xasharotlarning ozuqa zanjiri

PPT 20 pages 1.9 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPT

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

slayd 1 mavzu: xasharotlarning ozuqa zanjiri. tarqalish, populiyattsiyasi, areal to'g'risida tushuncha. fitofag va entomofaglarning o'zaro aloqalari. mavzu rejasi: xasharotlarning ozuqa zanjiri. 2..hasharotlarning yashash joyi va areallari. 3.turning areali. biotsenozdagi organizmlar orasidagi o'zaro munosabatlar agrobiotsenozlardagi organizmlar o'zaro murakkab va xilma-xil munosabatlarda bo'ladi. zararli organizmlarga qarshi biologik kurashda o'zaro munosabatlarni bilish va taxlil etish muhim ahamiyat kasb etadi. bu borada simbioz, yirtqichlik, parazitizm va antibioz o'zaro munosabatlarning asosiy shakllaridir. simbioz – har-xil turlar zotlarining ma'lum darajada yaqin birgalikda yoki mustahkam ittifoqda yashashi, demakdir. simbiozning har bir qatnashchisi simbiont deb ataladi. munosabatlarning simbiotik shakllari foreziya, mutualizm, kommensalizm, yirtqichlik va parazitizm ko'rinishlarida mavjuddir. foreziya –bunda bir simbiont boshqasiga joydan-joyga siljish maqsadida o'rnashib oladi. mutualizm – bunda birgalikda yashash ikkala simbiont uchun ham manfaat keltiradi. kommensalizm –bir ojizroq simbiont ikkinchi kuchliroq simbiontning ozuqa qoldiqlari hisobiga yashaydi, lekin o'ziga zarar etkazmaydi. sotsial simbioz yoki sotsial parazitizm – simbiozning bu shaklida bir tur ikkinchi tur to'plagan yoki …

2 / 20

akarifaglar hisoblanadi. biologiyasi jihatidan tuproqda yashab zararkunandalarning turli fazalariga xujum kiladigan yirtqichlardan vizildoq (toshhol) qo'ng'izlari, chumolilar va o'rgimchaksimonlar ham bunday simbiozning yirtqichlik shakliga yaqqol misol bo'la oladi. parazitizm – bunda bir simbiont (parazit) ikkinchi simbiont (xo'jayin) tanasida yashab oziqlanadi yoki parazit lichinkasi oziqlanishining butun davri davomida xo'jayin tanasida hayot kechiradi. parazitizm bir organizmning boshqasida o'z hayotining ko'p yoki oz qismi davomida ozuqa manbai va yashash muhiti sifatida foydalanishidir. parazitizm ko'rinishi to'liq rivojlanadigan hasharotlarning beshta turkumida, ya'ni pardaqanotlilar, ikkiqanotlilar, qattiqqanotlilar, elpig'ichqanotlilar va tangachaqanotlilar turlari orasida parazitlar ko'plab uchraydi. g'o'zani zararkunandalardan biologik usulda himoya qilishda, ayniqsa pardaqanotlilardan (trixogramma, brakon) keng foydalaniladi. oddiy parazitizm xo'jayinga birinchi hujumdayoq vujudga keladi. bunda bir yo'la xo'jayin tanasiga bir yoki bir nechta tuxum yoki tsistalar qo'yiladi, yoki parazitning bir qancha lichinka yoki voyaga etganlari xo'jayin tanasiga kiradi. ko'plab parazitizmda bir xo'jayinni takroran bir tur yoki bir necha tur qayta zararlaydi. bunda ularning avlodi bir vaqtning o'zida rivojlanadi. …

3 / 20

taladi. tabiatda har bir tur ma'lum bir territoriyani, ya'ni joyni egallaydi. joyda turning tarqalishi, qisman yoki butunlay muhitning ekologik sharoiti va shu turning sharoitni tanlovchilik qobiliyatiga bog'liq. bug'doyzorlar bug'doy tripsi, shved pashshasi don qo'ng'izlari va boshqalar uchun statsiya yoki yashash joyi bo'lib hisoblanadi. o'rta osiyo chigirtkalari uchun janubdagi daryo, ko'l va dengizlar qirg'og'idagi botqoklik qamishzorlar statsiya bo'lib hisoblanadi, may qo'ng'izi uchun esa qarag'ayzorlar, o'rmon massivlari va boshqalar. yuqoridagi har bir statsiya o'ziga xos o'simlik qoplami, tuprog'i, mikro iqlimi shunga o'xshash xususiyatga ega. bug’doy tripsi- haplothrips tritisi turlar statsiyasini o'zgartirishi zonaga, yilning vaqti va hokazolarga qarab turli joyni egallashi mumkinligi aniqlangan. bu qonuniyatlarnn prof. g. ya. bey-bienko yashash joyini o'zgartirish printsipi deb atagan. keng tarqalgan bir xil hasharotlarning o'zi shimolda quruq yaxshi isiydigan ochiq statsiyalarni egallaydi, janubda esa ancha nam va o'simliklar qalin o'sgan soya joylarda yashaydi. issiq va quruq iqlimli oblastlarda statsiyalarning mavsumiy almashinuvi aniq seziladi. masalan, chigirtkalar evropa kismining …

