xotira

PPTX 19 pages 357.6 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 357.6 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

2-mavzu. kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli mantiqiy asoslari 13-mavzu. xotiraning adreslari, doimiy xotira va uning turlari. reja asosiy xotira adreslari. doimiy xotira qurilmalari. asosiy xotira – kompyuterning dasturlar va ma’lumotlarni saqlash uchun mo‘ljallangan komponentidir. xotira ma’lum bir uzunlikka ega bo‘lgan axborotlarni saqlovchi yacheykalardan iborat bo‘ladi. hozirgi kompyuterlarning xotirasi 8-bitli, ya’ni bir baytli yacheykalardan iborat bo‘lib, xotiraga ana shu baytlarning adreslari orqali murojaat qilinadi. baytlarni guruhlarga birlashtirilib so‘zlar (rus tilida – slovo) hosil qilinadi. 1, 2, 4 va 8 baytli, ya’ni 8, 16, 32 va 64-bitli yoki razryadli so‘z uzunliklariga ega kompyuterlar mavjud. ma’ruzada kompyuter xotirasining so‘z uzunliklarini, protsessorlar ichki registrlarining uzunliklarini ifodalashda va boshqa holatlarda razryad iborasi qo‘llanilgan. 1-rasm. 8-razryadli so‘z uzunligiga ega 64 kbaytli asosiy xotira. ushbu asosiy xotirada yacheykalar adreslarining qiymati 0000 dan ffff gacha o‘zgarishi mumkin. asosiy xotiraning umumiy xajmi 64 kbayt (ffff – 16 bit, 216=65536 bayt). hozirda bunday hajmli xotiralar – o‘rnatiladigan kompyuterlarda, ya’ni kontrollerlarda ishlatilmoqda. …

2 / 19

artibda joylashtirish deb ataladi (rus tilida – obratniy poryadok sledovaniya baytov). 3-rasmda esa baytlar to‘g‘ri tartibda joylashtirilgan xotira chizmasi keltirilgan. bu xildagi xotira baytlar to‘g‘ri tartibda joylashtirilgan xotira deb ataladi (rus tilida – pryamoy poryadok sledovaniya baytov) va u spars oilasiga mansub protsessorlarga ega bo‘lgan serverlarda ishlatiladi. 3-rasm. 32-razryadga so‘z uzunligiga ega, baytlari to‘g‘ri tartibda joylashtirilgan 4 gbaytli asosiy xotira. buyruqlarni xotiradan o‘qish misolida, xotiraga murojaat qilish qanday amalga oshirilishini ko‘rib chiqamiz. 4-rasmda asosiy xotiraga murojaat qilish jarayoni ko‘rsatilgan. protsessorning ip (instruction pointer) yoki pc (program counter) deb nomlanuvchi registri, tartib bo‘yicha bajarilishi kerak bo‘lgan buyruq adresini ko‘rsatish uchun ishlatiladi. ushbu registr buyruqlar sanagichi yoki buyruqlar ko‘rsatgichi deb nomlanadi. pc registrida yozilgan adres, ya’ni navbatdagi bajarilishi kerak bo‘lgan buyruqning adresi, protsessorning adres shinasi yordamida asosiy xotira bilan bog‘lanuvchi porti - adres registri orqali xotiraning, xotira adresi registriga uzatiladi. shundan so‘ng xotiraning ma’lumotlar registriga ushbu adres bo‘yicha yozilgan ma’lumot chiqariladi. bu …

3 / 19

himoyalangan rejimda esa, sahifalarga murojaat qilish orqali amalga oshiriladi. bitta segmentning xajmi – 64 kbayt, sahifaning xajmi esa – 4 kbaytga ega bo‘ladi. 5-rasm. real va himoyalangan rejimlarda asosiy xotiraning tuzilishi doimiy xotira qurilmalari. bu turdagi saqlash qurilmasi nomidagi «doimiy» so’zi ularning elektr kuchlanishiga bog’liq bo’lmagan holda ma’lumotlarni saqlash qobiliyatini anglatadi. dsq mikrosxemalari, shuningdek, tashuvchining matritsali prinsipi bo’yicha qurilgan, bu yerda tugunlarda o’tkazgichlar, yarim o’tkazgichli diodlar yoki tranzistorlar ko’rinishidagi ulagichlarda joylashgan, ularning bir uchi adreslar liniyasiga, ikkinchisi esa razriyadlarni o’qish liniyasiga ulangan. bunday matritsada ulagichning borligi 1 ni, yo’qligi esa 0 ni bildirishi mumkin. dsq larning ayrim turlarida kondensator ulagich joylashgan element rolini o’ynaydi. bunday holda kondensatorning zariyadlanganligi 1, zaryadsiz holati 0 ma’nosini anglatadi. dsqning asosiy ishlash tartibi ma’lumotni o’qishdir, bu tsqdagi o’xshash operatsiyadan tashkiliy jihatdan ham, davomiyligi jihatidan ham unchalik farq qilmaydi. aynan shu holat doimiy sq umumiy tan olingan nomi – rom (read-only memory – faqat o’qish uchun …

