atmosfera havosini zaharli moddalardan tozalash

PPTX 11 pages 82.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 82.5 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

atmosfera havosini zaharli moddalardan tozalash atmosfera havosini zaharli moddalardan tozalash reja: 1. zaharli gaz chiqinilari, ularni hosil bo’lishi, atmosferaga tashlanishi va hosil bo’lish oldini oluvchi texnologik usullar 2. havoni zaharli chiqindi gazlardan tozalashning asossiy prinsiplari 3. ifloslantiruvchi moddalarni absorbsiya va adsorbsiya usullari bilan ajratib olish sorbsiya – bu atrof-muhitdan kerakli moddalarni kattiq jism yoki suyuqlik yordamida shimib olish jarayonidir. agar havo yoki gazni qattiq jism o’ziga yutib olsa, unda bu jarayonni adsorbsiya deyiladi va agar suyuqlik o’ziga yutib olsa – absorbsiya deb ataladi. agar yutib olingan modda (masalan, gaz, suyuqlik) qattiq jism tarkibidan ajralib chiqsa, ya’ni qatiq jmsm “terlasa”, unda bu jarayonni desorbsiya deyiladi. amalda desorbsiyani 2 yo’l bilan amalga oshirish mumkin: 1. haroratni oshirish yo’li bilan. 2. yutadigan moddaning bosimini kamaytirish yo’li bilan. o’ziga yutib oluvchi moddalarni adsorbentlar deyiladi. adsorbentlar sifatida faollashtirilgan ko’mirlar (masalan, gaz tozalash moslamalar (protivogazlar)da ishlatiladigan ko’mirlar), silikagellar, sintetik seolitlar, polimer plyonkalari va tolalari va boshqa …

2 / 11

olish rekuperasion qurilmalarda amalga oshiriladi. adsorbent sifatida bunday qolatlarda faqat faollashtirilgan ko’mirdan foydalaniladi. rekuperasion qurilmalarining ishlash samaradorligi, (ya’ni erituvchi moddalarni ajratib olish darajasi) 85-95% ni tashkil yetadi. erituvchining adsorberdan chiqib ketayotgan gaz tarkibidagi qoldiqlari 0,5 g/m3 ni tashkil etishi mumkin. adsorbentlar orasida faollashtirilgan ko’mir bir qator afzalliklarga ega: 1. faollashtirilgan ko’mir gidrofob materialdir, ya’ni namlikni uziga shimib olmaydi. 2. u organik suyuqliklar bug’ini yuqori darajada yutib olib qobiliyatiga ega. 3. faollashtirilgan ko’mir nihoyatda mustahkam bo’lib, tarkibida modda qoldiqlarini ushlab qolmaydi. 4. desorbsiya jarayonlari o’tib bo’ltandan keyin, faollashtirilgan ko’mirni quritish va atmosfera havosiga sovutish mumkin. 5. adsorbsiya rekuperasion qurilmalarida shilatiladigan bunday ko’mirni 10 ming marotabagacha qayta ishlatish mumkin. konsentrasiyasi 10 g/m3 ga teng bo’lgan 1 tonna erituvchi moddaning faollashtirilgan ko’mir yordamida ushlab qolish uchun quyidagilar sarflanadi: bug’ (bosimi 0,3-0,5 mpa), tonna 2,0-3,5 sovutilgan (150 s) suv.m3 30-50 elektr energiyasi, kvt.soat 100-250 faollashtirilgan ko’mir, kg 0,5-1,0 ushbu ko’rsatgichlardan xulosa shuki, adsorbsiya rekuperasion …

