osiyo mamlakatlari madaniyati

PPTX 10 стр. 2,2 МБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

osiyo mamlakatlari madaniyati islom madaniyati va o‘rta osiyo. arab xalifaligi tomonidan istilo etilgan mamlakatlarda yangi – arab sivilizatsiyasi vujudga keldi. uning paydo bo‘lishida islom dinining ahamiyati nihoyatda kattadir. g‘arbiy osiyoning qadimgi yuksak madaniyatli o‘lkalariga kelgan arablar dastlab yunonlar, yahudiylar, suriyaliklar, forslar, sug‘diylarga nisbatan qoloq edilar. ammo ushbu õalqlar madaniyatini o‘zlarida singdirib, yanada yuksakroq madaniyatning vujudga kelishiga sharoit yaratdilar. xususan, õalifa horun ar-rashid saroyida ix asr boshlarida «bayt ul-hikma» – «donishmandlik uyi» tashkil etiladi. bu davrda aniq fanlar – matematika, astronomiya, geografiyaning taraqqiyoti kuzatilib, bu jarayon hunarmandchilik va savdoning yuksalishiga olib keladi. zamonlar o‘tib õalifalikda ixtiro qilingan globus va usturlob (astrolyabiya)dan barcha mamlakatlarda foydalana boshlanadi. yevropa tibbiyoti esa xvii asrning o‘rtalariga qadar bilim va amaliy tavsiyalarni o‘rta osiyoda yetishib chiqqan allomalar – abu ali ibn sino va abu bakr ar-roziy asarlaridan olgan. vatandoshimiz muhammad õorazmiy (ix as r) matematika tarixida birinchi bo‘lib algebra faniga asos soladi. matematikada foydalana boshlangan hind raqamlari …

2 / 10

b sarguzashtlar haqida hikoyalar, o‘zga õalqlar afsonalari, ertaklarini ham olib kelganlar. ular bu haqda õalifa saroyida, zodagonlar bazmlarida, bozor va ko‘cha-ko‘ylarda so‘zlab yurganlar. ushbu sarguzashtlar, afsona va ertaklar asosida arab adabiyotining ajoyib durdonasi «ming bir kecha» yaratiladi. me’morchilik. õalifalikda san’atning barcha sohalariga nisbatan me’morchilik yuksak taraqqiy etgan. õalifalik tarkibidagi mamlakatlarda muhtasham saroylar, masjid-u madrasalar, qal’alar bunyod etilgan. granada (ispaniya)- dagi al-hamro saroyi, kordova (ispaniya)dagi masjid, qohiradagi hasan masjidi, buõorodagi ismoil somoniy maqbarasi – arablar davri me’morchiligi durdonalari hisoblanadi. õalifalik madaniyati asosiy sohalaridan yana biri õattotlik – husniõat san’ati bo‘lgan. õattotlar yozish uchun zarur bo‘lgan matn mazmuniga monand yozuvning turli uslublarini ixtiro qilganlar. qur’oni karimdan olingan oyatlar islom me’morchiligi durdonalari bo‘lgan binolarning ichki va tashqi tomonlarini bezashda keng qo‘llanilgan. sharq madaniyati yevropa madaniyatining keyingi taraqqiyotiga o‘zining ijobiy ta’sirini ko‘rsatgan. keyingi asrlarda yevropalik olimlar osiyo mamlakatlarining matematika, tibbiyot, astronomiya, kartografiya sohalaridagi yutuqlarini o‘zlashtirishgan san’at. ma’lumki, islom dinida tirik jonzotlarni tasvirlash taqiqlangani haqidagi …

