moddiy madaniyat

DOCX 12 стр. 32,9 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 32,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

mavzu: moddiy madaniyat reja: 1. madaniy jarayoning o‘ziga xosligi 2. fan madaniyat hodisasi sifatida madaniy jarayoning o‘ziga xosligi shundaki, madaniyat hodisasi har doim shakl va mazmun, borliq va munosabat, narsaning mavjudligi va uning ramziy mazmuni uyg‘unligiga ega bo‘ladi. moddiy madaniyat va ma’naviy madaniyat í madaniyatning ikki asosiy sohasi bo‘lib, bir- biri bilan o‘zaro aloqada, o‘zaro ta’sirda va bir-birini taqozo qilgan holda rivojlanadi. moddiy madaniyat har doim muayyan ma’naviy madaniyatning timsoli hisoblanadi, o‘z navbatda, ma’naviy madaniyat ham qaysidir narsa, belgi, tasvir, ramzlarda moddiy uyg‘unlikda mujassam bo‘ladi. moddiy madaniyatning ma’naviyatdan tarixan ayriligi faqat insoniyat taraqqiyotining boshlang‘ich davrlarigagina xosdir. jamiyatda ma’naviy faoliyat maxsus sohaga aylangach, axloqiy mezonlar, din, san’at, huquq, siyosat, fan shakllanib, ma’lum doiradagi kishilar bu soha bilan shug‘ullana boshladi. uzoq vaqtlar fanda madaniyat deganda, faqat ma’naviy madaniyat nazarda tutilgan. negaki, borliqni haqiqat, yaxshilik, go‘zallik belgilaydi deb hisoblashgan. shuning uchun birinchi o‘rinda ilmiy tadqiqotlarning asosi fan, axloq, nafosat bo‘lib kelgan. natijada jamiyatning …

2 / 12

ning barchasi, shuningdek moddiy madaniyatning bu qismi ishlab chiqarish madaniyati yoki jamiyat hayotining moddiy texnikasi asosi deb ataladi. ishlab chiqaruvchi texnika madaniyatining maxsus qismini ishlab chiqarish texnologiyalari, mehnat faoliyatida ishtirok etuvchilarning ijodiy ko‘lami, ularning texnik bilimi, ishlab chiqarish madaniyati, jismoniy va ruhiy imkoniyatlari tashkil qiladi. moddiy madaniyatning ikkinchi sohasi ijtimoiy hayot va uning barcha tarmoqlarining me’yoriy harakatini ta’minlovchi ko‘plab ijtimoiy institutlar, tashkilot va muassasalar faoliyati bilan bog‘liq. turli hokimiyat tuzilmalari va tegishli boshqaruv shakllari, ijtimoiy tashkilotlar, ta’lim, yosh avlodni tarbiyalash va ta’lim berish, sog‘liqni saqlash va dam olish, ko‘ngil ochar muassasalar tizimi kabi barcha ijtimoiy institutlar amalda jamiyat madaniyatini saqlaydi, o‘zgartiradi va qayta shakllantiradi. moddiy madaniyatining uchinchi sohasi (ishlab chiqaruvchi va qayta ishlab chiqaruvchi) insonning o‘zi hisoblanadi. moddiy madaniyatning bu sohasi nafaqat insoniyatni shunchaki biomav-judotlik muammolarini, balki avlodlarning o‘zaro munosabatlari muammolarini ham tadqiq etadi1. inson ulg‘ayishi asnosida boshqa jamiyat madaniyati a’zosi sifatida shakllanishi mumkin. insonning ikki, ba’zan undan ham ko‘proq …

3 / 12

higa oladi. ma’naviy faoliyatning turli shakllari mavjud, biroq ularning barchasi ilk butunlik elementlari bo‘lib qoladi. fan, din, falsafa, san’at, axloq, huquq, siyosat, mafkura, milliy o‘zlik ma’naviy madaniyatning aniq shakllari hisoblanadi. alohida shakldagi ma’naviyatning xususiyati maxsus tuzilish va ma’lum vazifalar majmuidan iborat bo‘lib, har birining o‘ziga xosligida ifodalanadi. ma’naviy madaniyatning ayrim shakllari (fan, san’at) «chegara-langanlikda» farqlanadi, ya’ni ma’naviy madaniyatning aniq sohasi-ga aylanadi, boshqa shakllarida (axloqiy, estetik) faoliyatning barcha turlari qorishib ketadi. madaniyatdagi hayratlanarli funksional haqqoniylik shuki, unda hech bir ortiqcha, shunchaki narsa yo‘q, barcha madaniyat hodisasi o‘zaro aloqadorlikda kechadi. tadqiqotchilar madaniyatning turli funksiyalarini ko‘rsatadilar. jumladan, – olamni o‘zlashtirish va qayta o‘zgartirish; – himoya-moslashuv vazifasi; jamiyat va atrof muhit o‘rtasidagi muvofiqlikni saqlash; – signifikativ funksiya; – axborotlarni o‘zlashtirish va yig‘ish funksiyasi; – kommunikativ funksiya; – normativiylik funksiya; – ruhiy yoki «loyihaviy» mo‘tadillik1. olamni o‘zlashtirish va qayta o‘zgartirishda u mavjud nar-salarning jismoniy talablarini, shuningdek ijoddagi hayotiy talablarni qondirish zarurati bilan bog‘liq. himoya-moslashuv vazifasi; …

