tarix falsafasi va falsafa tarixi uyg'unligi

PPTX 10 pages 370.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 370.4 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

toshkent davlat agrar universiteti termiz filiali agrobiznes va investitsion faoliyat fakulteti zootexniya ta’lim yo’nalishi 213- guruh talabasi to’xtayev tolibjonning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: tarix falsafasi va falsafa tarixi uyg’unligi reja: 1- tarix falsafasining mazmuni va muammolari 2-tarixiy bilish m etodologiyasi muammolari 3-«tarixning intihosi (nihoyasi)» konsepsiyasi insoniyat bir necha mingyillik tarixga ega. uning rivojlanish jarayonini tarix fani o'rganadi. tarix yunoncha historianso‘zidan olingan bo‘lib, o‘tmish voqcalar haqida hikoyalar, bo‘lib o‘tgan hodisalar, degan ma’noni anglatadi. u insoniyat o ‘tm ishining o ‘ziga xosligini va umuman k o 'p xilligini manbaashunoslik va boshqa yordamchi fanlar tarixiy manbalari asosida o'rganuvchi ijtimoiy bilimlar majmuini tashkil etadi. tarixiy jarayonlaming falsafiy tahlili bilan tarix falsafasi yoki istoriosofi-/a s h u g ‘ullanadi. u mustaqil falsafiy fan sifatida o ‘zining predmeti, kategori- yalar apparati va mctodologik yondashuvlariga ega. ilk bor “tarix falsafasi” tushunchasini vo/terqo‘llagan. ncmis m a’rifatparvari iogarm gotf'rid gcrdcr( 1744-1803) o ‘zining “insoniyat tarixi falsafasiga doir …

2 / 10

almashinuvi kabi abadiy o ‘z holiga qaytish jarayoni sifatida talqin etilgan. masalan, qadimgi hind falsafasida hayotning harakati abadiy shaklda borishi (san- sara) ta’limoti va u bilan bog'liq kishilaming u yoki bu qilmishlari uchun beriladigan mukofotning muqarrarligi sifatida karmaqonunining mavjudligi haqidagi g'oyalar muhim ahamiyat kasb etadi. qadimgi yunonda, xususan, geraklit ta’limotida an’anaviy shaklda tarixn ing davriy paradigmasi birinchi bor o ‘z ifodasini topdi. unga ko‘ra tarix aylanma shaklda harakat qilib, doimo o ‘zining dastlabki holatiga qaytadi. 0 ‘rta asrlarda tarixga diniy, teologik qarash hukmron edi. tarixiy jarayon ning ibtidosi sifatida olamning xudo tomonidan yaratilishi g'oyasi qabul qilinib, tarixni harakatga keltiruvchi asosiy kuch ilohiy abadiy vujud hisoblangan. ma’rifatparvarlik davridan boshlab tarix dinamikasining sababini tashkil etuvchi asosiy qonun sifatida taraqqiyot g'oyasidan faol foydalana boshlandi. fransuz ma’rifatparvarlari didro, volter, dalambervaboshqalar taraqqiyot yo'nalishining namoyandalari edi. jan antuan kondorse(1743-1794) bu ta’limotni har tomonlama ishlab chiqishga harakat qildi. uning fikricha, inson qobiliyatlar rivojining chegarasi yo‘q, shuning uchun …

3 / 10

adaniyatini jahon tarixiy taraqiyotin- ing eng qadimiy shakli ekanligini e’tirof etish bilan birga, german madaniy- ati uning eng so‘nggi va yuksak bosqichi degan g‘oyani ilgari surgan. xix asming 40-yillarida jamiyat va uning rivojlanish tarixiga materialistik qarash - tarixiy materializm, deb nomlandi. bunda tarixning rivojlanishiga labiiy-tarixiy, qonuniyjarayon sifatida qaralib, uning asosini obyektiv sharoit- lar, jamiyat moddiy hayoti ehtiyojlari tashkil etadi, ular asosiy sinflaming manfaatlarida o ‘z aksini topadi va antogonistik jamiyatda sinfiy kurash orqali namoyon boiadi. gegel va marks tarix falsafasining umumiy xususiyati shundaki, ular tarixga inson ongi va irodasidan tamomila mustaqil mavjud, faqat olg‘a qarab rivojlanuvchi qonuniyjarayon sifatida qaraganlar. monistikyondashuv doirasiga marksistik ta’limot va postin dustrial jamiyat nazariyalarini kiritish mumkin. formatsionta ’limot ijti moiy rivojlanishning ustuvor omili, deb ishlab chiqarish usulini tan oladi va shu tamoyil asosida insoniyat tarixi rivojini muqarrar, birining o'mini boshqasi egallaydigan besh asosiy formatsiyalar (ibtidoiy jamoa tuzumi, quldorlik, feodalizm, kapitalizm va kommunizm)ga ajratadi. ikkinchi ta’limot — …

