiyaga kirishuvchi moddalarning energiya zaxirasi o‘zgaradi. ekzotermik reaksiyada hosil bo’lgan moddalarning energiya zaxirasi boshlang’ich moddalarnikidan kam, endotermik reaksiyda esa hosil bo’lgan moddalarning energiya zaxirasi boshlang’ich moddalarnikidan ko‘p bo‘ladi. kimyoviy birikma hosil bo‘lishida qancha energiya ko‘p ajralib chiqsa, bu mahsulotla...

This file contains 5 pages in DOCX format (81.7 KB). To download "kimyoviy reaksiyalarda issiqlik effekti", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy reaksiyalarda issiqlik… DOCX 5 pages Free download Telegram