iqtisodiyotga kirish iqtisodiy tizim turlari

DOCX 14 pages 81.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 81.0 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

iqtisodiyotga kirish iqtisodiy tizim turlari reja: 1. cheklangan resurslar va cheksiz ehtiyojlar 2. iqtisodiyot va uning bosh masalasi. iqtisodiyotga oid bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi 3. iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) 4. iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning usullari 1. cheklangan resurslar va cheksiz ehtiyojlar insonlarning talab-ehtiyojlari ko’p va turlichadir. biologik tuqtai-nazardan olib qaralganda, insonlarga faqatgina havo, suv, oziq-ovqat, kiyim-kechak va oddiy boshpana bo’lsa kifoya qiladi. ammo biz yashayotgan zamonaviy jamiyatda insonlar o’z turmush tarzini va yashash sharoitlarini yaxshilash uchun ko’proq xizmatlar va mahsulotlarga ehtiyoj sezadilar. endi insonlar daryodan oqib turgan oddiy suvga emas, balki suv idishlardagi chiroyli qadoqlangan suv, salqinlantiruvchi ichimliklar va sharbatlarga ehtiyoj sezadilar. insonlar o’rmonlardan maymunjon va yong’oqlarni terib yemay, balki xushxo’r saladlar, mazali taomlar va anvoiy yeguliklarni xohlaydilar. kiyinish borasida ham avvalgi ibtidoiy jamiyatdagi kabi eng sodda kiyim-kechaklarni emas, balki qimmatbaho kiyim-kechaklar, bejirim kostyumlar va paltolarni kiyishni xohlaymiz, albatta. avvalgidek insonlar chaylalarda emas, balki ko’p qavatli binolarda, xashamdor …

2 / 14

i qondirish uchun yetarli bo’lmaganligidan, iqtisodiyot fani - kishilar, institutlar va jamiyat ushbu cheklangan resurslarni qanday optimal (eng yaxshi) tanlovni amalga oshirishni o’rgatuvchi ijtimoiy fan hisoblanadi. tabiiyki, savol tug'iladi, biz nima uchun men iqtisodiyotni o'rganishimiz kerak? keling, yo'llarini sanab chiqamiz. · ba'zi odamlar yaxshi ish topish uchun iqtisodni o'rganadilar; · ba'zi odamlar inflyatsiya va ishsizlikni keltirib chiqaruvchi sabablarni chuqurroq anglab etish maqsadida o'rganadilar; · ba'zilar esa qanday chora-tadbirlar global isishni sekinlashtirishi yoki maxsus savdo markalari hamda "xitoyda ishlab chiqarilgan" degani nimani anglatishini tushunishni xohlashadi. iqtisodiyot fani va uning qonun-qoidalarini bilish uchun, eng avvalo, iqtisodiyot va uning vazifalari to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lish lozim. insoniyat hayoti va uning taraqqiyoti juda murakkab, ko‘p qirrali va g‘oyat chigal muammolarga boydir. bu muammolar kishilarning moddiy ne’matlar ishlab chiqarish, xizmatlar ko‘rsatish, fan, madaniyat, siyosat, mafkura, axloq, davlatni boshqarish sohalaridagi va nihoyat, oiladagi va boshqa faoliyat turlarining borgan sari ko‘payib, rivojlanib hamda ularning o‘zgarib borishi natijasida vujudga …

3 / 14

i ishchi kuchlari, ishlab chiqarish vositalari, iste’mol tovarlari hammasi cheklangan miqdordadir. ushbu cheklangan iqtisodiy resurslardan oqilona foydalanib, aholining to‘xtovsiz o‘sib boruvchi ehtiyojlarini qondirish maqsadiga erishish, resurslar va mahsulotlarni to‘g‘ri taqsimlash yo‘llarini topish iqtisodiyotning asosiy mazmunini tashkil etadi. inson tomonidan yaratilgan tovarlar va xizmatlarning, resurslarning harakati bo‘yicha takror ishlab chiqarish quyidagi fazalar birligidan iboratdir: 4) iste’mol qilish jarayoni. shunday qilib, tovar va xizmatlar, resurslar harakati doimo to‘xtovsiz takrorlanib turadigan jarayondir. bu jarayonni ushbu chizmada tushunish osonroq bo‘ladi. iqtisodiyotning doimiy va bosh masalasi - ehtiyojlarning cheksizligi va iqtisodiy resurslarning cheklanganli-gidir. bu masalani to‘g‘ri tushunish uchun, eng avvalo, ehtiyoj nimaligini, uning turlarini bilish zarurdir. insonning yashashi va kamol topishi, umuman insoniyatning rivojlanishi uchun kerak bo‘lgan hayotiy vositalarga bo‘lgan zarurati iqtisodiyot fanida ehtiyoj deb ataladi. jamiyat ehtiyojlariga quyidagi bir qator omillar ta’sir ko‘rsatadi: a) jamiyatning iqtisodiy taraqqiyot darajasi; b) jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy tuzum; v) tabiiy-geografik sharoitlar; g) tarixiy-milliy an’analar va urf-odatlar; d) aholi sonining o‘sishi, …