4 / 10

ni tashkil elu vchi umumiy qonun sifatida qabul qiladilar. bunda muayyan mezonlarga binoan insonning bareha tabiiy imkoniyatlari ro'yobga chiqadigan hamda barcha ehtiyojlari qondirilishi mumkin bo'lgan mukammal jamiyatga yet- ishishning bosqichlari va davrlari belgilanadi. bunday maqsadlar sifatida sotsialistik, kommunistik va boshqa utopiyalar ko'rsatiladi. chiziqli rivojlanish konsepsiyasiga muqobil bo'lgan davriy (siklik) paradigmanamoyandalari insoniyat tarixining yagona tarixiy yoki abadiy maqsadga qarab rivojlanishni inkor etadilar. ulaming fikricha, tarix aylanma shaklda harakat qilib, oxir oqibat o'zining boshlang'ich holatiga qaytadi. ushbu nazariyalar qatoriga madaniy-tarixiy yoki sivilizatsion yondashuv ham kira- di. unga binoan, insoniyat tarixi — har biri o'ziga xos shakllanish, rivojlan ish va inqiroz bosqichlariga ega bo'lgan, o'zaro kam aloqador yoki umuman bog'liq bo'lmagan lokal sivilizatsiyalardan tashkil topadi. hozirgi davrga kelib, formatsion va sivilizatsion yondashuvlar dixotomiyasi doirasidagi bahs-munozara keskin tus olmoqda. ayniqsa, postsotsialistik makon- da bir necha o'n-yilliklar davomida hukmron bo'lib kelgan formatsion, marksis tik yondashuvning qiyinchiliklar bilan bartaraf etilishi yorqin namoyon bo'lmoqda. f o r …

5 / 10

yati orqali feodalizmga, undan kapitalizmga hamda eng oliy maqsad, insoniyatning “oltin” asri kommunizmga qarab harakat qiladi. bir formatsiyadan ikkinchisiga o'tlsh yangi ishlab chiqarish kuchlari va eskirib qolgan ishlab chiqarish munosabatlari o‘rtasidagi ziddiyatlar hamda ixtiloflar natijasida yuzaga keladigan ijtimoiy inqilob orqali sodir bo'ladi. xix asrning oxiri — xx asr o ‘rtalariga kelib, formatsion ta ’limot nafaqat ijtimoiy nazariya bo'libgina qolmay, balki kuchli e’tiqodga tayangan mafkumviy ta ’limotdarajasiga ko‘tarildi. rossiyada 1917-yil oktyabr to ‘ntarishi va ay- niqsa, 1945-yildan so‘ng, “real sotsializm” deb atalmish mamlakallarning rasmiy mafkurasiga aylandi. ayni paytda marksizmning tanqidi g ‘arbning bu mamlakatlarga qarshi yo'naltirilgan mafkuraviy kurashining muhim yo‘nalishlaridan biri b o iib qoldi. sotsialistik tizim inqirozga yuz tutgandan so‘ng formatsion ta’limot tanqidi, ayniqsa, postsotsialistik makonda yanada kengroq va keskinroq tus oldi. u bir qator xususiyatlarga ko‘ra tanqid qilina- di. xususan, u o ‘ziga xos g ‘arbiy yevropa tarixini butun jahon tarixiga ko'chirish asosida ishlab chiqilganligi; ijtimoiy-iqtisodiy omilning rolini mutlaqlashtirgan …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarix falsafasi va falsafa tarixi uyg'unligi"

toshkent davlat agrar universiteti termiz filiali agrobiznes va investitsion faoliyat fakulteti zootexniya ta’lim yo’nalishi 213- guruh talabasi to’xtayev tolibjonning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ishi mavzu: tarix falsafasi va falsafa tarixi uyg’unligi reja: 1- tarix falsafasining mazmuni va muammolari 2-tarixiy bilish m etodologiyasi muammolari 3-«tarixning intihosi (nihoyasi)» konsepsiyasi insoniyat bir necha mingyillik tarixga ega. uning rivojlanish jarayonini tarix fani o'rganadi. tarix yunoncha historianso‘zidan olingan bo‘lib, o‘tmish voqcalar haqida hikoyalar, bo‘lib o‘tgan hodisalar, degan ma’noni anglatadi. u insoniyat o ‘tm ishining o ‘ziga xosligini va umuman k o 'p xilligini manbaashunoslik va boshqa yordamchi fanlar tarixiy manbalari asosida o'rganuvchi ijtimoiy bilim...

This file contains 10 pages in PPTX format (370.4 KB). To download "tarix falsafasi va falsafa tarixi uyg'unligi", click the Telegram button on the left.

Tags: tarix falsafasi va falsafa tari… PPTX 10 pages Free download Telegram