4 / 20

nalarda turlicha bo'ladi. bahor oylarining quruq kelishi ham tuxum va ular lichinkalarining nobud bo'lishiga sabab bo'ladi. ovqat faktorining roli hasharotlarning turlari tarqalishida muhim ahamiyatga ega. ayniqsa monofaglar uchun masalan, bug'doy tripsi keng tarqalgan va u hamma g'allakor rayonlarda uchraydi. karam kapalagi qaerda karam ekilsa o'sha erda tarqaladi. ya'ni qishloq xo'jalik ekinlaridan qaysilari qanday arealda tarqalgan bo'lsa, ularning zararkunandalarini ham uchratish mumkin. fitofaglar (fito… va phagos — yeb qoʻyuvchi) — faqat oʻsimliklar bilan oziqlanadigan organizmlar. fitofaglar oʻsimlikning turli qismlari — unayotgan urugʻlar, ildiz, barg, poya, shoxlar, gul organlari va barglar bilan oziqlanadi. fitofaglarning ozuqaga nisbatan ixtisoslashuvi turlicha. haqiqiy fitofaglarga koʻpgina hasharotlar mansub boʻlib, ular orasida poli va oligofaglar bilan bir qatorda monofaglar ham bor. fitofagiya — ayniqsa, yuksak hasharotlar: moʻylovdor qoʻngʻizlar, bargxoʻrlar, uzuntumshuq qoʻngʻizlar, poʻstloqxoʻrlar oilasi, chigirtkasimonlar katta oilasi, toʻgʻriqanotlilar turkumi va boshqalarning vakillariga xos. koʻpgina fitofaglar ekinlarga katta zarar yetkazadi. entomofaglar (yun. — hasharot, — yeb qoʻyuvchi) — hasharotlar bilan …

5 / 20

ari kiradi. chala oʻzgarish bilan rivojlanuvchi (ninachilar, beshiktervatlar, bahorgi kapalaklar, toʻgʻriqanotlilar, quloqqazgichlar, qandalalar, tripslar) va toʻliq oʻzgarish bilan rivojlanadigan (qoʻngʻizlar, toʻrqanotlilar, tuyaboʻyinlar, buloqchilar, tangaqanotlilar, pardaqanotlilar va ikki qanotlilar) hasharotlar yirtqichlik bilan hayot kechiradi. entomofagkanalarning koʻpchiligi fitoseyidlar oilasining vakillaridir, baʼzilarigina bdellid, stigimeid, xeyletid, gemisarkoptid va boshqalar oilaga mansub. hasharotlar paraziti 5 turkum: qoʻngizlar, tengqanotlilar, tangaqanotlilar, pardaqanotlilar va ikki qanotlilar vakillari orasida uchraydi. oʻsimliklarni biologik himoya usulida pardaqanotlilar va ikki qanotlilar turkumiga mansub turlar katta ahamiyatga ega. xoʻjayinga ixtisoslashiga koʻra, e. 3 biologik guruhga: monofaglar (bir yoki ikki tur xoʻjayinni zararlaydi), oligofaglar (bir oiladagi bir necha uruqqa mansub turlar hisobiga yashaydi) va polifaglarga (har xil turkumga mansub koʻpgina turlarni zararlaydi) boʻlinadi. organizmlararo munosabatning yana bir shakli — antibioz yoki organizmlararo antagonistik oʻzaro munosabat (mikroorganizmlar yoki yuksak oʻsimliklarning boshqa organizmlar rivojlanishiga toʻsqinlik qiluvchi yoki uni nobud qiladigan moddalar ajratishi) farqlanadi. dehqonchilik biotsenozida e.dan xonqizi qoʻngʻizlari, oltinkoʻzlar, taxin pashshalar, sirfidlar, sassiqqoʻngʻizlar va boshqalar katta …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xasharotlarning ozuqa zanjiri"

slayd 1 mavzu: xasharotlarning ozuqa zanjiri. tarqalish, populiyattsiyasi, areal to'g'risida tushuncha. fitofag va entomofaglarning o'zaro aloqalari. mavzu rejasi: xasharotlarning ozuqa zanjiri. 2..hasharotlarning yashash joyi va areallari. 3.turning areali. biotsenozdagi organizmlar orasidagi o'zaro munosabatlar agrobiotsenozlardagi organizmlar o'zaro murakkab va xilma-xil munosabatlarda bo'ladi. zararli organizmlarga qarshi biologik kurashda o'zaro munosabatlarni bilish va taxlil etish muhim ahamiyat kasb etadi. bu borada simbioz, yirtqichlik, parazitizm va antibioz o'zaro munosabatlarning asosiy shakllaridir. simbioz – har-xil turlar zotlarining ma'lum darajada yaqin birgalikda yoki mustahkam ittifoqda yashashi, demakdir. simbiozning har bir qatnashchisi simbiont deb ataladi. munosabatl...

This file contains 20 pages in PPT format (1.9 MB). To download "xasharotlarning ozuqa zanjiri", click the Telegram button on the left.

Tags: xasharotlarning ozuqa zanjiri PPT 20 pages Free download Telegram