konstruksion po'latlar

DOCX 12 pages 35.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 35.6 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: maxsus xossali po’latlar reja: 1. uglerodli konstruksion po`latlar. 2. oddiy sifatli uglerodli po`latlari. 3. sifatli uglerodli po`latlar. 4. legirlangan konstruksion po`latlar. 5. ishqalanish yemirilishga bardosh beradigan (austenitli) po`latlar 6. korroziyabardosh (zanglamas) po`lat va qotishmalari 7. olovbardosh po`latlar va qotishmalar tayanch so`zlar va iboralar. uglerodli po`lat tamg`alari, sifatli konstruksion po`lat, legirlangan po`latlar tamg`alari, sementatsiyalanadigan po`latlar, yaxshilash, prujina ressor po`latlari. konstruksion po`latlar deb, mashinasozlikda va inshootlarni ko`rishda detallar va konstruksiyalarni yasash uchun qo`llaniladigan po`latlarga aytiladi. bunday po`latlar uglerodli yoki legirlangan bo`lishi mumkin. konstruksion po`latlarda uglerod miqdori 0,5-0,6% dan ko`p emas, ammo, ba'zi bir paytlarda hattoki 0,8-0,85% ga ham yetishi mumkin. hozirgi zamon mashina detallari ko`pincha yuqori dinamik kuch ta'sirida, katta kuchlanish hamda past temperaturalarda ishlaydi. bunday sharoit materialni mo`rt yemirilishiga olib keladi, natijada mashinani ishonchli ishlash muddatini kamaytiradi. shuning uchun, statik sinash natijasida aniqlangan yuqori mexanik xarakteristikalardan tashqari, yuqori konstruksion mustahkamlikka ham ega bo`lishi kerak, ya'ni real sharoitda qo`llaniladigan detallar hamda …

2 / 12

ariga ega bo`lishi ksrak. uglerodlar konstruksiya po`latlar, tarkibidagi zararli elementlar (p, 5) miqdoriga qarab oddiy sifatli va sifatli bo`ladi. oddiy sifatli po`latlarga nisbatan arzon va shuning uchun uni ko`p qo`llanidadi. ularni yirik quyma shaklida ishlab chiqariladi, shuning uchun likvatsiya katta bo`lishi mumkin. hamda metall bo`lmagan elementlar ham bo`ladi. ana shu hammadan keyin bir qator issiq holda olingan prokatlar ishlab chiqiladi (bochkalar, xivichlar, shpellerlar, ugolniklar. listlar,nokonkalar). bundan yarimfabrikatlardan qurilish inshootlaridan payvandlangan konstruksiyalar hamda mashina detallari yasaladi. bunday materiallardan tayyorlangan detallarga qo`shimcha termik ishlov ham beriladi. oddiy sifatli po`latlar 3 guruhga bo`linadi: a,b hamda v guruhga. bumday bo`linishga asos qilib, garantiya xususiyatlari olingan. guruh a po`latni mexanik xossalarini garantiyasi ta'minlangan. markadan sof qancha ko`p bo`lsa, shuncha uglerod ko`p, demak shuncha mexanik xossalari yaxshi. bunday po`latlar, qanday holda ishlab chiqilgan bo`lsa, shundayligicha ishlatilishi kerak, ya'ni bosim ostida ishlatilishi, payvandlash hamda toblash mumkin emas, chunki bunday guruh b bunday po`latlar kimyoviy xossalari garantiyalangan bo`lib, …

3 / 12

uchun esa deformatsion eskirtirish katta ahamiyatga ega. v guruhidagi po`latlar maxsus maqsadlarda ishlatiladi (ko`prik hamda kema qurilishida, qishloq xo`jalik mashinasozligida va h.k.) va uning uchun ishlab chiqishda maxsus ishlanish texnik sharoiti belgilanadi. oddiy sifatli po`latni mexanik xossalarini termik ishlash yo`li bilam oshirish mumkin (prokatlanadigan temperaturadani toblash yoki normallash), hamda issiqlayin prokatlanayotgan paytda termik ishlash yo`li bilan ham ortirish mumkin. masalan 8-10 mm qalinlikdagi sm3 po`latini oquvchanlik chegarasidagi mustahkamligi suvda sovutish yo`li bilan 1,5 marta oshirish mumkin, quyida yuqori plastiklik saqlanib qoladi (o= 15-26%).agar tmi qo`llansa mustahkamlik 2-3 marta plastiklik asa 1,5-2 marta ortali. shimolda ishlayligan konstruksiyalar va mashinalar uchun po`latni mo`rt holatiga o`tadigan temperatura chegarasi juda katta ahamiyatga ega bo`ladi. sovuqda sinish chegarasi marten usuli bilan olinadigan ko`pchilik qaynayotgan po`latlar uchun nol gradusni tashkil qiladi, tinchlantirilgan po`lat uchun esa -40°c gacha borishi mumkin. shuning uchun shimol sharoitida qaynayotgan yoki yarim qaynayotgan po`latlarni qo`llash mumkin emas. tinchlangan po`latlarni sovuqda sinish temperaturasi …

