evolutsiyaning boshlang’ich materiali va omillari

PPT 22 pages 1.5 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

mikroevolutsiya haqida tushuncha evolutsiyaning boshlang’ich materiali va omillari reja evolutsiyaning boshlang‘ich materiali. evolutsiyaning boshlang‘ich omillari: - genlar dreyfi - populyatsiya to‘lqini - alohidalanish evolutsiyaning boshlang‘ich materiali mutatsion o’zgaruvchanlik kombinativ o’zgaruvchanlik gen mutatsiyasi sitoplazmatik mutatsiya xromasoma mutatsiyasi genom mutatsiyasi gen mutatsiyasi nukleotidlar o`rnining almashinishi bitta yoki bir nechta nukleotidning kamayishi gen tarkibidagi nukleotidlar tartibining qayta tuzilishi tufayli vujudga keladi bir yoki bir nechta nukleotidning dnk zanjiriga qo`shilishi xromasoma mutatsiaylari deletsiya duplikatsiya inversiya translokatsiya xromasoma mutatsiaylari kombinativ o`zgaruvchanlik. aksariyat o`simliklar va hayvonlar erkak va urg`ochi organizmlarning jinsiy qo`shilishi natijasida ko`payadi. hatto o`zini o`zi changlatuvchi o`simliklar ham vaqt-vaqti bilan chetdan changlanadi. chetdan chatishish tabiatda hukmronlik qiladi. u yangi genetik kombinatsiyalarni vujudga keltiradi. chetdan chatishish duragaylarning ikkinchi va keyingi bo`g`inlarida xilma-xillikni yuzaga keltiradi. kombinativ o`zgaruvchanlikda ota-ona genlar o`rtasida yangi kombinatsiyalar ro`y beradi va shu asosda yangi belgi-hususiyatlar, individlar paydo bo`lib, ular tabiiy tanlanish uchun qo`shimcha o`zgaruvchanlik manbai bo`lib xizmat qiladi. chatishish mutatsiya jarayoni tezligining …

2 / 22

at mutant gomozigota borligi, boshqa populyatsiya tarkibida u tamoman uchramasligi, uchinchilarida esa dominant hamda retsessiv allel formalar borligi aniqlandi. populyatsiya genofondidagi genlarning tasodifiy o‘zgarishi genlar dreyfi deyiladi. genlar dreyfi. populyatsiya to`lqini — boshlang`ich evolyutsiya omili sifatida. tur yoki populyatsiyada bo`g`indan-bo`g`inga o`tgan sari organizmlar sonining o`zgarib turishi «hayot to`lqini» yoki «populyatsiya to`lqini» deb ataladi. tur yoki populyatsiyaga mansub organizmlarning son jihatdan o`zgarib turishining aniq sabablari turli-tumandir. ular muhitning biotik va abiotik omillariga ta’luqlidir. * populatsiya to’lqini ob-havo qulay bo‘lgan yillari ayrim hayvon, o‘simlik turiga kiruvchi organizmlarning ko‘payib ketishi, hayot uchun noqulay bo‘lgan yillarda esa keskin kamayib ketadi. har bir populyatsiyaga kiruvchi organizmlar ham bunday hodisadan mustasno emas. bahorda yog‘insochin ko‘p bo‘lgan yillarda bir yillik, ko‘p yillik o‘t o‘simliklar — boychechak, yaltirbosh, qo‘ng‘irbosh, qoqiyo‘t, ituzum avj olib o‘sib, ko‘p urug‘ beradi. natijada ular bilan oziqlanuvchi hasharotlar, o‘txo‘r hayvonlar soni ham ko‘payib ketishi mumkin. hasharotlarning, o‘txo‘r hayvonlarning ko‘payishi o‘z navbatida hasharotxo‘r qushlar, yirtqich …

