ilmiy tadqiqotlarning asosiy turlari va bajarilish bosqichlari: metod va metodologiya

DOCX 14 pages 124.3 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 124.3 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: ilmiy tadqiqotlarning asosiy turlari va bajarilish bosqichlari. metod va metodologiya reja: 1. fan-bilim, faoliyat va institut sifatida. 2. ijodiy jarayonning jamiyat taraqqiyotidagi o’rni. 3. ilmiy tadqiqot metodologiyasi 4. «ilmiy tadqiqot metodologiyasi» fanining predmeti, maqsadi va vazifalari fan-bilim, faoliyat va institut sifatida fan - inson faoliyati sohasi bo’lib, uning vazifasi borliq haqidagi obyektiv bilimlarni ishlab chiqish va nazariy tomondan tizimlashtirish hisoblanadi. fanning asosiy maqsadi –xolis dunyoni ya’ni borliqning nazariy aksini bilish va tabiatga jamiyat uchun foydali natijalar olish maqsadida ta’sir ko’rsatishdan iboratdir. fan - bu rivojlanuvchi, o’suvchi bilim tizimi, insonning atrof olamni surunkali o’zlashtirishiga, o’zini qurshagan voqyelikning borlig’i haqida aniq va teran axborot olishi, bunday axborotni saqlash, qayta ishlash va undan foydalanishiga yunaltirilgan ijtimoiy ongning alohida shaklidir. fan ilmiy tushuncha, tamoyil, aksioma, ilmiy qonun, nazariya, faraz, empirik ilmiy fakt, uslub, usul va tadqiqot yo’llari tarzidagi uzluksiz rivojlanib boruvchi bilimlar tizimidir. shuningdek, uni bilimlarning mazkur tizimlarini yaratish va rivojlantirishga yo’naltirilgan insonlarning …

2 / 14

aratildi. xususan, maktabda o’quvchilar tabiat, jamiyat va inson olami, atrofdagi turli hodisalar va qonuniyatlar haqida ilmiylik xislatiga ega bo’lgan dastlabki tayanch tushuncha va tasavvurlarni o’zlashtirib oladilar. bakalavriat bosqichida talaba tanlab olgan fan yo’nalishiga doir asosiy tushunchalar, g’oyalar va tamoyillarni o’rganib oladi, uning ongida nazariya va ular birligini namoyon etgan tizimli bilim shakllanadi. bunday bilim nisbatan sodda struktura va xossalarga ega bo’lgan tuzilmalarni o’rganish va tushunish, hayotimizga kirib kelayotgan yangi buyumlar, texnik vosita va moslamalardan foydalanish imkoniyatini beradi. shu bilan birga o’quvchi ham, bakalavr ham oldin yaratilgan va darsliklarga kiritilgan tayyor bilimlar bilan ishlaydi, o’qish jarayonida elementar uslubiy qoida va tamoyillarga tayanib u predmetga (fanga) oid savollar ustida mulohaza yuritadi. magistratura ta’lim tizimida «nima», «nima uchun», «qanday qilib» kabi faktual, nazariy va amaliy-texnologik masalalar ilmiy muammoga aylanadi. buning ma’nosi shuki, endi izlanishda u yoki bu hodisa qanday sharoitda, nima sabablarga ko’ra sodir bo’ladi, belgilovchi xossalar qanday qiymatlarga ega, olingan natijani texnologiyada …

3 / 14

ndiant kelajakda iqtidorli tadqiqotchilar safini to’ldiradi. fan xususida mulohaza yuritadigan bo’lsak, birinchi ko’zga tashlanadigan narsa, bu uning jamoaviy xislatidir. fanda tadqiqotchilar jamoasi faoliyat ko’rsatadi. bunday jamoada turli vazifalarni (eksperimentni tayyorlash va va o’tkazish, ma’lumotlarni to’plash va qayta ishlash, natijalarni umumlashtirish va h.k.) bajarishda namoyon bo’ladigan mehnat taqsimoti mavjud. ilmiy jamoani faoliyati bir qator huquqiy, ijtimoiy, malakaviy va ma’naviy qonun-qoidalar asosida tartibga solinadi. shularni hisobga olib fan tushunchasini quyidagicha ta’riflash mumkin: fantadqiqotchilar faoliyatini tashkillashtiradigan, yangi ilmiy bilimlar ishlab chiqaradigan, olingan natijalarni amaliyot va texnologiyaga joriy qiladigan ijtimoiy institutdir (muassasasidir). fan o’zagini yangi bilimlar ishlab chiqarishga qodir bo’lgan tadqiqotchilar tashkil qiladi. tadqiqotchilar maxsus til, eksperiment va ilmiy usullardan foydalanish jarayonida innovasiyaga olib keladigan yangi natijalarni qo’lga kiritadilar, kashf qiladilar, voqyelikdagi narsa va hodisalarni tushuntirib beradigan ta’limotlar, g’oyalar va nazariyalarni ishlab chiqaradilar, hosil bo’lgan bilimlarni texnologik loyiha va modellar ko’rinishida amaliyotga tadbiq qiladilar. fanning muhim tomonini ilmiy axborot ishlab chiqish va iste’mol qilish, …