4 / 12

tashqi idrok ham, shuurning bevosita kechinmalar holidagi yig‘indisi ham insonga yo‘nalishni aniqlash tizimini ta’minlab bermaydi. bu vazifani ma’lumotlarni o‘zida saqlamasdan, nazariy modellar va axborotlarning to‘planishini vujudga keltirish uchun faqat material bo‘lib xizmat qiluvchi mazmun bajaradi. axborotlarni o‘zlashtirish va yig‘ish funksiyasi. xabarlarni yig‘ish va saqlash vositasi tabiiy xotira yoki xabarlarni narsalarga yozish (qo‘lyozmalar, kartinalar, plastinkalar, kitoblar, kinotasmalar, ohanrabo yoki raqamli yozuvlar) bo‘lishi mumkin. har qanday holatda axborotlarni tashkil qilish, uning qadri va mazmuni bo‘yicha tartibga solishning ma’lum usuli va belgilar tizimi zarur. hozirgi davrda til belgilar tizimining keng ko‘lami va o‘ta ahamiyatlisi bo‘lib qolmoqda. kommunikativ funksiya (aloqa almashuv) – mohiyatni aniq-lashda bilimlar, fikrlar, ma’naviy kuchlarni almashish. ijtimoiy hayot doimiy ravishda energiya, axborot, o‘zaro amaliy hamkorlikni taqozo qiladi, negaki, faqat turli tiplarning munosabati (an’anaviy, funksional-ahamiyatli, shaxslararo, ishlab chiqaruvchi, ma’rifiy-madaniy) jamiyatning tuzum sifatida mavjudligini va uning keyingi taraqqiyotini ta’minlashga qodir. normativiylik funksiya (mezon- me’yoriy) í kishilar xulqini tartibga solish, ularning kuchini bir me’yorda …

5 / 12

o bo‘lishiga olib kelib, nafaqat muayyan shaxs salomatligiga zarar yetkazadi, balki ommaviylik kasb etib, jamiyat harakatini izdan chiqarishi mumkin. shuning uchun madaniyatda keraksiz hissiyot-dan xalos bo‘lish mexanizmi ishlab chiqilgan. xullas, kishilar yaratgan moddiy va ma’naviy qadriyatlar, boyliklar ularning qobiliyatlari, munosabatlari va mohiyatli kuchlari namoyon bo‘lishidan iborat. inson madaniyat sohasida bu ma’naviy qadriyatlarga o‘z munosabatini bildirar ekan, ayni vaqtda, o‘zi rivojlanadigan, o‘zi o‘zgarib turadigan mohiyat sifatida ham na-moyon bo‘ladi. demak, madaniyat narsalar shaklida, inson faoliyatining tayyor mahsulotlari shaklida va insonning jonli qobiliyatlari, bilimlari shaklida yashab turadi. kishilar ijtimoiy tajriba jarayonida zaruriy moddiy shart-sharoit va hayot vositalarini yaratish bilangina kifoyalanmay, ayni chog‘da, o‘z ongini ham takomillashtiradi. ijtimoiy ong shakllarini (dunyoq-arash, axloq, huquq, estetik ong) vujudga keltiradilar yoki ma’naviy ishlab chiqarish faoliyatni amalga oshiradilar. bularning majmui ma’naviy madaniyat sohasini tashkil etadi. madaniyatning quyidagi funksiyalari bevosita shaxs bilan bog‘liq: — «gominzatsiya» — urug‘doshlik xususiyatlarini o‘rganadi. madaniyat «aqlli odam» uchun xos bo‘lgan í nutq, narsalarni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "moddiy madaniyat"

mavzu: moddiy madaniyat reja: 1. madaniy jarayoning o‘ziga xosligi 2. fan madaniyat hodisasi sifatida madaniy jarayoning o‘ziga xosligi shundaki, madaniyat hodisasi har doim shakl va mazmun, borliq va munosabat, narsaning mavjudligi va uning ramziy mazmuni uyg‘unligiga ega bo‘ladi. moddiy madaniyat va ma’naviy madaniyat í madaniyatning ikki asosiy sohasi bo‘lib, bir- biri bilan o‘zaro aloqada, o‘zaro ta’sirda va bir-birini taqozo qilgan holda rivojlanadi. moddiy madaniyat har doim muayyan ma’naviy madaniyatning timsoli hisoblanadi, o‘z navbatda, ma’naviy madaniyat ham qaysidir narsa, belgi, tasvir, ramzlarda moddiy uyg‘unlikda mujassam bo‘ladi. moddiy madaniyatning ma’naviyatdan tarixan ayriligi faqat insoniyat taraqqiyotining boshlang‘ich davrlarigagina xosdir. jamiyatda ma’naviy faoliyat...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (32,9 КБ). Чтобы скачать "moddiy madaniyat", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: moddiy madaniyat DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram