o‘rta asr sharq allomalarining matematikaga qo‘shgan hissalari

PPTX 50.4 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1734084465.pptx o‘rta asr sharq allomalarining matematikaga qo‘shgan hissalari o‘rta asr sharq allomalarining matematikaga qo‘shgan hissalari reja: 1.hozirgi zamon fanlaridagi yuksalishlar 2. o’rta asr sharq allomalari 3.matematikaning yoshlar hayotidagi o’rni hozirgi zamon fanlari mazmuniga qarab uch qisimga (ijtimoiy,tabiiy va texnika fanlariga) bo`linadi. bularning har biri o`ziga mos ko`pgina qo`shni fanlarni qamrab olib, butun bir sistemani tashkil qiladi. matematika fanlar sistemasida muhim bir sohani tashkil qiladi va yunoncha “ilm,fan “degan ma’noni anglatadi shuningdek matematika – qadimiy fanlardan biri bo`lib, boshqa arifmetika, geometriya, keyinchalik algebra, matematik analiz, analetik geometriya kabi fanlarni birin-ketin o`zida shakllantirib, ularni takomillashtirib bordi. quyida matematika fanida kashfiyot qilgan olimlar faolyatini o`rganamiz. bilamizki g`arbda eng qadimdan ilm-fan rivojlangan markazlardan biri bu yunonistondir. qadimgi yunonistonda ilm-fanga qiziquvchilar ko`p bo`lganidan u yerdan haqiqiy olimlar yetishib chiqqan va shulardan biri bu antic davr matematik olimi pifagordir pifagor (milloddan avvalgi, taxminan, 580-500 yillar)-qadimgi grek olimi, matematigi, faylasufi. pifagor ba’zi rivoyatlarga qaraganda dindor bo`lgan. pifagor …

, geograf alxorazmiy o`z davrida idealstik g`oya hukumronligiga qaramay, fanning mashaqqatli yo`llaridan yurib, ilg`or ijtimoiy, falsafiy tafakkurga keng yo`l ochib, matematikaga doir o`lmas kashfiyotlar yaratdi. u ijodini fan taraqqiyotiga bag`ishlab ilg`or g`oyalarni dunyo xalqlariga yetkazishga intildi. al-xorazmiy yozgan asarlardan bizgacha o`ntasi yetib kelgan . xorazmiyning xii asrda lotin tiliga tarjma qilingan “arfmetika” (“kitob filhisob al hind”) asari yevropaliklarni hind raqamlari, pozitsion o`nlik sanoq sistemasi bilan tanishtirdi va uning boshqa sanoq sistemalariga nisbatan afzalligini ko`rsatdi. butun va kasr sonlar ustida amallar bajarish va kvadrat ildiz chiqarish usuluni keltirdi shulardan ikkitasi algebra va arfmetikaga bag`shlangan bo`lib, fan tarixida muhim rol o`ynagan. haqiqatda osiyo va yevropa olimlari, jumladan beruniy, ibn sino, umar hayyom va boshqalar algebrani alxorazmiy kitoblaridan o`rgandilar. sharq ilm-fani siymolaridanyana biri bu umar hayyomdir. umar hayyom-g`iyosiddin abdulfath umar ibrohim al hayyom(taxminan 18.5,1048-1123)-faylasuf, astronom, matematik, fors-tojik shoiri. hayyom matematikani o`rganib, uning taraqqiyotiga muhim hissa qo`shdi uchinchi darajali tenglamalarni 14 sinfga ajratib, ularni …

yuritdi. uning fikrlari keyinchalik n.v lobachevskiy tomonidan quvvatlandi. hayyomning bilib doirasi keng ekanligini hisobga olib, saljuq sultoni malikshoh uni saroy olimi darajasigacha ko`tardi va unga kalendar tuzishni topshirdi . uning tuzgan kalendari (1079) amalda qo`llanmay qolgan bo`lsa ham, yevropada undan 500 yil keyinroq qabul qilingan va hozirgi kungacha amalda qo`llanilayotgan grigorian kalendaridan ancha-muncha aniq bo`lgan. shuni unitmaslik kerakki matematika fanida intuitsiyaning roli nihoyatda katta. shunday olimlar borki, ular amalyot, fan qo`ygan yirik muammoni yechish uchun qaysi yo`llar bilan borish lozimligini, har bir yo`lda qanday qiyinchiliklar bo`lishi mumkinligini oldindan ko`ra oladilar . shu xislatga ega bo`lgan olimlardan yana biri bu mashhur hind matematigi sirinivasa ramanujan (1887-1920). u tug`ma talant va o`ziga xos fikirlash sohibi, chuqur ilmiy intuitsiyaga ega ajoyib matematik edi. ramanujan, aytish mumkinki, matematikani mustaqil egalladi. uning topgan formulalari haqiqiy san’at asarlari kabi nihoyatda chiroyli bo`lib, kishiga zavq bag`ishlaydi. uning bu formulalarni qanday qilib topa olganligi ramanujan taniqli ingliz matematigi …

rida ham shunday qarashlar bo`lgandir lekin u zamonlardan beri ham nafaqat matematika balki fanning barcha turlarida ko`pdan-ko`p yangiliklar va nazaryalar bo`lmadi deysizmi. xulosa shunday ekan aziz vatandoshlar inson hech qachon bir joyda turib qolmaydi u rivojlanadi. maqolam so`ngida muxtaram birinchi prezidentimizning “beshikdan tobutgacha ilm izla” degan gaplarini keltirib misol tariqasida ajdodlarimizni aytib o`tayin ul zotlar ilm axtarib bog`dotdan qoshg`argacha bo`lgan jamiki shaharlarni kezib u yerlardagi dong`i dunyoga ketgan ustozlardan talim olib, ilm o`rganib yurganlar va o`zlari ham ulardan o`tgan olimlar bo`lib yetishgan. ilmga chanqoq talabalar shuni unitmangki: ilm yo`lida ming-minglab yo`l bosgan va ming yildan beri unitilmas bo`lib kelayotgan ajdodlarimizga munosib avlod bo`laylik. zero vatanni kelajagi va istiqboli siz va biz kabi yoshlar qo`lidadir. biz buni aslo unitmasligimiz darkor

o‘rta asr sharq allomalarining matematikaga qo‘shgan hissalari - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta asr sharq allomalarining matematikaga qo‘shgan hissalari"

1734084465.pptx o‘rta asr sharq allomalarining matematikaga qo‘shgan hissalari o‘rta asr sharq allomalarining matematikaga qo‘shgan hissalari reja: 1.hozirgi zamon fanlaridagi yuksalishlar 2. o’rta asr sharq allomalari 3.matematikaning yoshlar hayotidagi o’rni hozirgi zamon fanlari mazmuniga qarab uch qisimga (ijtimoiy,tabiiy va texnika fanlariga) bo`linadi. bularning har biri o`ziga mos ko`pgina qo`shni fanlarni qamrab olib, butun bir sistemani tashkil qiladi. matematika fanlar sistemasida muhim bir sohani tashkil qiladi va yunoncha “ilm,fan “degan ma’noni anglatadi shuningdek matematika – qadimiy fanlardan biri bo`lib, boshqa arifmetika, geometriya, keyinchalik algebra, matematik analiz, analetik geometriya kabi fanlarni birin-ketin o`zida shakllantirib, ularni takomillashtirib bordi. qu...

PPTX format, 50.4 KB. To download "o‘rta asr sharq allomalarining matematikaga qo‘shgan hissalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta asr sharq allomalarining … PPTX Free download Telegram