4 / 12

ib, bu sonlar esa po`latda uglerod miqdori 0,01 aniqlikda ekanligini ko`rsatadi (gost 1050-74). masalan, po`lat 20 da uglerod miqdori 0,20%, po`lat 40 da esa 0,40% ekanligini ko`rsatadi. agar sonlardan keyin po`latni achitish darajasi ko`rsatilmasa, bu po`latlar tinchlantirilgan po`latlar xisoblanadi, qayshayotgan yoki yarim qaynayotgan po`latlar bo`lsa, sonlardan keyin «kp», «sp» ko`yiladi, masalan, 08 kp, 20 sp. qaynayotgan po`latlar tinchlantirilgan po`latlarda kremniyning miqdori yo`qligi yoki juda kamligi (<0,07%) bilan farq qiladi, yarim tinchlantirilgan po`latlarda esa martenli miqdori <0,17% legirlanadi. keltirilgai gost 1050-74 bo`yicha sifatli po`latlar metallurgiya sanoati termik ishlanmasdan chiqariladi (issiq prokatlangan normalizatsiya yoki bog`langan) shuning uchun mexanik xossalari normallangandan keyingi holat bilan belgilanadi lekin sanoatning talabi bo`yicha bundan po`latlarni mexanik xossalarining garantiyasi toblab so`ngra bo`shatilgandan keyin, bog`langandan keyin termik ishlangan holatda (yumshatilgan yoki yuqori bo`shatish bog`langan holatda ham aniqlangan bo`lishi mumkin). sifatli konstruksion po`latlar mexanikadan ko`p qirrali sohalarda ishlatiladi, chunki uglerod miqdori va termik ishlash guruhiga qarab mexanik texnologik xissalarini keng …

5 / 12

o`latlar (620 g, 65 g va 70 g) asosan prujina ressor tayyorlash uchun qo`llaniladi. bunday po`latlarga toblash bilan o`rta uglerodli bo`shatish beriladi. normallangan hamda bunday po`latlardan stanok shpindellari, prokatlash stanogi uchun vallar tayyorlanadi. legirlangan po`latlar, markasida son va harflar ko`rsatilgan bo`lib, ular po`latning ximiyaviy tarkibini xarakterlaydi. po`lat tarkibiga ataylab kirgizilgan ximiyaviy elementlarni markada belgilash uchun maxsus gost 4543-71 mavjud. ana shu gostga binoan ximiyaviy elementlar quyidagicha belgilanadi: xrom x. nikel n, marganes g, krsmniy - s, molibden m, volfram v, titan t, vannadiy f, alyuminiy 1o, med chd, niobid b, bor s. kobalt k. ana shu harflardan keyin turgan butun sonlar elementning miqdorini bildiradi. agar harfdan keyin son bo`lmasa, ana shu legirlovchi element 1% dan ancha kam yoki 1% ga yaqinligini ko`rsatadi. shu harflariga bo`lgan son esa uglerodi 0,01 aniqlikka miqdorini ko`rsatadi. ba'zi bir sanoatga mo`ljallab chiqariladigan po`latlarda markalashda boshida ham harf qo`llaniladi. masalan, sh va x k. standart bo`lmagan, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "konstruksion po'latlar"

mavzu: maxsus xossali po’latlar reja: 1. uglerodli konstruksion po`latlar. 2. oddiy sifatli uglerodli po`latlari. 3. sifatli uglerodli po`latlar. 4. legirlangan konstruksion po`latlar. 5. ishqalanish yemirilishga bardosh beradigan (austenitli) po`latlar 6. korroziyabardosh (zanglamas) po`lat va qotishmalari 7. olovbardosh po`latlar va qotishmalar tayanch so`zlar va iboralar. uglerodli po`lat tamg`alari, sifatli konstruksion po`lat, legirlangan po`latlar tamg`alari, sementatsiyalanadigan po`latlar, yaxshilash, prujina ressor po`latlari. konstruksion po`latlar deb, mashinasozlikda va inshootlarni ko`rishda detallar va konstruksiyalarni yasash uchun qo`llaniladigan po`latlarga aytiladi. bunday po`latlar uglerodli yoki legirlangan bo`lishi mumkin. konstruksion po`latlarda uglerod miqdori 0,5-0...

This file contains 12 pages in DOCX format (35.6 KB). To download "konstruksion po'latlar", click the Telegram button on the left.

Tags: konstruksion po'latlar DOCX 12 pages Free download Telegram