4 / 14

yat taraqqiyotiga munosib hissa qo’shishi uchun ma’lum strukturaga ega bo’lishi, uning strukturasiga kirgan tuzilmalar samarali faoliyat ko’rsatishlari kerak. shunday strukturalar qatoriga ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlash tizimlari, ilmiy-tadqiqot muassasalari, ilmiy-texnik ta’minot bo’limlari, ilmiy axborot kommunikasiyalari va boshqalar kiradi. 1 - rasm olimlar va mutaxassislar uyushmasi ijtimoiy institut yangi bilimlar ishlab chiqaradigan va kashf qilinadigan muassasa ilmiy axborot ishlab chiqarish uzatish va iste’mol qilish tizimi maxsus til vositalari va usullaridan foydalanib ilmiy tadqiqot olib boradigan muassasa - o’z o’zini tashkillashtiruvchi ijtimoiy tizim - ilmiy va amaliy - texnologik muammolarini hal qilishga qaratilgan anjumanlarni muntazam o‘tkazib turadigan muassasa – fanlar akademiyasi; – ilm - tadqiqot instituti ; – universitet fani; – ilmiy - ishlab chiqarish birlashmasi va boshqalar. fan tashkiliy strukturasi shu bilan birga, yana bir muhim omilni inobatga olishimiz zarur. ya’ni, fan ma’lum ijtimoiy muhitda rivojlanadi. bu yerda birinchi navbatda davlatni fanga nisbatan olib borayotgan siyosati, yaratilayotgan sharoitlar, moddiy va ma’naviy ta’minot darajasi …

5 / 14

kademiyasi va universitetlarda ko’proq fundamental nazariy tadqiqotlar olib boriladi. bunday tarmoqlanish va sohaviy ixtisoslanish ilmiy tadqiqotlar samaradorligini keskin oshirish imkoniyatini beradi. fanning tashkiliy strukturasiga tarixan yondashsa, unda platon akademiyasi, aristotel liseoni, aleksandriya shahridagi muzeon (mill.avval. iii asrda asos solingan), ma’mun akademiyasi, mirzo ulug’bek akademiyasi, xvii asrdan boshlab yevropada vujudga kelgan akademiyalar va universitetlardagi bo’limlar, laboratoriyalarni qayd qilish mumkin. aytib o’tganimizdek, fanning tashkiliy strukturasi bilan olib borilayotgan tadqiqotlarning shakli va turlari o’rtasida aloqadorlik mavjud. oliy o’quv yurtlarda tadqiqot yo’nalishi va mavzularni tanlash, izlanishlarni olib borish, olingan natijalarni birlamchi baholash kafedralarda, ularga qarashli laboratoriyada amalga oshiriladi. sohaviy fundamental va maqsadli kompleks ilmiy tadqiqotlar fanlar akademiyasi, ilmiy-tadqiqot institutlarda olib boriladi. yirik korporasiya va firmalar qoshida mavjud bo’lgan ilmiytexnik bo’limlarda asosan eksperimental – texnologik izlanishlar amalga oshiriladi. shunga ko’ra, fanning tashkiliy strukturasi quyidagi institusional tuzilmalarda o’ziga xos tarzda mujassamlangan: 1. fanlar akademiyasi, undagi institutlar, bo’limlar va sektorlar; 2. universitet fani; 3. ilmiy-tadqiqot institutlari; 4. …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy tadqiqotlarning asosiy turlari va bajarilish bosqichlari: metod va metodologiya"

mavzu: ilmiy tadqiqotlarning asosiy turlari va bajarilish bosqichlari. metod va metodologiya reja: 1. fan-bilim, faoliyat va institut sifatida. 2. ijodiy jarayonning jamiyat taraqqiyotidagi o’rni. 3. ilmiy tadqiqot metodologiyasi 4. «ilmiy tadqiqot metodologiyasi» fanining predmeti, maqsadi va vazifalari fan-bilim, faoliyat va institut sifatida fan - inson faoliyati sohasi bo’lib, uning vazifasi borliq haqidagi obyektiv bilimlarni ishlab chiqish va nazariy tomondan tizimlashtirish hisoblanadi. fanning asosiy maqsadi –xolis dunyoni ya’ni borliqning nazariy aksini bilish va tabiatga jamiyat uchun foydali natijalar olish maqsadida ta’sir ko’rsatishdan iboratdir. fan - bu rivojlanuvchi, o’suvchi bilim tizimi, insonning atrof olamni surunkali o’zlashtirishiga, o’zini qurshagan voqyelikning borl...

This file contains 14 pages in DOCX format (124.3 KB). To download "ilmiy tadqiqotlarning asosiy turlari va bajarilish bosqichlari: metod va metodologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy tadqiqotlarning asosiy tu… DOCX 14 pages Free download Telegram