buddizm

PDF 47 pages 3.0 MB Free download

47 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PDF

Pages 47

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 47

1 abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti matematika yo’nalishi 1-bosqich talabasi 114-24-guruh isroilova sevinchning “dinshunoslik” fanidan mustaqil ishi. 2 mavzu: buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. reja: 1. buddizm tarixi 2. buddaviylik ta’limotining paydo bo‘lishi va tarqalishi 3. buddizm asoschisining shaxsi 3 buddizm (budda nomidan olingan), buddaviylik — jahonda keng tarqalgan dinlardan biri (xristianlik va islom dini bilan birga). unga e’tiqod qiluvchilar taxminan 500 mln.dan ortiq. miloddan avvalgi 6—5-asrlarda hindistonda paydo boʻlgan. markaziy osiyo, jan. sharqiy osiyo mamlakatlarida va uzoq sharqda tarqalgan. hozirgi kunda b. shri lanka, igvvfmn, laos, kamboja, vyetnam, tibet, butan va yapokabi davlatlarning asosiy dinidir. b. muayyan tarixiy davrlarda xitoy, hindiston, koreya va indoneziyada, deyarli butun osiyo xalqlari, yaʼni jahonning salkam 2/3 kismi aholisi maʼnaviy qadriyatlariga juda katta taʼsir koʻrsatgan. rivoyatlarga koʻra, b.ga siddhartha gautama (budda) asos solgan. buddizmda 2 asosiy yoʻnalish mavjud: xinayana va mahayana. shuningdek, mahayana ichida vadjrayana (tibet buddizmi …

2 / 47

(azobuqubatning tugashiga) olib keladi. nirvanaga yetishish uchun talab qilinadigan axloqiy barkamollik bir emas, bir necha hayotni taqozo etishi mumkin. b. zaminida 3 narsa — budda, dharma va sangxaga eʼtiqod yotadi. budda (siddhartha gautama) oliy haqiqatga yetishishning yorqin timsoli. dharma — gautama qoldirgan taʼlimot. bu taʼlimotning eng qisqa bayoni "toʻrt oliy haqiqat"dan iborat: 1) azobuqubat mavjud; 2) azobuqubatning sababi (istak) mavjud; 3) azobuqubatning tugashi (nirvana) mavjud; 4) azobuqubatning tugashiga olib keluvchi sakkiz bosqichli yoʻl mavjud. sangxa — budda asos solgan va hozirgacha faoliyat koʻrsatib kelayotgan rohiblar jamoasi. tor maʼnoda bu — oʻtgan ayerlarda "oliy haqiqat"ga yetishgan koʻplab avliyolardir. sangxa jamoasiga kabul etilgan shaxs quyidagi 10 farzni ado etishga qasamyod qiladi: 1) hech kim yoki hech narsani hayotdan judo qilmaslik; 2) yolgʻon soʻzlamaslik; 3) oʻgʻrilik qilmaslik; 4) jinsiy aloqaga kirmaslik; 5) mast qiluvchi ichimlik ichmaslik; 6) kunning ikkinchi yarmidan to ertangi sahargacha ovqat tanovul qilmaslik; 7) uch kiyimdan ortiq hech narsa bilan …

3 / 47

loddan avvalgi 3-asr) davrida b. kuchli mustaqil din sifatida shakllandi. 9 a. muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatgan b. hindistonda inqirozga yuz tuta boshladi va pirovardida bu yerda uning oʻrnini xinduizm toʻliq egalladi. ammo b. shri lanka, jan.sharkiy osiyo va markaziy osiyo orkali xitoy, koreya, yaponiya va tibetga yoyilib ulgurgan edi. shri lanka va jan.sharqiy osiyoning materik qismida b. txeravadasi (qad. anʼanalarga sodiqlik), xitoy, koreya, yaponiya va tibetda esa maxayana (yangicha yondashuvlar) tarkaldi. 15-asrda osiyo qitʼasida paydo boʻlgan yevropaliklar b. bilan tanishdilar. ularning baʼzilari b.ga kirgach, angliya, germaniya, aqshda oʻz jamoalarini tashkil etdilar. xitoylik va yaponiyalik muhojirlar bu eʼtiqodni gavay orollari va aqshning gʻarbiy sohillariga olib keldilar. hozirgi paytda aqshga koʻplab yapon va tibet rohiblari hamda olimlarining kirib kelishi natijasida mamlakat boʻylab yirik b. jamoalari tashkil topdi. b.ning bir necha xalqaro tashkilotlari ham mavjud. b.da kundalik, davriy, maxsus va bayram marosimlari ado etiladi. monastir, butxona va xonadonlarda ertalabki va kechki ibodatlar uyushtiriladi. odatda, …

4 / 47

’limot to‘g‘risida xabar beruvchi adabiyotlarda u siddxartxa, gautama (gotama), shakyamuni, budda, tadxagata, djina, bxagavan kabi ismlar bilan zikr etiladi. bu ismlar ma’nolari kuyidagicha: siddxartxa — shaxsiy ism, gautama — urug‘ nomi, shakyamuni — «shakya kabilasidan chiqqan donishmand», budda — «nurlangan», tadxagata — «shunday qilib, shunday ketgan», djina — «g‘olib», bxagavan — «tantana kiluvchi». ular ichida eng mashxuri «budda» bo‘lib, shundan ushbu dinga buddizm nomi berilgan. bizgacha buddaning bir necha biografiyalari yetib kelgan: «maxavostu» milodning ii asrida yozilgan, «lalitavistara» milodning ii—iii asrlarida yuzaga kelgan, «buddxacharita» buddist faylasuflardan biri ashvagxosha tomonidan milodning i- ii asrlarida yaratilgan, «nidanakatxa» —milodning i asrida yozilgan va «abnixishkramansutra». 5 mazkur biografiyalarda buddaning qaysi yillarda yashaganligi turlicha berilgan. ularda mil. avv. ix — iii asrlar oralig‘idagi har xil muddatlar ko‘rsatiladi. rasmiy xisobga ko‘ra, butama-budda mil. avv. 623 yilda tug‘ilib, 544 yilda vafot etgan. birok, ko‘pchilik tadkiqotchilar uning tavalludi mil.avv. 564 yilda, vafoti esa 483 yilda deb xisoblaydilar. ba’zan …

5 / 47

nirvanaga yetishish uchun talab qilinadigan axloqiy barkamollik bir emas, bir necha hayotni taqozo etishi mumkin. buddizm zaminida 3 narsa – budda(muqaddaslangan zot), dharma(taʼlimot) va sangxa(rohiblar jamoasi)ga eʼtiqod qilish yotadi. taʼlimot qisqacha bayoni : 1 – azob uqubat mavjud 2 – azob uqubat sababi – istak mavjud 3 – azob uqubat tugashi – nirvana mavjud 4 – azob uqubat tugashiga olib keluvchi 8 bosqichli yoʻl mavjud sangxa jamoasiga qabul etilgan shaxs quyidagi 10 farzni ado etishga qasamyod qiladi: 1) hech kim yoki hech narsani hayotdan judo qilmaslik; 2) yolgʻon soʻzlamaslik; 3) oʻgʻrilik qilmaslik; 4) jinsiy aloqaga kirmaslik; 5) mast qiluvchi ichimlik ichmaslik; 6) kunning ikkinchi yarmidan to ertangi sahargacha ovqat tanovul qilmaslik; 7) uch kiyimdan ortiq hech narsa bilan tanani bezamaslik; 8) ommaviy koʻngilxushliklarda ishtirok etmaslik va tomoshabin sifatida qatnashmaslik; 9) baland va yumshoq oʻrinda yotmaslik; 10) pul ishlatmaslik. rohiblar jamoasi asosan buddizm txeravadasi (aynan – oqsoqollar taʼlimoti)ga xosdir. maxayanada „haqiqat …

Want to read more?

Download all 47 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buddizm"

1 abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti matematika yo’nalishi 1-bosqich talabasi 114-24-guruh isroilova sevinchning “dinshunoslik” fanidan mustaqil ishi. 2 mavzu: buddaviylik dinining paydo bo‘lish tarixi, asosiy ta'limotlari, oqimlari va manbalari. reja: 1. buddizm tarixi 2. buddaviylik ta’limotining paydo bo‘lishi va tarqalishi 3. buddizm asoschisining shaxsi 3 buddizm (budda nomidan olingan), buddaviylik — jahonda keng tarqalgan dinlardan biri (xristianlik va islom dini bilan birga). unga e’tiqod qiluvchilar taxminan 500 mln.dan ortiq. miloddan avvalgi 6—5-asrlarda hindistonda paydo boʻlgan. markaziy osiyo, jan. sharqiy osiyo mamlakatlarida va uzoq sharqda tarqalgan. hozirgi kunda b. shri lanka, igvvfmn, laos, kamboja, vyetnam, tibet, butan va yapokabi davlatlar...

This file contains 47 pages in PDF format (3.0 MB). To download "buddizm", click the Telegram button on the left.

Tags: buddizm PDF 47 pages Free download Telegram