4 / 14

tiyojlar cheksiz o‘zgargani holda uni ta’minlash uchun kerak bo‘ladigan iqtisodiy resurslar cheklangan bo‘ladi. iqtisodiy resurslar deganda tovar ishlab 1) tabiiy resurslar (er, er osti boyliklari, suv, o‘rmon va biologik resurslar); 2) ishchi kuchi resurslari (kishilarning aqliy va jismoniy qobiliyatlari); 3 ) ko‘rsatish jarayonlarini tashkil etish va boshqarish qobiliyatlari). qo‘yadi. k b 2. mavjud resurslarning har bir birligidan tejab-tergab, samarali foydalanish. t 3. fan-texnika yutuqlarini va yangi texnologiyalarni joriy qilib, yangi knergiya, material, xom-ashyo turlari, ularning manbalarini topib, foydalanishga ljoalb qilish, resurslar unumdorligining oshishiga erishish. binolar, stanoklar, mashinalar, asbob-uskunalar, inshootlar, qurilmalar, sotishga tayyor tovarlar, pul mablag‘lari va boshqalar); bu muammolarni hal qilish zaruriyati kishilardan chuqur iqtisodiy bilimlarga ega bo‘lishni taqozo qiladi. 1. iqtisodiyot va uning bosh masalasi. iqtisodiyotga oid bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi iqtisodiyot nazariyasi fani va uning qonun-qoidalarini bilish uchun, eng avvalo, iqtisodiyot va uning vazifalari to’g’risida tasavvurga ega bo’lish lozim. insoniyat hayoti va uning taraqqiyoti juda murakkab, ko’p qirrali …

5 / 14

yatlar yaxlit qilib, bir so’z bilan, iqtisodiy faoliyat deb ataladi. qadimda iqtisodiy faoliyatning asosiy shakli uy xo’jaligi doirasida ro’y bergan. shuning uchun qadimgi grek olimlarining (ksenofont, platon, aristotel) asarlarida iqtisodiyot - uy xo’jaligi va uni yuritish qonunlari deb tushuntirilgan. arab leksikonida «iqtisod» tejamkorlik ma’nosida tushunilgan, chunki islom diniga oid adabiyotlarda tejamkorlikka alohida e’tibor berilgan. lekin, hozirgi davrda iqtisodiyot keng ma’noni anglatib, faqatgina uy yoki individual xo’jalik yuritish yoki tejamkorlik ma’nosini anglatmaydi, balki iqtisodiyot - yirik xususiy xo’jalik, jamoa xo’jaligi, hissadorlik jamiyatlari, davlat xo’jaliklaridan, moliya va bank tizimlaridan, xo’jaliklararo, davlatlararo birlashmalar, korporatsiyalar, kontsernlar, qo’shma korxonalar, davlatlar o’rtasidagi turli iqtisodiy munosabatlaridan iborat o’ta murakkab ijtimoiy tizimni anglatadi. barcha resurslarimiz - pul mablag’lari, tabiiy boyliklar, malakali ishchi kuchlari, ishlab chiqarish vositalari, iste’mol tovarlari hammasi cheklangan miqdordadir. ushbu cheklangan iqtisodiy resurslardan oqilona foydalanib, aholining to’xtovsiz o’sib boruvchi ehtiyojlarini qondirish maqsadiga erishish, resurslar va mahsulotlarni to’g’ri taqsimlash yo’llarini topish iqtisodiyotning asosiy mazmunini tashkil etadi. inson …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyotga kirish iqtisodiy tizim turlari"

iqtisodiyotga kirish iqtisodiy tizim turlari reja: 1. cheklangan resurslar va cheksiz ehtiyojlar 2. iqtisodiyot va uning bosh masalasi. iqtisodiyotga oid bilimlarning shakllanishi va rivojlanishi 3. iqtisodiy qonunlar va kategoriyalar (ilmiy tushunchalar) 4. iqtisodiy jarayonlarni ilmiy bilishning usullari 1. cheklangan resurslar va cheksiz ehtiyojlar insonlarning talab-ehtiyojlari ko’p va turlichadir. biologik tuqtai-nazardan olib qaralganda, insonlarga faqatgina havo, suv, oziq-ovqat, kiyim-kechak va oddiy boshpana bo’lsa kifoya qiladi. ammo biz yashayotgan zamonaviy jamiyatda insonlar o’z turmush tarzini va yashash sharoitlarini yaxshilash uchun ko’proq xizmatlar va mahsulotlarga ehtiyoj sezadilar. endi insonlar daryodan oqib turgan oddiy suvga emas, balki suv idishlardagi chiroyli qado...

This file contains 14 pages in DOCX format (81.0 KB). To download "iqtisodiyotga kirish iqtisodiy tizim turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyotga kirish iqtisodiy … DOCX 14 pages Free download Telegram