3 / 11

organik birikmalarni, oltingugurt dioksidi (so2)ni, simob bug’larini va boshqa metallar) ni ajratib olishga qo’llaniladi. agar gaz yoki havoni suyuqlik yutib olsa, bu jarayon absorbsiya deyiladi. absorbsiyaning harakatlantiruvchi kuchi o’zaro ta’sirlanuvchi komponentlar (ya’ni, suyuqlik bilan gaz)ning dastlabki va muvozanat holatidagi parsial bosimlarining farqi hisoblanadi va quyidagicha ifodalanadi: bu erda – tozalash qurilmasiga kirayotgan yutuvchi suyuqlikning gaz fazasidagi parsial bosimi, pa; – shu komponentning kurilmadan chiqayotgan paytidagi parsial bosimi, pa; – qurilmaga kirayotgan yutuvchi komponentning suyuqlik ustida muvozanat paytidagi parsial bosimi, pa; – shu komponentning qurilmadan chiqayotgan paytidagi parsial bosimi, pa. ushbu formuladan ma’lumki, agar gaz fazasidagi yutuvchi aralashmaning parsial bosimi suyuqlik ustidagi parsial bosimga tenglashsa, absorbsiya jarayonining harakatlanuvchi kuchi pasayadi. absorbsiya va desorbsiya jarayonlarni birgalikda amalga oshirish yutuvchi moddaning bir necha marotaba qayta qo’llashga va yutilgan toza komponentning ajratib olishga imkon beradi. ammo gaz yoki havoni tozalashda desorbsiya jarayonini amalga oshirish shart emas, chunki yutilgan modda keyinchalik zararsizlantiradi. absorber qurilmasi (13-rasm) …

4 / 11

lari (ya’ni, elektrolitlar) qo’llaniladi. masalan, gazlarni oltingugurt oksididan, vodorodli oltingugurt (h2s) va metilmerkaptandan tozalash uchun ishqor (naoh) qo’llaniladi. ya’ni, so2 gazi ishqor eritmasi yordamida neytrallanadi va natijada tuz hosil bo’ladi: so2+2naoh=na2so3+n2o 13-rasm. absorberning sxemasi. atmosfera havosiga chiqarilgan oltingugurt oksidi (so2) ohak eritmasi (sao) orqali tozalanganda kalsiy sulfat tuzi hosil bo’ladi: 2so2+2sao+ n2o=2sa so2+ n2o ushbu misollardan xulosa shuki, xemosorbsiya va absorbsiyaga o’xshagan sorbsiya jarayonining bir ko’rinishi bo’lib, yutiladigan moddaning zarrachalari yutuvchi moddaning zarrachalari bilan kimyoviy o’zaro ta’sirda bo’ladi va natijada yangi modda hosil bo’ladi. image1.emf image2.png shuni alohida ta’kidlash kerakki, a adsorbentning kimyoviy tarkibiga, xossalariga va zaharli modda (ya’ni, adsorbat)ning xossalariga bog’liq bo’ladi. bundan tashqari, adsorbasiya kattaligi a tashqi omillarga, ya’ni tozalanayotgan havo yoki gaz tarkibidagi zaharli moddaning bug’ bosimiga va haroratiga bog’liq bo’ladi. adsorbsiya kattaligining bosimga bog’liqligi quyidagi adsorbsiya izotermalari tenglamasi bilan ifodalanadi: pv pba a *1 ** max   bu erda a ma’lum holatdagi adsorbsiya kattaligi, mol/g; …

5 / 11

atmosfera havosini zaharli moddalardan tozalash - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atmosfera havosini zaharli moddalardan tozalash"

atmosfera havosini zaharli moddalardan tozalash atmosfera havosini zaharli moddalardan tozalash reja: 1. zaharli gaz chiqinilari, ularni hosil bo’lishi, atmosferaga tashlanishi va hosil bo’lish oldini oluvchi texnologik usullar 2. havoni zaharli chiqindi gazlardan tozalashning asossiy prinsiplari 3. ifloslantiruvchi moddalarni absorbsiya va adsorbsiya usullari bilan ajratib olish sorbsiya – bu atrof-muhitdan kerakli moddalarni kattiq jism yoki suyuqlik yordamida shimib olish jarayonidir. agar havo yoki gazni qattiq jism o’ziga yutib olsa, unda bu jarayonni adsorbsiya deyiladi va agar suyuqlik o’ziga yutib olsa – absorbsiya deb ataladi. agar yutib olingan modda (masalan, gaz, suyuqlik) qattiq jism tarkibidan ajralib chiqsa, ya’ni qatiq jmsm “terlasa”, unda bu jarayonni desorbsiya deyiladi. ...

This file contains 11 pages in PPTX format (82.5 KB). To download "atmosfera havosini zaharli moddalardan tozalash", click the Telegram button on the left.

Tags: atmosfera havosini zaharli modd… PPTX 11 pages Free download Telegram