3 / 22

onining davriy o`zgarishi qisqa hayot kechiruvchi organizmlar sonining davriy o`zgarishi ko`pgina hasharotlar, bir yillik o`simliklar, zamburug`lar va mikroorganizmlarga xos. bu hodisa ayniqsa mikroorganizmlarda yaqqol namoyon bo`ladi. shamol-lash bilan bog`liq kasalliklar bahor va kuz oylarida ko`p tarqaladi. odatda, ular yuqori nafas yo`llarida infektsiya ko`zg`atuvchi mikroorganizmlar hayot to`lqinining natijasi hisoblanadi. o`simlik va hayvonlar sonining faslga qarab o`zgarishi populyatsiyadagi turli yosh, jinsdagi gruppalarga har xil ta’sir etadi. faslning o`zgarishi natijasida ko`pincha yosh organizmlar ko`plab nobud bo`ladi ya’ni populyatsiya uchun g`anim organizmlar uchun yirtqich organizmlar iskanjasining susayishiga yoki yirtqich hayvonlar populyatsiyasi uchun oziq resurslarining ko`payishiga bog`liq. odatda, organizmlarning son jihatdan o`zgarishi biogeosenozdagi 1—2 ta turga emas, balki ko`p turlarga xos bo`lib, ular biogeosenozning tamomila o`zgarishiga olib keladi. populyatsiyadagi organizmlar sonining epizodik o`zgarishi populyatsiyadagi organizmlar sonining epizodik o`zgarishi har xil omillarga bog`liq. ular, birinchi navbatda, tur yoki populyatsiyadagi organizmlar uchun qulay bo`lgan oziq zanjiriga, ya’ni populyatsiya uchun g`anim organizmlar uchun yirtqich organizmlar iskanjasining susayishiga yoki …

4 / 22

hayot kechiruvchi individlarning esa harakatchan lichinkalari, yuksak o`simliklar changi va urug`i, tuban o`simliklar, zamburug`lar sporalari yordamida joydan-joyga ko`chadi. evolyutsion nazariyada tirik organizmlarning ko`chishi keng ma’noda, ya’ni bir populyatsiyadagi organizmlarning o`z makonidan tashqariga chiqib, boshqa populyatsiyaga mansub organizmlar bilan chatishishi natijasida, genofondining o`zgarishi, hatto yangi tur kelib chiqishi uchun asos bo`lishi tushuniladi. organizmlarning ko`chishi tufayli populyatsiya genofondining o`zgarishi genlar oqimi va genlar introgressiyasi yo`nalishida boradi. alohidalanish (izolyatsiya) evolyutsiya jarayonining dastlabki omili. evolyutsiya jarayonida alohidalanish— izolyatsiya organizmlarning osonlik bilan chatishishini bartaraf etishga, populyatsiyalar va turlarga mansub organizmlardagi farqning ko`payishi va mustahkamlanishiga qaratilgan. farqlarning mustahkamlanishi esa o`z navbatida yangi individlarning shakllanishiga ijobiy ta’sir ko`rsatadi. alohidalanish geografik alohidalanish biologik alohidalanish ekologik alohidalanish etiologik alohidalanish geografik alohidalanish yirik daryolar, baland tog‘lar va boshqa to‘siqlar orqali ro‘y beradi biologik alohidalanish tur ichidagi individlarning o‘zaro chatishmasligiga olib keladi. ekologik alohidalanish bir tur doirasidagi organizmlarning har xil vaqtdagi jinsiy faolligi va jinsiy yetilishi bilan aloqador. etiologik alohidalanish hayvonlarning …

5 / 22

rning paydo bo‘lishiga olib keladi tabiiy tanlanishdan farqli o‘laroq, yuqorida bayon etilgan evolutsiyaning boshlang‘ich omillari ma’lum yo‘nalishga ega bo‘lmaydi. alohidalanish xulosa evolutsiyaning boshlang‘ich materiali mutatsiya, kombinativ o‘zgaruvchanlik evolutsiyaning boshlang‘ich omillari — alohidalanish, migratsiya, populyatsiya to‘lqini, genlar dreyfi e’tiboringiz uchun rahmat

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "evolutsiyaning boshlang’ich materiali va omillari"

mikroevolutsiya haqida tushuncha evolutsiyaning boshlang’ich materiali va omillari reja evolutsiyaning boshlang‘ich materiali. evolutsiyaning boshlang‘ich omillari: - genlar dreyfi - populyatsiya to‘lqini - alohidalanish evolutsiyaning boshlang‘ich materiali mutatsion o’zgaruvchanlik kombinativ o’zgaruvchanlik gen mutatsiyasi sitoplazmatik mutatsiya xromasoma mutatsiyasi genom mutatsiyasi gen mutatsiyasi nukleotidlar o`rnining almashinishi bitta yoki bir nechta nukleotidning kamayishi gen tarkibidagi nukleotidlar tartibining qayta tuzilishi tufayli vujudga keladi bir yoki bir nechta nukleotidning dnk zanjiriga qo`shilishi xromasoma mutatsiaylari deletsiya duplikatsiya inversiya translokatsiya xromasoma mutatsiaylari kombinativ o`zgaruvchanlik. aksariyat o`simliklar va hayvonlar erkak va ur...

This file contains 22 pages in PPT format (1.5 MB). To download "evolutsiyaning boshlang’ich materiali va omillari", click the Telegram button on the left.

Tags: evolutsiyaning boshlang’ich mat… PPT 22 pages Free download Telegram