xoja va majlisiy adabiy merosi

DOCX 44,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1534864862_72207.docx xoja va majlisiy adabiy merosi reja: 1. poshshoxoja ibni abdulvahhobxoja shaxsiyati va adabiy merosi manbalari. 2. “miftoh ul-adl” va “gulzor” asarlari kompozitsiyasi, nasr va nazm munosabati. 3. xoja hikoyatlarining g’oyaviy-badiiy xususiyatlari. 4. shoir majlisiy va uning “qissai sayfulmuluk” asari. x o j a xvi asr o’zbek adabiyoti taraqqiyotiga munosib hissa qo’shib, badiiy nasrning go’zal namunalarini yaratgan yozuvchi va shoir poshshoxoja ibni abdulvahhobxoja bo’lib, adabiy taxallusi xojadir. uning «miftoh ul-adl» (adolat kaliti) va «gulzor» deb nomlangan hikoyalar to’plamlari ko’p yillardan beri adabiyotshunoslarimiz tomonidan o’rganilib kelinmoqda. «miftoh ul adl» to’plami dastlab muallifi noma’lum asar sifatida xiv asr adabiyotining namunasi tarzida o’rganildi. faqat o’tgan asrning 60-yillaridan boshlab, uning xoja asari ekanligi aniqlandi. xojaning hayoti va ijodiga doir ma’lumotlar asosan uning o’z o’g’li hasanxoja nisoriyning «muzakkiri ul-ahbob» asarida mavjud. xoja asarlaridan namunalar o’zbek adabiyoti tarixidan tuzilgan hamma xrestomatiyalarga kiritilgan. 1962-yili uning «miftoh ul-adl» va «gulzor» to’plamlaridan namunalar v. zohidov va s.g‘anieva tomonidan toshkentda …

1496-yili temuriylardan kepak mirzo huzurida marvda sadr etib tayinlangan. shayboniylar hokimiyatga kelgach xoja ular xizmatiga o’tadi. shayboniyxon uni 1508 yili durun (turkmanistonda) ga hokim qilib yuboradi. sal muddatdan keyin bu erga muhammad soleh hokim bo’lib keladi. shayboniyxon vafoti (1510) dan so’ng xoja samarqandda bo’lgan, keyin buxoroga o’tgan. u temur sulton va ko’chkinchi xon saroylarida xizmat qiladi. 1515-1516 yillarda karmina hokimi jonibek sulton uni o’z yoniga chaqirib, jumlat ul-mulk mansabini bergan. keyin sadr bo’lgan. 1529-1530 yillarda buxoro, so’ng hirotda hokim bo’lgan. u ubaydulloxon huzurida shayxulislomlik mansabda bo’ladi. 1534 yili ubaydulloxon nishopurga kelganda balx hokimi bo’lgan kistan qaro sulton xojani o’ziga yuborishni iltimos qilgan va u 1543-yilgacha balxda sadri a’zam va shayxulislom bo’ladi. kistanqaro sulton ruhiy xastalanib noo’rin ishlar qila boshlagach, buxoroga qaytib kelgan. u 1547-yili buxoroda vafot etgan va xoja bahouddin naqshband maqbarasi yoniga dafn etilgan. demak, poshshoxojaning deyarlik butun umri qozilik, sadrlik, shayxulislomlik singari mansablarni bajarish bilan o’tgan. bu mansablarning …

bag’ishlaydi. ko’rinadiki, xojadan bizgacha ancha salmoqli meros etib kelgan. xoja lirik merosidan namunalar uning zamonasining zabardast shoirlaridan biri bo’lganligidan dalolat beradi. quyida xojaning boburga yuborgan g’azalini keltiramiz: kunduz avqotim sening hajringda nolon kechadur, kecha ham zulfing kabi holim parishon kechadur. anbarin zulfing xayolidin kozumga, ey pari, yilu oyu soatu kun bori yakson kechadur. ulki jondin kechadur sham’i visolingni ko’rub, vah-na xush vaqtu na xush soat na oson kechadur. ravshan o’lg’ay davlati vaslida hijron oqshami, gar gunohimdan bilib ul mohi tobon kechadur. xoja yanglig’ nola qil zulfi g’amidin kechalar, kim mahalli nolavu faryodu afg’on kechadur. g’azal garchand an’anaviy mavzuda-ishq mavzusida yozilgan bo’lsa ham, xoja unda o’zining boburga bo’lgan munosabatini turli ishora, majoz va istioralar orqali ifodalashga muvaffaq bo’lgan. aniq ma’lumot bo’lmas ham, xojaning bobur bilan avvaldan tanish bo’lganini taxmin qilish mumkin. ularning deyarlik tengdosh bo’lganligi, bir davrda yashaganligi hamda uchrashish imkoniyatlari bo’lganligini hisobga olib shunday xulosaga kelish mumkin. g’azalning bobur saltanati …

ham xilma-xil ma’no beradigan tarzda tashbeh va istioralar bilan bezagan. g’azalda bitta «kecha» so’zi «nola bilan o’tmoqda, sutkaning yarmi, g’am bilan bir xil, zerikarli, jondan voz kechmoq, hayotdan to’ymoq, xursandchilik bilan o’tmoqda, kechsa (o’tsa), qop-qora zulmat, tugamoqda» kabi ma’nolarda qo’llanib, tajnis, o’xshatish, iyhom, istiora san’atlari hosil bo’lgan. baytlardagi «vasl- hijron, kecha-kunduz, ravshan-oqshom» so‘zlari tazod, «ey pari»- iltifot, «nola, nolon, nolavu» ishtiqoq, «nolavu, faryodu afg‘on, vaqtu soat» ta’dil, «sham’i visoling»- iyhom, «yilu oyu soatu kun» - ta’dil, «ul mohi tobon»-istiora, «hijron oqshomi»- istiora, «zulfing kabi, xoja yanglig‘» - o‘xshatish, «davlati vasli- hijron oqshomi»- tazod, «ul mohi tobon»- o’xshatish va istiora, «zulfi g‘ami» - iyhom, «kim mahalli nolavu faryodu afg‘on kechadur» - istiora san’atlari bo‘lib, xojaning poetik mahoratidan darak beradi. xojaning tojikcha g’azallari ham go’zal ma’no va shaklga ega. masalan: xatti tu chun zulumotu labi tu obi hayot, chu xizr yoftam obi hayot dar zulumot. tarjimasi: lablaring obi hayotu mo’ylovingdur zulumot, zulumotda …

az diydai man xayoli ro’i tu naraft. dar orzui ro’i tu budam hama umr, umram hama raftu orzui tu naraft. tarjimasi: bu banda dimog’idan ketmadi xushbo’y hiding, ko’z o’ngumdan esa ketmadi xushro’y yuzing, umrim bo’yi istagim go’zal yuzing edi, umrim tugamoqdayu tuganmas orzuyi yuzing. ruboiyda sadoqat, e’tiqodda mustahkam turish mazmuni ifodalangan. xojaning juda oz o’rganilgan asari «maqsad ul-atvor» (so’fiylar maqsadi) dostonidir. xoja haqidagi ilmiy adabiyotlarda, keyingi yillarda topilganligi uchun, bu asarga munosabat bildirilmagan. doston nizomiy ganjaviiyning «maxzan ul-asror», amir xusrav dexlaviyning «matla’ ul-anvor», alisher navoiyning «hayrat ul-abror dostonlariga nazira tariqasida yaratilgan. uning vazni xuddi shu dostonlar vaznidek sare’ bahri bo’lib, shoir o’z fikr-mulohazalarini muftailun muftailun foilun va muftailun muftailun foilon qoliplariga solib aytgan. «maqsad ul-atvor» odatdagidek hamdu na’tlar bilan boshlanadi. keyin o’z mamduhi jonibek sulton ta’rifi, unga nasihatnomalar berilgan. boshqa maqolalarda ham ma’viza tarzida jonibekxonga murojaat uchrab turadi. jonibek sulton xojag’um bin abdulxayrxonning o’g’li bo’lib, shayboniyxonning amakivachchasidir. u 1529 yili …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xoja va majlisiy adabiy merosi"

1534864862_72207.docx xoja va majlisiy adabiy merosi reja: 1. poshshoxoja ibni abdulvahhobxoja shaxsiyati va adabiy merosi manbalari. 2. “miftoh ul-adl” va “gulzor” asarlari kompozitsiyasi, nasr va nazm munosabati. 3. xoja hikoyatlarining g’oyaviy-badiiy xususiyatlari. 4. shoir majlisiy va uning “qissai sayfulmuluk” asari. x o j a xvi asr o’zbek adabiyoti taraqqiyotiga munosib hissa qo’shib, badiiy nasrning go’zal namunalarini yaratgan yozuvchi va shoir poshshoxoja ibni abdulvahhobxoja bo’lib, adabiy taxallusi xojadir. uning «miftoh ul-adl» (adolat kaliti) va «gulzor» deb nomlangan hikoyalar to’plamlari ko’p yillardan beri adabiyotshunoslarimiz tomonidan o’rganilib kelinmoqda. «miftoh ul adl» to’plami dastlab muallifi noma’lum asar sifatida xiv asr adabiyotining namunasi tarzida o’rganildi...

Формат DOCX, 44,5 КБ. Чтобы скачать "xoja va majlisiy adabiy merosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xoja va majlisiy adabiy merosi DOCX Бесплатная загрузка Telegram