o‘zbekiston madaniyati va san’ati

PPTX 28 pages 3.1 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

slayd 1 somoniylar, qoraxoniylar, g‘aznaviylar, xorazmshohlar davrida madaniy hayot. me’morchilik san’ati rivoji va murakkab kompozitsiyalarni yaratilishi. kulolchilik, shishasozlik san’ati, zargarlik. hattotlik va miniatyura san’ati rivoji. 7-mavzu. ix-xiii asrlarda o‘zbekiston madaniyati va san’ati reja: qoraboyev u., soatov g‘. o‘zbekiston madaniyati. – toshkent, 2011. o‘zbekiston tarixi. 1-kitob / mas’ul muharrir a.s.sagdulayev. – toshkent, 2019. abdullayev n. o‘zbekiston san’ati tarixi. – toshkent, 2007. xoji ismatulloh abdulloh. markaziy osiyoda islom madaniyati. – t.: sharq, 2005. ma'naviyat yulduzlari. t.: 2001. xayrullaev m. o'rta osiyoda ilk uyg'onish davri madaniyati. – toshkent: fan, 1994. adabiyotlar ro‘yxati: ix-xii asrlarda madaniy hayot ix-xii asrlarda o‘rta osiyo hududida yuz bergan madaniy uyg‘onish (renessans), uning tarixi, mazmun-mohiyati, shu davrda ijod qilgan buyuk allomalarning hayoti va ijodi, ularning bashariyat ilm-fani, madaniyati ravnaqiga qo‘shgan ulkan hissasi hamisha jahon olimlarning diqqat markazida turgan. g‘arb tarixshunosligida ushbu masala bilan qator olimlar, xususan g.fon.gryunebaum, a.mets, l.daxiyat, f.lot, u.uott, k.brokkelmann, v.shpuler, k. bosvort, j.sarton, l.massinon, e.videman, m.meyerxof, …

2 / 28

t va san’at sohalarida yuz bergan yuksalish, ya’ni ilk uyg‘onish haqidagi qimmatli ma’lumotlar boshqa ko‘pgina manbalarda va boy ma’naviy merosimizni o‘rganishga bag‘ishlangan ijodiy ishlarda har tomonlama keng sharhlab berilgan. ilm-fan, madaniyat va san’atda o‘ziga xos o‘zgarish yasagan qomusiy bilim sohiblari,olim, fozil va barkamol shaxslar yashagan ilk o‘rta asrlar zamoni sharq uyg‘onish davri nomi bilan ma’lum. o‘zining ijtimoiy, madaniy,ma’rifiy belgilariga ko‘ra bu davr xv-xvi asrlarda g‘arbiy yevropa mamlakatlaridagi madaniy hayot, ilm-fan, falsafiy tafakkur sohasidagi buyuk yuksalishlar yuz bergan renessans davriga ham qiyos qilinadi. sharq renessansi iborasi va fikri ilk bor yevropalik sharqshunos olim a.metsning “musulmon renessansi” kitobida ilgari surilgan edi. bu asar ix-x asrlardagi arab xalifaligi tarixiga bag‘ishlangan kitob ko‘plab olimlarning diqqat-e’tiborini jalb qildi. 762 yili xalifalik poytaxti damashqdan bag‘dodga ko‘chdi. tez orada bag‘dod xalifalik ilmiy markaziga aylandi. abbosiy xalifalardan horun ar-rashid (786-809), ayniqsa al-ma’mun (813-833) nafaqat ilm-fanga hayrihohlik bilan qaradilar, balki uning rivojiga ham homiylik qildilar. horun ar-rashid davrida bag‘dodda …

3 / 28

tariqa xalifalik poytaxti bag‘dodda “bayt ul-hikma” (“donishmandlar uyi”) - “xalifa ma’mun akademiyasi” tashkil topdi. ilm markazida nemis tadqiqotchisi h.zuter ta’kidlaganidek, olimlarning aksariyati xuroson, movarounnahr, baqtriya, farg‘onadan bo‘lgan. ix-xii asrlar o‘rta osiyo xalqlari tarixida moddiy va ma’naviy hayotning rivojlanishida oldingi davrlarga nisbatan keskin yuksalish davri bo‘ldi. viii asrda arab xalifaligi hozirda o‘rta osiyo deb atalmish hududni fath etib bo‘lgan, bosib olinganyerlarda islom dini keng yoyilib, ijtimoiy-iqtisodiy va ma’naviy hayot arab xalifaligi tartib-qoidalariga butunlay bo‘ysundirilgan edi. xalifalik tarkibiga kiritilgan o‘lkalarda faqat islom dinigina emas, balki arab tili va uning imlosi ham joriy etildi. chunki, arab tili xalifalikning davlat tili bo‘lsa, islom dini uning mafkurasi edi. shu sababli bu mamlakatlarda arab tilini o‘zlashtirishga intilish kuchli bo‘lgan. islomni qabul qilgan aholining arab tili bilan muloqoti, ibodat vaqtlarida qur’on suralarini tilovat qilishdan iborat bo‘lgan bo‘lsa, mahalliy zodagonlar arab tilini xalifalik ma’murlari bilan yaqinlashish va mamlakatda o‘z siyosiy mavqelarini tiklab uni mustahkamlashning garovi deb hisoblaydilar. arab …

4 / 28

adi. uning vorisi ali ibn ma’muning taklifi bilan 1004-1005 yillarda abu nasr ibn iroq, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, abu sahl masihiy, al-ho‘jandiy, kimyogar olim abdu malik as-solibiy kabi o‘z davrining o‘nlab buyuk olimlari gurganj shahriga to‘planadilar. shu tariqa 1004 yildan boshlab gurganjda «dor-ul-hikma va maorif» (ba’zi manbalarda «majlisi ulamo») nomini olgan ilmiy muassasa to‘la shakllandi. xorazm ma’mun akademiyasi jahon ilmiy tafakkuri, madaniy va ma’naviy taraqqiyotining benazir hodisasi sifatida tarixda chuqur iz qoldirgan. dunyo sivilizatsiyasi tarixida bunday an’analar qadimiy ildizlarga egadir. aflotun akademiyasi “bog‘ suhbatlari” - olimlarning turli mavzular bo‘yicha bahs-munozaralari shaklida amal qilgan bo‘lsa, keyingi davrlardagi ilmiy markazlar olimlarning doimiy ish olib boruvchi uyushmalariga aylangan. aynan mazkur akademiyalarda ilm-fan va ta’lim sohalari uyg‘unligi namoyon bo‘ldi. ushbu tarixiy an’analar islom davrida yangi sifat darajasiga etdi. bag‘dodda ma’mun ibn xorun ar-rashid davrida tashkil topgan «bayt ul-hikma» sharqning eng buyuk allomalarini shu jumladan, o‘rta osiyolik olimlarni o‘z atrofiga to‘plagan edi. …

5 / 28

yot, falsafa, tarix, tilshunoslik, ta’lim-tarbiya, kimyo, adabiyot, musiqa, geografiya, geodeziya, topografiya, mexanika singari turli fan sohalari bilan shug‘ullanib, bu ilmlarning kelajakdagi taraqqiyotiga zamin hozirladilar. me’morchilik san’atida yangi tipdagi binolar, ijodiy g‘oyalar. qurilishda pishiq g‘ishtning keng qo‘llanilishi va me’morlikning murakkab kompozitsiyalarini yaratilishi ix-xii asrlarda o‘lkada markazlashgan yirik davlatlarning shakllanishi va ularning rivoji, davlatchilikning mustahkamlanishi, ma’naviy hayot, ilm-fanning rivojlanishigagina emas, balki moddiy madaniyatning ham rivojlanishiga asos bo‘ldi. samarqand, buxoro, urganch (gurganj), termiz, o‘zgan va marv kabi shaharlarda saroylar, masjid, madrasalar, minoralar, maqbaralar, tim va karvonsaroylar ko‘plab qurila boshladi. bu davr o‘rta osiyo me’morchiligida ijtimoiy sharoitdan kelib chiqib, qurilish materiali sifatida paxsa, xom g‘isht va pishiq g‘isht hamda bog‘lovchi element sifatida ganchdan foydalanish keng yo‘lga qo‘yilgan edi. bu vaqtda sinch qadab quriladigan uy-joylar va umum ahamiyatga ega bo‘lgan binolar, saroylar, masjidlar, madrasalar qurilishida yog‘och ham muhim o‘rin egallar edi. x asrlarga kelib binokorlikda qurilish tartibi ham o‘zgara boshladi. mahobatli qurilishda tomi gumbaz bilan …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekiston madaniyati va san’ati"

slayd 1 somoniylar, qoraxoniylar, g‘aznaviylar, xorazmshohlar davrida madaniy hayot. me’morchilik san’ati rivoji va murakkab kompozitsiyalarni yaratilishi. kulolchilik, shishasozlik san’ati, zargarlik. hattotlik va miniatyura san’ati rivoji. 7-mavzu. ix-xiii asrlarda o‘zbekiston madaniyati va san’ati reja: qoraboyev u., soatov g‘. o‘zbekiston madaniyati. – toshkent, 2011. o‘zbekiston tarixi. 1-kitob / mas’ul muharrir a.s.sagdulayev. – toshkent, 2019. abdullayev n. o‘zbekiston san’ati tarixi. – toshkent, 2007. xoji ismatulloh abdulloh. markaziy osiyoda islom madaniyati. – t.: sharq, 2005. ma'naviyat yulduzlari. t.: 2001. xayrullaev m. o'rta osiyoda ilk uyg'onish davri madaniyati. – toshkent: fan, 1994. adabiyotlar ro‘yxati: ix-xii asrlarda madaniy hayot ix-xii asrlarda o‘rta osiyo hududida ...

This file contains 28 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "o‘zbekiston madaniyati va san’ati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekiston madaniyati va san’a… PPTX 28 pages Free download Telegram