buyrak ustibezlari

PPTX 14 pages 454.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 454.0 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

andijon davlat tibbiyot instituti andijon davlat tibbiyot instituti buyrak usti bezi gormonlari va ularning boshqarilishi @md_jahongir buyrak usti bezlarining ichki sekretsiyasi buyrak usti bezlari magʻiz qavati bilan poʻstloq qavatidan iborat, ular tuzilishi va funksiyasi jihatidan turlicha boʻlgan ichki sekretsiya bezlaridir, bulardan chiqadigan gormonlaroʻ z ta’siri jihatdan katta farq qiladi. buyrak usti bezlarining magʻiz qavati (miya moddasi) buyrak usti bezlarining magʻiz qavati xromaffin hujayralardan tuzilgan, ular embriogenez jihatdan simpatik nerv sistemasining hujayralariga yaqin turadi. ular kaliy bixromat bilan boʻyalganda sargʻish jigarrang tusga kiradi, ularnipg xromaffin hujayralar deb atalishiga ham sabab shu. xromaffi nhujayralar buyrak usti bezlarining magʻiz qavatidagina emas, gavdaning boshqa qismla'rida — aortada, uyqu arteriyalarinipg boʻlinish joyida, kichik chanoq simpatik tuguilarining hujayralari orasida va ba’zan simpatik zanjiriing ayrim gangliylari orasida boʻladi. bu hujayralarning hammasi adrenalinga yaqin. fiziologik aktiv modda ishlab chiqargani uchun adrenal sistemaga kiritiladi xromaffin toʻqimaning ichki sekretsiya funksiyasi buzilganda organizmda roʻy beruvchi oʻzgarishlar. ikkala buyrak usti bezining xromaffin …

2 / 14

alari (xromaffin oʻsmalar, paragangliomalar) boʻlganda shu toʻqima giperfunksiyasi qayd qilingan. bunday bemorlarda paroksizmal gipertoniya kuzatiladi, ya’ni qon bosimi vaqtvaqti bilan toʻsatdan va juda koʻp koʻtariladi (simob ustuni hisobida 200 mm gacha va yuqoriroq). ayni vaqtda bemorning rangi oʻchadi, muskullari titraydi, qorachigʻi ken,gayadi, yuragi tez uradi, qusadi, boshi aylanadi adrenalin organizmning koʻp funksiyalariga, shu jumladan hujayra ichida moddalar almashinuv protsesslariga ta’sir qiladi, masalai, glikogenning parchalanishini tezlatib va muskullar bilan jigardagi glikogen zapasini kamaytirib, insulinga qarama-qarshi ta’sir etadi adrenalin ta’siri bilan muskullarda glikogenoliz kuchayadi, ayni vaqtda glikoliz roʻy beradi, pirouzum va sut kislotalar oksidlapadi. jigarda esa glikogendan glyukoza hosil boʻlib, qonga oʻtadi, natijada qonda glyukoza koʻpayib ketadi (adrenalin giperglikemiyasi). shunday qilib, adreialin ta’sirida, birinchidan, muskullar ishlashi uchun energiya manbai glikogen rezervi sarflanadi, ikkinchida::, glyukoza jigardan qonga oʻtadi, u ham muskullar ishida sarflanishi .mumkin. adrenalin yurak urishini kuchaytiradi va tezlashtiradi, yurakda 'qoʻzgʻalishning oʻtishini yaxshilaydi. yurak muskullari zaiflanganda adrenalin yurakka ayniqsa kuchli ta’sir koʻrsatadi. …

3 / 14

ollar ksngayadi. boshqa ba’zi organlarning silliq muskullari adrenalin ta’sirida qisqaradi. masalan koʻz rangdor pardasining radial muskullarini adrenalin qisqartiradi, natijada qorachiqlar kengayadi. sochni koʻtaruvchi teri silliq muskullari pilomotorlar) qisqarishi tufayli soch tikka turadi («gʻoz terisi»). buyrak usti bezlari xromaffin toʻqimasi ichki sekretsiya funksiyasining nerv sistemasi tomonidan boshqarilishi(nerv regulyatsiyasi) buyrak usti bezlariga innervatsiya beradigan qorin nervi ta’sirlansa— adrenalin sekretsiyasi kuchayishini, bu nerv qirqib qoʻyilganda esa adrenalin sekretsiyasi kamayishini 1910-yilda m. n. chebonsarov koʻrsatib bergan. bundan anglashiladiki, buyrak usti bezlarining xromaffin toʻqimasidan gormon chiqishini nerv sistemayei qorin nervi tarkibidagi simpatik nerv tolalari orqali boshqaradi. buyrak usti bezlari xromaffin toʻqimasining ichki sekretsiya funksiyasini boshqaruvchi markaz oliy vegetativ markazlar joylashgan gipotalamusdadir. tajribada gipotalamusga ta’sir etilganda qondagi katexolaminlar miqdori ortib ketadi. buyrak usti bezlarining sekretor nervlari ta’sirlanganda adrenalin chiqishi ham, noradrenalin chiqishi ham kuchayadi. adrenalin dastlab poradrenalinga nisbatan bir muncha ortiq chiqadi, lekin ta’sirot davom etaversa, borabora adrenalin chiqishi kamayib, ioradrenalin koʻproq chiqadi. buyrak usti bezlarining …

4 / 14

zlarining poʻstlogʻi buyrak usti bezlari poʻstlogʻining hujayralari genetik jihatdan epiteliy hujayralariga yaqin turadi. ular uchta zonani tashkil qiladi: tashqi — koptokchali zona , oʻrta — tutami zona va ichki — toʻrli zona. buyrak usti bezlari poʻstlogʻidan 40 dan ortiq kortikosteroid ajratib olingan, biroq ulardai faqat 8 taginasi fiziologik aktivdir buyrak usti bezlari poʻstlogʻining gormonlari buyrak usti bezlari noʻstlogʻining gormonlarini uch gruppaga ajratish mumkin. 1 . mineralokortikoidlar — aldosteron, kortikosteron, dezok sikortikosteron— koptokchali zonadan chiqadi va mineral moddalar almashinuvini boshqaradi. 2 . glyukokortikoidlar — kortizon, gidrokortizon va kortikoste ron (kortikosteron mineralokortikoidlarga ham kiradi)— tutamli zonadan chiqadi, uglevodlar, oqsillar va yogʻlar almashinuviga ta’sir etadi. mineralokortikoidlar . mineralokortikoidlar organizmda mineral moddalar almashinuvini, birinchi galda qon plazmasidagi natriy va kaliy miqdorini boshqaradi. mineralokortikoidlardan eng aktivi aldosterondir. u buyrak kanalchalarida natriy va xlor reabsorbsiyasini kuchaytiradi, shu munosabat bilan qon, limfa va toʻqima suyuqligʻida osh tuzi koʻpayadi. shu bilan birga, aldosteron buyrak kanalchalarida kaliy reabsorb aldosteron …

5 / 14

mumkin. shuning uchun mineralokortikoidlarni «hayotni saqlab turuvchi gormonlar» degan obrazli nom bilan ham atashadi. qondagi mineralokortikoidlar miqdorining boshqarilishi. buyrak usti bezlaridan chiqadigan mineralokortikoidlar miqdori organizmdagi natriy va kaliy miqdoriga bsvo„sita bogʻliq. masalan, organizmga natriy yuborilganda qondagi ph miqdorining ortishi aldosteron sekretsiyasini susaytiradi, natijada siydik bilan natriy chiqishi kuchayadi. organizmda natriy yetishmasligi esa, aksincha, aldostsron sekretsiyasini kuchaytiradi va shu sababli buyrak kanalchalarida n3 reabsorbsiyasini oshiradi. aldosteron ter bezlari orqali natriy chiqishini ham kamaytiradi: organizm qizib ketganda qattiq terlash sababli natriy chiqib kstishini shu yoʻl bilan toʻxtata oladi chiqayotgan aldosteron miqdori qondagi va toʻqima suyuqligʻidagi natriy va kaliyning absolyut miqdorigagina emas, balki natriy va kaliy ionlarining nisbatiga ham bogʻliq. qondagi natriy ionlari yetishmagandagina emas, balki qondagi kaliy ionlari ortganda ham aldostsron sekretsiyasining kuchayishi, qondagi kaliy ionlari yetishmaganda esa aldosteron sekretsiyasining susayishi bunga dalil boʻla oladi. shunday qilib, natriy ionlari bilan kaliy ionlari mineralokortikoidlarning ajralib chiqish protsessiga qarama-qarshi ta’sir etadi. ammo, buyrak usti …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyrak ustibezlari"

andijon davlat tibbiyot instituti andijon davlat tibbiyot instituti buyrak usti bezi gormonlari va ularning boshqarilishi @md_jahongir buyrak usti bezlarining ichki sekretsiyasi buyrak usti bezlari magʻiz qavati bilan poʻstloq qavatidan iborat, ular tuzilishi va funksiyasi jihatidan turlicha boʻlgan ichki sekretsiya bezlaridir, bulardan chiqadigan gormonlaroʻ z ta’siri jihatdan katta farq qiladi. buyrak usti bezlarining magʻiz qavati (miya moddasi) buyrak usti bezlarining magʻiz qavati xromaffin hujayralardan tuzilgan, ular embriogenez jihatdan simpatik nerv sistemasining hujayralariga yaqin turadi. ular kaliy bixromat bilan boʻyalganda sargʻish jigarrang tusga kiradi, ularnipg xromaffin hujayralar deb atalishiga ham sabab shu. xromaffi nhujayralar buyrak usti bezlarining magʻiz qavatidagi...

This file contains 14 pages in PPTX format (454.0 KB). To download "buyrak ustibezlari", click the Telegram button on the left.

Tags: buyrak ustibezlari PPTX 14 pages Free download Telegram