3 / 10

lar uchun eng muqaddas tasvir xochdagi xudo siymosi bo‘lsa, musulmonlar uni xudoning so‘zida tasvirlaganlar. so‘zni muqaddas bilganlar. musulmonlarning xattotlikdagi muvaffaqiyatlari hayratlanarli. xattotlar ko‘plab yozish usullarini ixtiro qilib, ulardan yozilayotgan matn mazmuniga qarab foydalanishgan. xattotlik san’atining yuksalishiga eron, xuroson, movarounnahr hududlarida yashagan aholi vakillarining qo‘shgan hissasi beqiyos bo‘lgan. chunki ularning barchasi qaysi tilda so‘zlashmasin, arab yozuvidan foydalanganlar. turmush tarzi. musulmonlar turmush madaniyati o‘zining nafisligi, yuksak didliligi bilan ajralib turgan. ularning ayrim jihatlari keyinchalik yevropaliklar tomonidan qabul qilingan. masalan, turli fasllarda mavsumga qarab kiyinish tartibi, bazmlarda taomlardan dastlab suyuq sho‘rvalar, so‘ng go‘shtli taomlar, undan keyin qush go‘shti va eng oxirida – shirinliklarni tortish tartibi joriy etilgan. rim va vizantiya davridan yaqin sharqda aholining hammomlarda yuvinishga havasi katta bo‘lgan. musulmonlar bu odatni o‘zlashtirib, o‘z hukmronliklarini o‘rnatgan barcha o‘lkalarga tarqatganlar. yirik shaharlarda yuzlab hammomlar qurilgan. ular marmardan ishlangan, devorlari mozaika va naqshlar bilan bezatilgan. musulmonlar tozalik va pokizalikka katta e’tibor qaratganlar. hind me’morchiligi o‘zining …

4 / 10

lgan xitoyliklar, undan hozirga qadar foydalanib kelmoqdalar. xitoyda tabiiy fanlar: matematika, astronomiyadan tashqari, geografiya, tarix fanlari yuksak rivojlangan. xitoy imperatorlari saroyida viii asrda olimlarning oliy yig‘inlari tashkil etilib, u keyinchalik xanlin akademiyasi nomini olgan. xitoyliklar x asrda selitradan porox olishni kashf qilishgan. dastlab mushakbozlikda ishlatilgan poroxdan keyinchalik harbiy maqsadlarda foydalana boshlangan. xitoyda tarixiy solnomalar tuzishga alohida e’tibor qaratilgan. xususan sun sulolasi davriga oid 500 jildlik solnomalar bizga qadar saqlanib qolgan. yirik shaharlarda maktablar tashkil etilib, ularda bo‘lajak amaldorlarni tayyorlashgan. o‘quvchilardan matematika, grammatikadan tashqari, falsafa va adabiyotni bilish talab etilgan. image1.jpeg image2.jpeg image3.png image4.png image5.png image6.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 10

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "osiyo mamlakatlari madaniyati"

osiyo mamlakatlari madaniyati islom madaniyati va o‘rta osiyo. arab xalifaligi tomonidan istilo etilgan mamlakatlarda yangi – arab sivilizatsiyasi vujudga keldi. uning paydo bo‘lishida islom dinining ahamiyati nihoyatda kattadir. g‘arbiy osiyoning qadimgi yuksak madaniyatli o‘lkalariga kelgan arablar dastlab yunonlar, yahudiylar, suriyaliklar, forslar, sug‘diylarga nisbatan qoloq edilar. ammo ushbu õalqlar madaniyatini o‘zlarida singdirib, yanada yuksakroq madaniyatning vujudga kelishiga sharoit yaratdilar. xususan, õalifa horun ar-rashid saroyida ix asr boshlarida «bayt ul-hikma» – «donishmandlik uyi» tashkil etiladi. bu davrda aniq fanlar – matematika, astronomiya, geografiyaning taraqqiyoti kuzatilib, bu jarayon hunarmandchilik va savdoning yuksalishiga olib keladi. zamonlar o‘tib õalif...

Этот файл содержит 10 стр. в формате PPTX (2,2 МБ). Чтобы скачать "osiyo mamlakatlari madaniyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: osiyo mamlakatlari madaniyati PPTX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram