"avesta" va moddiy madaniyat

PPTX 14 pages 122.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 122.0 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

“avesta” va arxeologiya 1. “avesta” va moddiy madaniyat 2. “avesta” va ilk davlatchilik «avesta»da pul munosabatlari, soliq to'lovlari, aloqa yo'llari, ahamoniylar imperiyasi va satrapliklari boshqaruvi usullari to'g'risidagi ma'lumotlar uchramaydi» i.m. dyakonov. «avesta» jamoasining moddiy madaniyati arxaik formada bo'lgan, bu jamoa hali shahar hayotini va umuman shaharlarni bilmaydi. mehnat taqsimoti, ya'ni dehqonchilikdan hunarmandchilikning ajralganligi to'g'risida ma'lumotlar ham yo'q, hattoki, bu jamoa temirdan mehnat qurollarini yasashni ham bilmagan» m.m. dyakonov «avesta» jamoasining dehqon va chorvador aholisi temirni bilganligi va undan hunarmandchilikda keng foydalanganligi xususida, «avesta»da maxsus hunarmand, kulol, to'quvchi kabi so'zlarni anglatgan terminlarni, kanallar qazilganligi to'g'risida ma'lumotlar bor. «avesta» davri aholisining ijtimoiy guruhlarga ajralganligi yoki jamoaning huquqsiz a'zolari (vira, vaesa) haqida ma'lumotlar borligi aniqlangan. aslzoda (azata, asna), harbiy (ravaestar), hukmdor (sastar, satar) kabi aholining ijtimoiy qatlamlarga ajralganligi xususida ham ilmiy izlanishlar qilingan. “avesta” va arxeologiya “avesta” va arxeologiya «avesta» davri jamoasining ijtimoiy tarkibi: oila (nmana)  urug', urug' jamoasi (vis)  qishloq …

2 / 14

hlar qilingan. «avesta» jamoasining ijtimoiy tarkibi ham aniqlangan: oila (nmana)  urug', urug' jamoasi (vis)  qishloq jamoasi (zantu)  viloyat, mamlakat (dahyu). oila boshlig'i (nmanopati), urug' oqsoqoli, ya'ni boshlig'i (vispati), jamoa boshlig'i (zantupati), viloyat, mamlakat hukmdori (dainhupati) kabi ijtimoiy terminlar ham aniqlangan. davlatchilik tarixi uchun eng muhim termin bo'lgan, «mihr yasht»dagi viloyatlar birlashmasi «dainhusasti» termini davlatchilik tarixi uchun qimmatli hisoblanadi. “avesta” va arxeologiya «avesta» davri jamoasi uch qismdan - «ratayshtar», «atrivan» va «vastro-fshuyant»dan iborat. «ratayshtar» arxeologik jihatdan platformalar ustiga qurilgan arklarda, «atrivan» arklar atrofida qad ko'targan qal'asifat qo'rg'onlarda, uchinchi qatlam «vastro-fshuyant» esa arksiz qishloqlarda yashagan aholidir. «avesta» jamoasining sinfiy xarakterini belgilovchi «vira» yoki «vaesa» terminlarini i.m. dyakonov uy xizmatkori, qul deb tushunsa, v.m. masson oilaning, jamoaning kichik a'zosi deb biladi. zardushtiylik urf - odatlari bo'yicha «nasassa»larni ham jamiyatning quyi tabaqa a'zolariga qo'shish mumkin. ular murda bilan bog'liq barcha marosimlarni bajarishgan. unda sug'orma dehqonchilikning bo'lganligini tasdiqlovchi, ya'ni kanallar qazilganligi to'g'risidagi …

3 / 14

gi 50 yil mobaynida o'rganilib kelinmoqda. ammo, shu davrda qabristonlarning uchramasligi, bu hududlarda zardushtiylik urfi bo'yicha dafn etish marosimlari yoyilganligi haqida o'ylashga asos bo'ladi. baqtriyaning bandixon yodgorliklari majmuasida, mirshodi vohasining qizilcha manzilgohida va qiziltepa qazishmalarida, so'g'd hududidagi sangirtepa yodgorligi va uning atroflarida sochilgan odam suyaklarini topishgan. bu holatni kuzatgan a.s. sagdullaev strabonning «baqtriya atroflari odam suyaklari bilan to'la edi. makedoniyalik aleksandr bu marosimga barham berdi» degan xabarini tarixiy haqiqat deb qabul qilishni taklif etadi “avesta” va arxeologiya qish davrida, yomg'ir va qorli kunlarda murdaga qanday munosabatda bo'lish to'g'risida ham «avesta»dan ayrim ma'lumotlarni topishimiz mumkin. har bir jamoada, har bir qishloqda mayitlar uchun alohida xona - «kata» qurilganligi ma'lum. qurilgan xonaning ko'lami odam tik turganda boshi shipga, yotganda esa qo'l va oyoqlari devorlarga tegmasligi lozim bo'lgan. yoz i davri kulolchiligida ham yangi an'analar, yangi shaklli idishlar paydo bo'ladi. yoz i davriga kelib o'rta osiyo kulolchiligi tarixida birinchi marotaba idish qopqoqlarining paydo …

4 / 14

i eslanadi. ariylarning arxeologik jihatdan qaysi madaniyat sohiblari ekanligi ilmiy jihatdan o'z echimini topgan masala emas. fikrimizcha, ushbu masalaning echimiga eng yaqin kelgan olima e.e. kuzmina hisoblanadi. uning fikricha, andronovo madaniyati sohiblari «avesta» va «rigveda»da ta'riflangan ariylarga nihoyatda yaqinligi bilan xarakterlanadi. haqiqatdan ham, andronovo madaniyati tarqalgan hududlarda qishning uzoq davom etishi, aholisining kulolchilik charxini bilmaganligi, antropologik jihatdan nisbatan yirik insonlar bo'lganligi, andronovo madaniyatining janubga, hattoki hindistongacha tarqalishining arxeologik kuzatilishi olimaga shu fikrga kelishga imkon bergan. “avesta” va davlatchilik «avesta» paydo bo'lgan yoz i davri so'zsiz sinfiy munosabatlar to'liq shakllangan davrdir. aholining sinfiy tabaqalanganligini tasdiqlovchi arxeologik manba arklarning paydo bo'lishidir. yoz i davrida o'rta osiyo hududlarida ilk marotaba mudofaa devorlari bilan o'ralgan arklar paydo bo'lgan bo'lsa, «avesta»ning deyarli barcha qismlaridan jamiyatning siyosiy va huquqiy tengsiz aholisi to'g'risidagi ma'lumotlarni topish mumkin. jumladan, mitraga ibodat qilganda, sig'inganda unga boy yoki kambag'al odamlarning farqi yo'qligiga ishora etilganligini o'qishimiz mumkin: ibodatni ijobat - qilgumdir men …

5 / 14

a yo'lboshchi mamlakatda hukmdor, bo'lsa kazzob, aldoqchi mitra halok aylagay. ushbu satrlardan bilish mumkinki, o'rganilayotgan davrning ijtimoiy va siyosiy birlashmalari oila (uy)  urug'  qabila  mamlakat (davlat)dan iborat bo'lib, bularni oila boshlig'i(ota), urug' boshlig'i, qabila yo'lboshchilari va mamlakatni shohlar boshqargan. “avesta” va davlatchilik shohlarning urush oldidan mitradan madad so'rash odatining mavjudligini ilk davlatlarning «avesta» davrida shakllanganligi va ular o'rtasida yakka hokimlik uchun janglar bo'lib turganligiga ishoradir. «avesta» davrida ilk davlatlarning shakllanganligini isbotlovchi yana bir ma'lumot borki, bu mitraning unga imon keltirgan mamlakatlarning butunligini saqlab, zafarlarga erishishga undashi davlatchilik to'g'risida gapirishga imkon yaratadi. «avesta»da ta'riflangan mamlakatlar, podshohliklar to'g'risidagi xabarlar asosida ilk davlatlar borasida yangi ma'lumotlarni topishimiz mumkin. mazda bergan ko'rkaboy xaoshyanxa paradata xara tog'i ostida ashiga nomoz yo'llab... bu ma'lumotdan shuni anglash mumkinki, paradata sulolasidan bo'lgan podshoh xushang (xaoshyanxa) mamlakatni har xil devlardan, ofatlardan, balo-qazolardan qutqarish uchun ashidan tilak so'raydi. ashi tilaklarni bajo keltiradi. bu ma'lumotdan shuni anglash mumkinki, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""avesta" va moddiy madaniyat"

“avesta” va arxeologiya 1. “avesta” va moddiy madaniyat 2. “avesta” va ilk davlatchilik «avesta»da pul munosabatlari, soliq to'lovlari, aloqa yo'llari, ahamoniylar imperiyasi va satrapliklari boshqaruvi usullari to'g'risidagi ma'lumotlar uchramaydi» i.m. dyakonov. «avesta» jamoasining moddiy madaniyati arxaik formada bo'lgan, bu jamoa hali shahar hayotini va umuman shaharlarni bilmaydi. mehnat taqsimoti, ya'ni dehqonchilikdan hunarmandchilikning ajralganligi to'g'risida ma'lumotlar ham yo'q, hattoki, bu jamoa temirdan mehnat qurollarini yasashni ham bilmagan» m.m. dyakonov «avesta» jamoasining dehqon va chorvador aholisi temirni bilganligi va undan hunarmandchilikda keng foydalanganligi xususida, «avesta»da maxsus hunarmand, kulol, to'quvchi kabi so'zlarni anglatgan terminlarni, kanallar q...

This file contains 14 pages in PPTX format (122.0 KB). To download ""avesta" va moddiy madaniyat", click the Telegram button on the left.

Tags: "avesta" va moddiy madaniyat PPTX 14 pages Free download Telegram