devonulugʻatitturkasari

PPTX 12 стр. 5,3 МБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

mavzu: mahmud qoshgʻariyning devonu lugʻatit turk asari. devonu lugʻotit turk“ (arabcha: ديوان لغات الترك; tarjimasi „turkiy soʻzlar devoni“) — mahmud koshgʻariyning turkiy tillar haqidagi qomusiy asari (1071—72).[1][2] bu asarda xi asrning 2-yarmida markaziy osiyoda va gʻarbiy xitoy hududida istiqomat qilgan turkiy urugʻ va qabilalar, ularning ijtimoiy ahvoli, tili, tarixi, bu hududning geografiyasi, metrologiyasi va astronomiyasiga oid qimmatli maʼlumotlar yozib qoldirilgan. „devonu lugʻotit turk“ning qoʻlyozmasi 1914-yil turkiyaning diyorbakr shahridan topilgan. 319 sahifali bu qoʻlyozma hozirgi istanbulda saqlanadi. bu nusxa „d.t.l.“ yozilganidan salkam 200 yildan keyin, yaʼni mahmud koshgʻariyning oʻz qoʻli bilan yozilgan nusxadan 1266-yilda kotib muhammad ibn abu bakr ibn fotihal-soviy al-damashqiy tomonidan koʻchirilgan. devonu lugʻotit turk“ arab tilida yozilgan, 8 mingdan ortiq turkiy soʻzlarni toʻgʻri talaffuz qilish maqsadida arabcha harakatlar (harflardagi ost-ust ishoralar)dan foydalanilgan. bunda, albatta, muallif ancha qiyinchilikka uchragan, chunki arabcha harf va alif, vov, yo ishoralari bilan turkiy tovushlarni berib boʻlmas edi. turkiy tildagi choʻziq va qisqa unlilar, …

2 / 12

i)ni ilova qilgan. xaritada mamlakat, shahar, qishloq, togʻ, choʻl, dovon, dengiz, koʻl, daryo va hokazoning nomlari yozilgan. xaritaga yozilmay qolgan bir qancha nomlar asar matnida izohlangan. xarita, asosan, hozirgi sharqiy yarim sharga toʻgʻri keladi. asarda xi asrdagi shaharlar, qishloqlar, dengiz, koʻllar, turkiy qabilalar va urugʻlar haqida, urugʻlarning ijtimoiy ahvoli, kelib chiqishi, nomlanishi, ichki urugʻ va toifalari, ularning joylanishi, urf-odatlari, til xususiyatlari haqida batafsil maʼlumotlar beriladi. bundan tashqari, hayvonot va oʻsimliklari, ularning nomlanishiga toʻxtalib oʻtadi, astronomik maʼlumotlar, burj va muchal haqida ham maʼlumotlar bor. „devonu lugʻotit turk“da ayniqsa qabila va urugʻ tillariga oid lingvistik maʼlumotlar ancha batafsil berilgan. bunda har soʻzning maʼnolari (polisemiya, omonim, sinonim, antonim va arxaik soʻzlar) chuqur tahlil qilinadi, ayrim soʻzlarning etimologiyasiga toʻxtalib oʻtadi. tovushlar (fonemalar)ning tahlili ancha mukammal: unli va undosh fonemalar, choʻziq va qisqa unlilar, ularning urugʻ tillaridagi talaffuzi va orfografiyasi, tildagi fonetik hodisa va qonuniyatlar batafsil izohlangan. morfologiya sohasida soʻz turkumlarini, davr anʼanasiga koʻra, 3 …

3 / 12

nashri 1957-yil amalga oshirildi. „devonu lugʻotit turk“ ikkinchi boʻlib oʻzbek tiliga tarjima qilinib, muhim izoh va tafsirlari bilan 1960-1963-yillari toshkentda „fan“ nashriyotida 3 jildda chop etilgan. bu tilshunos olim, filologiya fanlari doktori, professor solih mutallibovning 35 yillik mehnati natijasi edi. ushbu nashr faqat tarjima boʻlmay, turkcha tarjimaga munosabat, baho, atamalar, shaxs nomlari, shahar va joy nomlariga izoh va tafsir hamdir. nashrining muqaddima qismida xi asr filologlari, „qutadgʻu bilig“ asari, maxmud koshgʻariyning lingvistik qarashlari, turkiy qabilalar, ularning shakllanishi, bu urugʻ va qabilalar, tillarning hozirgi turkiy xalqlar va ularning tiliga munosabati, tarjima transkripsiyasi toʻgʻrisida maʼlumotlar berilgan. „devonu lugʻotit turk“ oʻzbekcha nashrining oxirida turkiy urugʻ, qabila, shaharlar va boshqalar toʻgʻrisida batafsil maʼlumotlar bor, asarning har bir jildida havolalar berilib, unda uchragan soʻz va iboralar keng taʼriflanadi, izohlanadi. oʻzbekcha nashrining muhim tomonlaridan biri, uning har bir jildi asosida tuzilgan koʻrsatkichdir. unda „devonu lugʻotit turk“da uchragan soʻzlar alifbo tarzida keltirilib, soʻzning oʻzbek va rus tilida …

4 / 12

5 / 12

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "devonulugʻatitturkasari"

mavzu: mahmud qoshgʻariyning devonu lugʻatit turk asari. devonu lugʻotit turk“ (arabcha: ديوان لغات الترك; tarjimasi „turkiy soʻzlar devoni“) — mahmud koshgʻariyning turkiy tillar haqidagi qomusiy asari (1071—72).[1][2] bu asarda xi asrning 2-yarmida markaziy osiyoda va gʻarbiy xitoy hududida istiqomat qilgan turkiy urugʻ va qabilalar, ularning ijtimoiy ahvoli, tili, tarixi, bu hududning geografiyasi, metrologiyasi va astronomiyasiga oid qimmatli maʼlumotlar yozib qoldirilgan. „devonu lugʻotit turk“ning qoʻlyozmasi 1914-yil turkiyaning diyorbakr shahridan topilgan. 319 sahifali bu qoʻlyozma hozirgi istanbulda saqlanadi. bu nusxa „d.t.l.“ yozilganidan salkam 200 yildan keyin, yaʼni mahmud koshgʻariyning oʻz qoʻli bilan yozilgan nusxadan 1266-yilda kotib muhammad ibn abu bakr ibn fotihal-sov...

Этот файл содержит 12 стр. в формате PPTX (5,3 МБ). Чтобы скачать "devonulugʻatitturkasari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: devonulugʻatitturkasari PPTX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram