alkaloidlar

PPT 31 стр. 7,4 МБ Бесплатная загрузка

31 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 7,4 МБ

Тип файла PPT

Страницы 31

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 31

ekologik muammolar № 5-ma’ruza. alkaloidlar ma’ruza rejasi: 1.alkaloidlar haqida umumiy tushunchalar. 2.alaloidlarning asosiy guruhlari. 3.o’simliklar tarkibida uchraydigan ba’zi alkaloidlar. alkaloidlar faqat o’simliklarda uchraydigan geterosiklik organik birikmalar bo’lib, tarkibida asos xossasiga ega bo’lgan azot atomi tutadi. alkaloidlar fiziologik jihatdan o’ta aktiv birikmalar bo’lganligi sababli, odam va hayvonlar organizmiga kuchli ta’sir ko’rsatadi ko’p alkaloidlar zaharli moddalardir. alkaloidlar (arabcha algali-ishqor demak) kislotalar bilan reaksiyaga kirishib, tuz hosil qiladi. birinchi marta fanga 1818-yilda nemis farmakologi s.f.meissner tomonidan “alkaloid” atamasi kiritildi o’simliklarda alkaloidlar, asosan, malat, tartarat, sitrat va boshqa kislotalarning tuzlari sifatida uchraydi. ko’pchilik alkaloidlar maxsus reaktivlar-fosfovalframat, fosfomolibdat, pikrinat, dubil kislota va boshqalar yordamida cho’kmaga tushiriladi. erkin holdagi alkaloidlar suvda erimaydi, ammo opganik erituvchilarda yaxshi eriydi. ko’pchilik alkaloidlar xalq xo’jaligining turli tarmoqlarida, jumladan, medisina, veterinariya, qishloq xo’jaligida va boshqa sohalarda ko’p ishlatiladi. ayniqsa ular medisinada katta ahamiyatga ega bo’lib, uzoq vaqtlar davomida asosiy shifobaxsh dori-darmon sifatida ishlatib kelingan. alkaloidlar inson organizmiga kuchli ta’sir qilishi tufayli …

2 / 31

irrolidin hosilalari: ornitin aminokislotasidan kelib chiqqan, nikotin, anabazin keng tarqalgan vakillari. 2. tropan hosilalari: ornitin aminokislotasidan kelib chiqqan, atroin, kokain keng tarqalgan vakillari. 3. piperidin hosilalari: lizin aminokislotasidan yoki asetatdan kelib chiqqan, koniin keng tarqalgan vakili. 4. pirrolizidin hosilalari: ornitin aminokislotasidan kelib chiqqan, retrorsin keng tarqalgan vakili. 5. xinolizidin hosilalari: lizin aminokislotasidan kelib chiqqan, lyupinin keng tarqalgan vakili. 6. izoxinolin hosilalari: tirozin aminokislotasidan kelib chiqqan, kofein, morfin keng tarqalgan vakillari. 7. indol hosilalari: triptofan aminokislotasidan kelib chiqqan, rezerpin, strixnin keng tarqalgan vakillari. o’simliklar tarkibida uchraydigan ba’zi alkaloidlar alkaloidlar kimyoviy tuzilishi jihatidan xilma-xil birikmalar bo’lganligi uchun ularni ma’lum bir tartibga solish qiyin. hozirgi vaqtda ular molekulasining asosini tashkil qiluvchi geterosiklning xarakteriga yoki ajratib olingan o’simlikning turiga qarab bir-biridan farq qilinadi. alkaloidlar tarkibidagi geterosikllarning xarakteriga qarab quyidagi gruppalarga bo’linadi, zaharli modda hisoblanadi. shuning uchun u medisinada ishlatilmaydi. qishloq xo’jalik zararkunandalariga va ba’zi chorva mollarida uchraydigan teri kasalliklariga qarshi kurashda yaxshi natijalar beradi. …

3 / 31

id bo’ladi. mdh davlatlarida ko’knor, asosan, o’rta osiyo respublikalarida va xususan, qirg’izistonda ekiladi. ko’knor tarkibida morfindan tashqari, narkotin, papaverin, kodein ham uchraydi. morfinning biosintezi norlaudanozolinning ikkita aromatik xalqasi oksidlanib birikishi tufayli amalga oshadi. tebain, kodein va papaverin ham xuddi shu yo’l bilan hosi bo’ladi: kayfbaxsh ko'knori (papaver somniferum) bu oilaning turlaridan biri kayfbaxsh ko'knori (papaver somniferum) dir. u bir yillik o't o'simlik bo'lib bo'yi 1 m ga boradi. barglari yonbargsiz. gullari yirik- yirik bo'lib, yakka – yakka turadi, gulbandi uzun bo'ladi. gulkosachasida ikkita bargcha bor, gul g'unchasi ochilgandan keyin gulkosachasi tushib ketadi. to'rtta bo'ladigan oq, binafsha yoki qizil rangli gulbarglari ikki a'zoli, ikki doira xolida joy oladi. onaligi 8- 12 meva bargchadan tuzilgan bo'lib, kattakon tugunchasi va chetlari go'yo shu'laga o'xshab, parrak – parrak bo'lib turadigan disksimon tumshuqchasi bor. mevasi sharsimon yoki bochkasimon yirik ko'rakcha xolida bo'lib tumshuqchasining ostidagi diskda xosil bo'ladigan teshikchalar bilan ochiladi. xasharotlar bilan changlanadi. qizg'aldoq – …

4 / 31

tibbiyotda yurak kasalini davolashda ishlatiladi. sariq rangli gultojbarglaridan bo'yoq olinadi. indol hosilalari bu gruppaga kiradigan alkaloidlarning molekulyar tuzilishi xilma-xil bo’lib, boshqa alkaloidlardan farq qiladi. ularning asosini tashkil etadigan indol halqa ko’pincha qaytarilgan shaklda bo’ladi va tarkibida qo’shimcha bitta azot atomi tutadi: purin hosilalari choy bargida va kofe donida uchraydigan kofein, teobromin kabi alkaloidlarning asosi purindan tashkil topgan; kofein markaziy nerv sistemasini qo’zgatuvchi va yurak faoliyatini kuchaytiruvchi dori sifatida ishlatiladi. ko’pchilik alkaloidlar tarkibida geterosiklik halqalar bo’lmaydi, ular tarkibida azot ham halqada emas, balki yonbosh zanjirda joylashgan bo’ladi. bu alkaloidlarga gordenin, efedrin va boshqalar kiradi: gordenin birinchi marta arpa o’simtalaridan ajratib olingan. boshqa o’simliklarda, masalan, shirach (eremurus) da ham uchraydi.efedrin qizilcha (ephedra) o’simligining xar xil turidan ajratib olingan.yuqorida tanishilgan alkaloidlardan tashqari, geterosiklik birikmalar hosilasi xisoblangan yana bir qator alkaloidlar ham bor. ularning hosil bo’lishida aminokislotalar muxim ahamiyatga ega ekanligi ayrim sintezlanish reaksiyalari ma’lum bo’ldi. ko’pchilik alkaloidlar tarkibidagi metil gruppalar ham aminokislotalardan kuchirilishi …

5 / 31

temperaturasi va namligi hamda bir qator boshqa faktorlar ham o’simliklar tarkibida alkaloidlar to’planishiga ijobiy ta’sir ko’rsatadi. e’ t i b o r i n g i z u c h u n r a x m a t !

Хотите читать дальше?

Скачайте все 31 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "alkaloidlar"

ekologik muammolar № 5-ma’ruza. alkaloidlar ma’ruza rejasi: 1.alkaloidlar haqida umumiy tushunchalar. 2.alaloidlarning asosiy guruhlari. 3.o’simliklar tarkibida uchraydigan ba’zi alkaloidlar. alkaloidlar faqat o’simliklarda uchraydigan geterosiklik organik birikmalar bo’lib, tarkibida asos xossasiga ega bo’lgan azot atomi tutadi. alkaloidlar fiziologik jihatdan o’ta aktiv birikmalar bo’lganligi sababli, odam va hayvonlar organizmiga kuchli ta’sir ko’rsatadi ko’p alkaloidlar zaharli moddalardir. alkaloidlar (arabcha algali-ishqor demak) kislotalar bilan reaksiyaga kirishib, tuz hosil qiladi. birinchi marta fanga 1818-yilda nemis farmakologi s.f.meissner tomonidan “alkaloid” atamasi kiritildi o’simliklarda alkaloidlar, asosan, malat, tartarat, sitrat va boshqa kislotalarning tuzlari sifatida...

Этот файл содержит 31 стр. в формате PPT (7,4 МБ). Чтобы скачать "alkaloidlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: alkaloidlar PPT 31 стр. Бесплатная загрузка Telegram