evolutsiyaning sintetik nazariyasi

DOCX 4.8 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1508090230_69311.docx evolutsiyaning sintetik nazariyasi reja: · mikroevolutsiya · populyatsiya – evolutsiyaning boshlang‘ich birligi. · evolutsiyaning boshlang‘ich hodisasi · evolutsiyaning boshlang‘ich omillari. genlar dreyfi · populyatsiya to‘lqini xx asrga kelib irsiyat va o‘zgaruvchanlik, bir va har xil turga kiruvchi organizmlar orasidagi munosabatlar, tur strukturasi kabi masalalar atroflicha o‘rganila boshlandi. genetika, ekologiya, molekular biologiya singari biologiyaning yangi shoxobchalari shakllandi. mazkur fanlarning klassik darvinizm bilan qo‘shilishi natijasida evolutsiyaning sintetik nazariyasi yaratildi. bu nazariyaning asosiy qoidalari bo‘lib: 1. evolutsiyaning boshlang‘ich materiali mutatsion va kombinativ o‘zgaruvchanlik hisoblanadi. 5—biologiya 2. evolutsiyaning boshlang‘ich birligi bo‘lib populyatsiyasanaladi. 3. evolutsiyaning boshlang‘ich omili populyatsiya to‘lqini,genetik-avtomatik jarayonlar va alohidalanishdan iborat. 4. har bir tur populyatsiyalardan tashkil topgan. 5. tur morfologik, bioximik, fiziologik, ekologik, genetikjihatdan nisbatan farqlanuvchi, jinsiy jihatdan alohidalashgan kenja tur, populyatsiyalar majmuasidan tashkil topgan. 6. genlar almashishi, oqimi ko‘proq tur doirasida amalgaoshadi. 7. evolutsiya divergent, ya’ni bir ajdod turdan bir nechayangi turlar kelib chiqishi, ayrim hollarda esa yagona ajdod turdan …

yuritilar ekan, avvalo evolutsiyaning, boshlang‘ich birligi, materiali, hodi- sasi va omillari kabi tushunchalarni bir-biridan farq qilish zarur. populyatsiya – evolutsiyaning boshlang‘ich birligi. har bir turga kiruvchi organizmlar arealda bir xil tarqalmagan bo‘lib, ba’zi joylarida siyrak, boshqa joylarda esa zich joylashgan. bir turga kiruvchi individlarn ing arealda bir xil tarqalmasligi, turli yerlarda hayot sharoitin ing har xil bo‘lishidandir. populyatsiya deyilganda bir tur tarqalgan arealning ma’lum qismida joylashgan shu turga mansub boshqa populyatsiyalardan ayrim belgixossalari bilan farq qiluvc hi, nisbatan alohidalashgan, urchib ko‘paya oladigan individlar yig‘indisi tushuniladi. populyatsiya evolutsiyaning boshlang‘ich birligi deyilishiga sabab shuki, u tur doirasidagi mustaq il evolu t sion rivojlanish mumkin bo‘lgan organizmlar ning kichik yig‘indi si dir. tur doirasida organizmlar oila, gala, poda bo‘lib yashayd ilar. lekin ular uzoq muddat shunday holatda bo‘lmay, tezda tarqalib ketishlari mumkin. shunga binoan ular evolut siyaning boshlang‘ich birligi bo‘la olmaydi. turning arealda egallagan joyiga qarab unda populya tsiyalar soni har xil bo‘ladi. …

hin ishi o‘zgaruvchanlikni keltirib chiqaradi. mutatsiya tasodifan va ahy on-ahyonda ro‘y beradi. gen mutatsiyalarining tak rorla nishi 106—108 ga teng. xromosoma mutatsiyasi ayrim xrom osomalar ning biror qismi uzilib yoki ortib ketishi, o‘rin almashinishi tufayli yuzaga keladi. agar bir xromosomada bir necha yuz genlar borligi e’tiborga olinsa, u holda xromosoma mutatsiyalari juda katta o‘zgarishlarga olib keladi, deb tasavvur etish mumkin. gen, xromosoma mutatsiyalariga qaraganda genom mutatsiyalar juda kam hollarda amalga oshadi. mutatsiyalarning ko‘pchiligi zararli bo‘ladi va tabiiy tanla- nish orqali bartaraf etiladi. ayrim mutatsiyalar organizm uchun shu konkret sharoitda foydali bo‘lishi mumkin. bunday hollarda mutatsiyalar organizm urchiyotganda kelgusi bo‘g‘inlariga beriladi. u urchish natijasida asta-sekin ko‘paya boradi. har qanday foydali muta- tsiyaga ega bo‘lsa ham yakka organizm hech bir payt evolutsion jarayonni hosil etolmaydi. evolutsiyaning boshlang‘ich hodisasi. uzoq vaqt davom etadigan mutatsion o‘zgaruvchanlik, tabiiy tanlanish bir popu- lyatsiya doirasida har xil genotipli organizmlarning tutgan o‘rnini, boshq acha aytganda, populyatsiya genofondini nisbatan …

evolutsiyaning boshlang‘ich hodisasi deyiladi. evolutsiyaning boshlang‘ich omillari. genlar dreyfi. kichik populyatsiyalarda mutant allellarga ega individlar tez va tasodifiy o‘zgarishi mumkin. masalan, rayt, bir necha oziqli probir- kaga a geni bo‘yicha geterozigota bo‘lgan ikkitadan erkak va urg‘ochi drozofilalarni joylashtirib, ularning nasllari ustida kuzatish o‘tkazdi. bir necha bo‘g‘indan so‘ng probirkadagi drozofilalar tekshirilganda, ba’zi populyatsiyada faqat mutant gomozigota bor ligi, boshqa populyatsiya tarkibida u tamoman uchramasligi, uchinc hilarida esa dominant hamda retsessiv allel formalar borligi aniqlandi. populyatsiya genofondidagi genlar- ning tasodifiy o‘zgarishi genlar dreyfi deyiladi. populyatsiya to‘lqini. sizlar o‘z kuzatishingiz orqali obhavo qulay bo‘lgan yillari ayrim hayvon, o‘simlik turiga kiruv chi organizmlarning ko‘payib ketishi, hayot uchun noqulay bo‘lgan yillarda esa keskin kamayib ketishini bilasiz. har bir populyatsiyaga kiruvchi organizmlar ham bunday hodisadan mustasno emas. bahorda yog‘in-sochin ko‘p bo‘lgan yillarda bir yillik, ko‘p yillik o‘t o‘simliklar — boychechak, yaltirbosh, qo‘n g‘irbosh, qoqiyo‘t, ituzum avj olib o‘sib, ko‘p urug‘ beradi. natijada ular bilan oziqlanuvchi hasharotlar, …

k alohidalanish yirik daryolar, baland tog‘lar va boshqa to‘s iqlar orqali ro‘y beradi (58rasm). biologik alohidalanish esa tur ichidagi individlarning o‘zaro cha- tishmasligiga olib keladi. ekologik alohidalanish bir tur doirasidagi organizmlarning har xil 57-rasm. vaqtdagi jinsiy faolligi va jinsiy populyatsiya to‘lqini. yetilishi bilan aloqador. etiologik alohidalanish hayvonlarning xatti-harakati bilan aloqador. ba’zi qushlarning o‘ziga xos sayrashi, urg‘ochisini o‘ziga jalb qilishi bir-biridan farq qilishi bunga yorqin misoldir. alohidalanishning turli shakllari uzoq muddat davomida har xil allellarga ega organizmlarning erkin chatishishini bartaraf etadi. bu esa o‘z navbatida alohidalashgan organizm guruhlarini bir-biridan farq qilishga, yangi populyatsiyalarning paydo bo‘lishiga olib keladi. tabiiy tanlanishdan farqli o‘iaroq, yuqorida bayon etilgan evolutsiyaning boshlang‘ich omillari ma’lum yo‘nalishga ega bo‘lmaydi. yettisoy yapon kavkaz murg‘ob xiva manjur 58-rasm. geografik alohidalanish. qirg‘ovul kenja turlari. xulosa 1. atrofimizni o‘rab turgan tabiat, undagi o‘simliklar,hayvonlar va boshqa tirik mavjudotlarning xilma-xilligi, kelib chiqishi haqida odamlar eramizdan oldin ham, keyin ham bir qancha tushuncha, g‘oyalarni ilgari surganlar. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "evolutsiyaning sintetik nazariyasi"

1508090230_69311.docx evolutsiyaning sintetik nazariyasi reja: · mikroevolutsiya · populyatsiya – evolutsiyaning boshlang‘ich birligi. · evolutsiyaning boshlang‘ich hodisasi · evolutsiyaning boshlang‘ich omillari. genlar dreyfi · populyatsiya to‘lqini xx asrga kelib irsiyat va o‘zgaruvchanlik, bir va har xil turga kiruvchi organizmlar orasidagi munosabatlar, tur strukturasi kabi masalalar atroflicha o‘rganila boshlandi. genetika, ekologiya, molekular biologiya singari biologiyaning yangi shoxobchalari shakllandi. mazkur fanlarning klassik darvinizm bilan qo‘shilishi natijasida evolutsiyaning sintetik nazariyasi yaratildi. bu nazariyaning asosiy qoidalari bo‘lib: 1. evolutsiyaning boshlang‘ich materiali mutatsion va kombinativ o‘zgaruvchanlik hisoblanadi. 5—biologiya 2. evolutsiyaning boshl...

DOCX format, 4.8 MB. To download "evolutsiyaning sintetik nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: evolutsiyaning sintetik nazariy… DOCX Free download Telegram