4 / 19

qisqartmasini qo’llanilgan. ba’zida bunday mikrosxemalar mrom (mask programmable rom — niqob yordamida dasturlangan dsq) deb nomlanadi. rom uchun niqoblarni yaratish juda ko’p nusxada chiqarilgandagina oqlanadi. agar ushbu ma’lumotlarga nisbatan kamroq mig’doqdagi mikrosmelar kerak bo’lsa, bir martalik dasturlanadigan dsq oqilona alternativ hisoblanadi. bunday mikrosxemalar prom (programmable rom — dasturlanadigan dsq) qisqartmasi bilan belgilanadi. ularga ma’lumotlar faqat bir marta yozilishi mumkin. dasturlash jarayonida ulagichni bunday diodlardan birining elektr xalqasi yordamida olib tashlash mumkin edi. har qanday holatda ham ma’lumotlarni yozish uchun maxsus qurilma – programmator talab etiladi. ko’p marta dasturlanadigan dsq bunday dsq dasturlash protsedurasi odatda ikki bosqichni o’z ichiga oladi: birinchi navbatda yaycheykalarning barchasi yoki bir qismining tarkibi o'chiriladi, so'ngra yangi ma'lumotlar yoziladi. doimiy saqlash qurilmasi ushbu sinfida bir nechta guruhlar ajratilgan: eprom (erasable programmable rom — o’chirib dasturlanadigan dsq); eeprom (electrically erasable programmable rom — elektr bilan o’chirilib dasturlanadigan dsq); flesh-xotira; pcm (phase change memory) — fazali xotira. eprom mikrosxemalari. …

5 / 19

rom mikrosxemalari qimmatqoq, ammo ko’p marta qayta dasturlash imkoniyatlari ko’pincha hal qiluvchi ahamiyatga ega. eeprom mikrosxemalari. ko’p marta dasturlanadigan xotiraning yanda o’ziga xos varianti elektr bilan o’chiriladigan doimiy xotira eeprom hisoblanadi. bu xotiraga ma’lumotlarni yozish va o’chirish baytlar bo’yicha amalga oshiriladi, o’chirish esa alohida jarayon emas, balki yozish vaqtida avtomatik amalga oshadigan bosqichdir. yozish operatsiyasi o’qishga qaraganda sezilarli darajada ko’proq vaqt talab etadi – har bir bayt uchun yuzlab mikrosekund. mikrosxemada eprom kabi bir xil ma’lumotlarni saqlash prinsipi qo’llaniladi. eprom ni dasturlashda maxsus programmator kerak emas va u mikrosxemaning o’zida amalga oshiriladi. umuman olganda, eeprom lar eprom ga qaraganda qimmatroq va mikrosxema yaycheykalarning zichroq to’plamiga ega ya’ni kamroq hajmga ega. flesh-xotira. flesh-xotira – bu elektr energiyaga bog’liq bo’lmagan qayta dasturlanadigan yarim o’tkazgichli xotira. flash so’zi «tez, bir zo’mda» kabi tarjima qilinishi mumkin va qayta dasturlashning nisbatan yuqori tezligini ta’kidlaydi. birinchi marta 1984 yilda toshiba kompaniyasi tomonidan e’lon qilingan flesh-xotira ko’plab …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xotira"

2-mavzu. kompyuterlarni tashkil qilishning raqamli mantiqiy asoslari 13-mavzu. xotiraning adreslari, doimiy xotira va uning turlari. reja asosiy xotira adreslari. doimiy xotira qurilmalari. asosiy xotira – kompyuterning dasturlar va ma’lumotlarni saqlash uchun mo‘ljallangan komponentidir. xotira ma’lum bir uzunlikka ega bo‘lgan axborotlarni saqlovchi yacheykalardan iborat bo‘ladi. hozirgi kompyuterlarning xotirasi 8-bitli, ya’ni bir baytli yacheykalardan iborat bo‘lib, xotiraga ana shu baytlarning adreslari orqali murojaat qilinadi. baytlarni guruhlarga birlashtirilib so‘zlar (rus tilida – slovo) hosil qilinadi. 1, 2, 4 va 8 baytli, ya’ni 8, 16, 32 va 64-bitli yoki razryadli so‘z uzunliklariga ega kompyuterlar mavjud. ma’ruzada kompyuter xotirasining so‘z uzunliklarini, protsessorlar ichki...

This file contains 19 pages in PPTX format (357.6 KB). To download "xotira", click the Telegram button on the left.

Tags: xotira PPTX 19 pages Free download Telegram