d.i.mendeleevning elementlar davriy sistemasi va davriy qonun mavzusini o‘rganishda blum taksonomiyasi “baholash, xulosalash”ning qo‘llanilishi1

DOCX 22 pages 11.8 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.8 MB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

_____________________________ tumani __ -umumiy o`rta ta`lim maktabi ____________________o`qituvchisi _______________________ning __________________________ fanidan d.i.mendeleevning elementlar davriy sistemasi va davriy qonun mavzusini o‘rganishda blum taksonomiyasi “baholash, xulosalash”ning qo‘llanilishi mavzusidagi mikrodars ish lanmasi annotatsiya d.i. mendeleevning elementlar davriy sistemasi va davriy qonuni kimyo fanining eng muhim nazariy asoslaridan biri bo‘lib, tabiiy elementlarning tartibga solingan holda o‘rganilishi uchun ilmiy poydevor yaratadi. mazkur mavzuni o‘qitish jarayonida bloom taksonomiyasining yuqori bosqichlari — “baholash” va “xulosalash” darajalaridan foydalanish o‘quvchilarning nafaqat faktlarni yod olishini, balki chuqurroq tafakkur yuritishini, ilmiy tahlil asosida to‘g‘ri qaror chiqarishini ta’minlaydi. “baholash” bosqichida o‘quvchilar davriy qonunning yaratilishidagi ilmiy asoslarni, mendeleevning kashfiyot jarayonini va uning ilmiy bashoratlarining to‘g‘riligini tahlil qiladilar. masalan, o‘quvchilar davriy jadvalda hali ochilmagan elementlar uchun qoldirilgan bo‘sh kataklarning keyinchalik germaniy, galliy va skandiy kabi elementlar bilan to‘ldirilganini baholab, mendeleevning metodologik yondashuviga ob’ektiv fikr bildirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. shuningdek, o‘quvchilar turli davrlarda taklif qilingan boshqa sistemalarning kuchli va zaif tomonlarini davriy qonun bilan qiyoslab …

2 / 22

rashlardan mustaqil xulosa chiqarish ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. mundarija 1 annotatsiya......................................................................................... 2 2 kirish.................................................................................................. 4 3 asosiy qism........................................................................................ 5 4 texnologik xarita................................................................................ 11 5 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati..................................................... 21 6 ilovalar................................................................................................ 22 kirish kimyo fanining taraqqiyotida d.i. mendeleev yaratgan elementlar davriy qonuni va davriy sistemasi fundamental ahamiyatga ega bo‘lib, tabiatdagi elementlarning tartibga solingan qonuniyat asosida o‘rganilishiga keng yo‘l ochib berdi. ushbu kashfiyot natijasida elementlarning xossalari va ularning davriy takrorlanishi o‘z ilmiy asosini topdi, keyinchalik fan va texnologiyaning turli sohalarida qo‘llanish imkoniyati yuzaga keldi. bugungi kunda davriy qonun kimyoviy bilimlarning tayanch nuqtasi sifatida nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham katta ahamiyat kasb etadi. mazkur mavzuni o‘quv jarayonida samarali o‘zlashtirish uchun zamonaviy pedagogik yondashuvlardan foydalanish zarur. jumladan, bloom taksonomiyasi bilim, tushunish, qo‘llash, tahlil, baholash va xulosalash kabi bosqichlarni o‘z ichiga olgani bilan o‘quvchilarning bilim darajasi va fikrlash qobiliyatini izchil rivojlantirish imkonini beradi. ayniqsa, yuqori kognitiv bosqichlar — “baholash” va “xulosalash”ning qo‘llanilishi mavzuni chuqur anglashda muhim …

3 / 22

yyor ma’lumotlarni qabul qiladilar, balki ularni baholab, ilmiy dalillar asosida o‘z nuqtai nazarini bildiradilar. “xulosalash” bosqichida esa o‘quvchilar o‘z bilimlarini umumlashtirib, davriy qonunning zamonaviy fan va texnologiyalardagi o‘rnini aniqlaydilar, elementlarning davriy sistemasidan foydalanishning amaliy jihatlarini ko‘rib chiqadilar. shu orqali ular ilmiy bilimlarni hayotiy misollar bilan bog‘lash, kelgusida yangi kashfiyotlarga nisbatan o‘z qarashlarini shakllantirish imkoniga ega bo‘ladilar. asosiy qism 1. davriy qonun va davriy sistemaning yaratilish tarixi va ilmiy ahamiyatini baholash davriy qonun va davriy sistemaning yaratilish tarixi xix asr kimyo fanining eng muhim bosqichlaridan biri hisoblanadi. o‘sha davrga kelib qariyb oltmishdan ortiq elementlar kashf etilgan bo‘lsa-da, ularning xossalari va bir-biri bilan o‘zaro aloqalari haqida aniq tushuncha mavjud emas edi. turli olimlar elementlarni tasniflashga urindilar, masalan, ingliz olimi dobereyner triadalar nazariyasini ilgari surdi, u uchta o‘xshash xossalarga ega elementlarni guruhlab, ularning atom massalari o‘rtasida bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatdi. keyinchalik ingliz olimlari nyulends va meyer elementlarni atom massalarining ortib borishiga qarab joylashtirib ko‘rdilar, …

4 / 22

si, xossalari va hatto birikmalari haqida taxminlar berdi. oradan ko‘p o‘tmay bu elementlar haqiqatan ham kashf etildi va mendeleevning oldindan aytgan ma’lumotlariga juda yaqin ko‘rsatkichlarga ega bo‘lib chiqdi. bu davriy qonunning to‘g‘riligini isbotlab berdi va butun jahon ilmiy hamjamiyati tomonidan katta e’tirofga sazovor bo‘ldi. shuningdek, mendeleev boshqa olimlardan farqli ravishda elementlarning joylashuvida qat’iy ilmiy izchillikni ta’minlagan holda, davriy qonunni universal ilmiy qonuniyat sifatida shakllantirdi. davriy qonunning ilmiy ahamiyati nihoyatda keng bo‘ldi. birinchidan, u kimyo fanida tartibsiz yig‘ilgan faktlarni yagona ilmiy tizimga keltirdi. ikkinchidan, elementlarning atom massasi bilan ularning xossalari orasidagi bog‘liqlikni ochib berdi. uchinchidan, kelajakda yangi elementlarning ochilishi va ularning xossalarini oldindan taxmin qilish imkoniyatini berdi. misol tariqasida, mendeleev germaniy uchun “eka-kremniy” nomini qo‘llagan va uning zichligi, oksidlari, birikmalari xossalarini aniq aytib bergan, keyinchalik bu taxminlar deyarli to‘liq tasdiqlangan. to‘rtinchidan, davriy qonun zamonaviy kimyoning nazariy poydevorini yaratib berdi, chunki u nafaqat elementlarning xossalarini izohladi, balki atom tuzilishi nazariyasini rivojlantirishga ham …

5 / 22

qilib xulosalash elementlarning davriy sistemadagi joylashuvi ularning atom tuzilishiga asoslanadi. har bir elementning asosiy belgisi uning atom raqami hisoblanadi, ya’ni atom yadrosidagi protonlar soni. davriy jadval atom raqamining ortib borishi tartibida tuzilgan bo‘lib, bu tartib elementlarning kimyoviy va fizik xossalarining davriy takrorlanishini ta’minlaydi. elementlar davriy jadvalda davrlar va guruhlar bo‘yicha joylashadi. davrlar gorizontal qatorlar bo‘lib, ular elementlarning atom raqamining ortib borishiga qarab tuzilgan. bir davr ichida elementlarning metallik xossalari chapdan o‘ngga qarab susayib boradi, metallmaslik xossalari esa ortadi. masalan, ikkinchi davrda litiy metall bo‘lsa, shu davrning oxirida joylashgan ftor tipik metallmas hisoblanadi. guruhlar esa vertikal ustunlar bo‘lib, ular o‘xshash tashqi elektron qobig‘iga ega elementlarni birlashtiradi. shuning uchun bir guruh elementlarining kimyoviy xossalari ko‘pincha bir-biriga o‘xshash bo‘ladi. masalan, natriy, kaliy, rubidiy va seziy birinchi guruh elementlari bo‘lib, barchasi faol metall xususiyatiga ega va suv bilan tezda reaksiyaga kirishib gidroksid hosil qiladi. elementlarning davriy sistemasida joylashuvi ularning atom tuzilishi va elektron konfiguratsiyasi …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "d.i.mendeleevning elementlar davriy sistemasi va davriy qonun mavzusini o‘rganishda blum taksonomiyasi “baholash, xulosalash”ning qo‘llanilishi1"

_____________________________ tumani __ -umumiy o`rta ta`lim maktabi ____________________o`qituvchisi _______________________ning __________________________ fanidan d.i.mendeleevning elementlar davriy sistemasi va davriy qonun mavzusini o‘rganishda blum taksonomiyasi “baholash, xulosalash”ning qo‘llanilishi mavzusidagi mikrodars ish lanmasi annotatsiya d.i. mendeleevning elementlar davriy sistemasi va davriy qonuni kimyo fanining eng muhim nazariy asoslaridan biri bo‘lib, tabiiy elementlarning tartibga solingan holda o‘rganilishi uchun ilmiy poydevor yaratadi. mazkur mavzuni o‘qitish jarayonida bloom taksonomiyasining yuqori bosqichlari — “baholash” va “xulosalash” darajalaridan foydalanish o‘quvchilarning nafaqat faktlarni yod olishini, balki chuqurroq tafakkur yuritishini, ilmiy tahlil a...

This file contains 22 pages in DOCX format (11.8 MB). To download "d.i.mendeleevning elementlar davriy sistemasi va davriy qonun mavzusini o‘rganishda blum taksonomiyasi “baholash, xulosalash”ning qo‘llanilishi1", click the Telegram button on the left.

Tags: d.i.mendeleevning elementlar da… DOCX 22 pages Free download Telegram