makroevolutsiya va uning qonuniyatlari

PPT 31 pages 2.3 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPT

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

makroevolutsiya va uning qonuniyatlari makroevolutsiya va uning qonuniyatlari reja 1.mikro va makroevolyutsiyaning o`zaro munosabati. 2. biologik progress va regress 4. biogenetik qonun 5.gomologik va analogik organlar. 6.organlar va funksiyalar evolyutsiyasining tezligi. mikro va makroevolyutsiyaning o`zaro munosabati. makroevolyutsiya organik olamning turdan tashqaridagi sistematik guruhlarining vujudga kelishidir. u divergensiya, konvergensiya, parallelizim yo`nalishida amalga oshadi. mikroevolyutsiyaga qaraganda makroevolyutsiya jarayonlari uzoq muddat talab etadi. makroevolyutsiyani o`rganishdagi qiyinchilik paleontologik solnoma to`liq emasligidir. bu ko`p xulosalarni tajriba asosida isbotlashga imkon bermaydi. natijada u evolyutsiya dalillari va hodisalarini har xil tushuntirishga sababchi bo`ladi. shunga qaramay, hozirgi vaqtda ilgari davrlarga nisbatan makroevolyutsiyani aniqlash anchagina kengaygan. makro va mikroevolyutsiya jarayonlari mexanizmi o`rtasida farq yo`qligi bunga asosiy sababdir. xulosa qilib aytganda, mikro va makroevolyutsiya yagona evolyutsiya jarayonining ikki tomonidir. bu, makroevolyutsiyani mikroevolyutsiyaga tenglashtirish degan so`z emas. evolyutsiyaning makroevolyutsion darajasi har bir holatda o`ziga xos xususiyatlarga ega. shunga qaramay, makroevolyutsiyaga mikroevolyutsiya jihatdan yondoshish samarali hisoblanadi. evolutsiyani isbotlashda molekular biologiya fan dalillari …

2 / 31

orasidagi o‘xshashlik va farqlar darajasini aniqlash mumkinligini ko‘rsatmoqda. har bir aminokislotani oqsil molekulasidagi almashinuvi bir, ikki, uch nukleotidlarning o‘zgarishi bilan aloqador. shu bois u yoki bu oqsil molekulasidagi aminokislotalar almashinuvini e’tiborga olib, ana shu oqsil molekulasi sintezida qatnashgan gen tarkibidagi nukleotidlar almashinuv miqdorining maksimum va minimumini ehm yordamida hisoblash mumkin. odam eritrotsitlaridagi gemoglobin oqsili o‘zaro o‘xshash ikkita α va ikkita β zanjirdan tashkil topgan. α ning har bir zanjiri 141 ta, β ning har bir zanjiri 145 ta aminokislotalardan iborat. gemoglobinning α va β zanjirlari o‘zaro farq qilsa ham, ulardagi aminokislotalarning joylanish izchilligi bir-biriga o‘xshash. bu holat gemoglobin α va β zanjirlari tarixiy jarayonda yagona polipeptid zanjir divergensiyasi natijasida paydo bo‘lganligidan dalolat beradi. organik olamning tarixiy taraqqiyotida turli hayvon guruhlarida mutatsion o‘zgaruvchanlik tufayli α va β zanjirda ham aminokislotalar almashinuvi sodir bo‘lgan. odam va boshqa hayvonlar gemoglobin zanjiridagi aminokislotalar tarkibidagi farq (v. grant bo‘yicha) turlar farqlar soni farqlar soni α …

3 / 31

otadan 18 xilining genetik kodi ikkidan oltigacha ekanligi bundan dalolat beradi gen tarkibidagi har bir nukleotid mutatsiyaga uchrashi mumkin. uni nuqtali mutatsiya deyiladi. ba’zi nukleotidlarning ta’sirga bo‘lgan munosabati bir xil emas. ayrim nukleotid juftlarida bir, ikki mutatsiya ro‘y bergan holda, boshqa nukleotid juftlarida yuz martalab mutatsiya kuzatiladi. keyingilari «qaynoq» nuqtalar deb ataladi. mutatsiya tripletning qaysi nukleotidini o‘zgartirayotgani nihoyatda muhimdir. masalan, fenilalanin uuu kodoniga ega. agar kodondagi uchinchi uratsil adenin yoki guanin bilan almashinsa, u holda kodon mavqeyi o‘zgarib, uua uug kodonlari polipeptid bog‘ tarkibiga leytsinni kiritadi. bu esa oqsil tuzilishi va funksiyasining o‘zgarishiga olib keladi. odatda sistematik jihatdan bir-biriga yaqin turlarda mutatsiyalar soni kam, uzoq turlarda esa aksincha, ko‘p bo‘ladi. shu sababli, masalan, odam dnk molekula tuzilishi makaka maymuni dnk tuzilishiga 66% o‘xshash bo‘lsa, ho‘kiznikiga 28%, kalamushnikiga 17%, lasos balig‘inikiga 8%, ichak tayoqchasi bakteriyasiga atigi 2% o‘xshashligi aniqlangan. genlarning evolutsiya tezligi biologik progeress bir turga mansub individlar soni orta borsa; …

4 / 31

tur organizmlar uchun muayyan muhit sharoitida yashashga birmuncha qulaylik tug’diradi va biologik yuksalishga sababchi bo’ladi. ideoadaptatsiyaga misollar umumiy degeneratsiya tarixiy rivojlanish jarayonida murakkab tuzilishdan oddiy tuzilishga o’tish. bu organizmlarning o’troq va parazit holda hayot kechirishi bilan uzviy aloqador. masalan; tasmasimon chuvalchanglarda ichak bo’lmaydi, lekin jinsiy sistemasi kuchli rivojlangan va so’rg’ichlarining bo’lishi biologik yuksalishga olib kelgan. zarpechakda ildiz bo’maydi, uning o’rnida poyada so’rg’ichlari mavjud bo’lib xo’jayin o’simlikdan oziq moddani so’rib oladi. organlar bajaradigan funksiyaning miqdor jihatdan o`zgarishi: a) funksiyaning intensivligi; b) organlarning subtitsiyasi (almashinuvi); d) funksiya sonining kamayishi usulida borishi mumkin. «funksiyaning intensivlashuvi»ning birinchi marta l. plate tomonidan 1924 yilda qayd etilgan. seversov bu jarayonni ikkiga, ya’ni hujayra hamda to`qimalar funksiyasining intensivlashuviga bo`ladi. hujayra, to`qimaning intensivlashuvi organlarning multfunktsional, ya’ni bir emas, bir necha funksiya bajarish xossasiga asoslanadi. masalan, sodda organizmlarni olsak, ularda barcha hayotiy funksiyalar — oziqlanish, nafas olish, ta’sirlanish, harakatlanish, urchish, ayirish yagona hujayra tomonidan bajariladi. ko`p hujayrali organizmlarda funksiyaning …

5 / 31

langan. muskul hujayralarida boshqa funksiyalar, masalan, oziqlanish, ayirish, ta’sirlanish ikkinchi darajali bo`lib qolgan. organlarning substitutsiyasi (almashinuvi)» 1866 yili kleynenberg tomonidan aniqlangan. bu prinsipga muvofiq, tarixiy rivojlanish jarayonida ajdodlarning ma’lum organi avlodlarda xuddi o`sha funksiyani bajaradigan boshqa organ bilan almashinadi. chunonchi, xordali hayvonlarning tuban formalarida xorda o`q skelet vazifasini o`taydi. umurtqali hayvonlar ontogenezining ma’lum bosqichida xordadan hech narsa hosil bo`lmaydi. xorda umurtqali hayvonlarda skelet hosil bo`lishida oraliq organ rolini bajaradi va avval tog`ay, so`ng suyak umurtqalari bilan almashinadi. organlar substitutsiyasiga oid barcha hodisalarda funksiyani oldingi organga nisbatan murakkab tuzilgan organlar bajaradi. masalan, kaktuslarning ba’zi xillarida fotosintez funksiyasini barglarga nisbatan murakkab bo`lgan poya bajaradi. qushlarning qadimgi ajdodlarida tish bo`lgan. hozirgi qushlarda tishlar atrofiyaga uchragan. ular vazifasini ularning o`rnida paydo bo`lgan tumshuqchaning o`tkir chetlari bajaradi. funksiyaning almashinishi: 1 - dengiz mushugida keyingi oyoqlar hali asosiy funksiya — yurishni yo`qotmagan: 2- tyulenda esa keyingi oyoqlar yurish funksiyasini yo`qotib, suzish funksiyasini bajaradi. «funksiyalar sonining kamayish …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "makroevolutsiya va uning qonuniyatlari"

makroevolutsiya va uning qonuniyatlari makroevolutsiya va uning qonuniyatlari reja 1.mikro va makroevolyutsiyaning o`zaro munosabati. 2. biologik progress va regress 4. biogenetik qonun 5.gomologik va analogik organlar. 6.organlar va funksiyalar evolyutsiyasining tezligi. mikro va makroevolyutsiyaning o`zaro munosabati. makroevolyutsiya organik olamning turdan tashqaridagi sistematik guruhlarining vujudga kelishidir. u divergensiya, konvergensiya, parallelizim yo`nalishida amalga oshadi. mikroevolyutsiyaga qaraganda makroevolyutsiya jarayonlari uzoq muddat talab etadi. makroevolyutsiyani o`rganishdagi qiyinchilik paleontologik solnoma to`liq emasligidir. bu ko`p xulosalarni tajriba asosida isbotlashga imkon bermaydi. natijada u evolyutsiya dalillari va hodisalarini har xil tushuntirishga s...

This file contains 31 pages in PPT format (2.3 MB). To download "makroevolutsiya va uning qonuniyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: makroevolutsiya va uning qonuni… PPT 31 pages Free download Telegram