materiallar qarshiligi masalalari va asosiy tushunchalar

DOCX 16 стр. 39,6 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 39,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

mavzu: teng qarshilikka ko’rsatuvchi bruslar. pog’onali bruslar reja: 1. materyallar qarshiligi masalalari va asosiy tushunchalar 2. kuchlar klasifikatsiyalari 3. teng qarshilikli buruslar materyallar qarshiligi masalalari va asosiy tushunchalar materiallar qarshiligi - inshootlar elementlari va mashinalar detallarining mustahkamligi va deformatsiyalanuvchanligi (ishlov berishga moyilligi) ni, ularni tayyorlashda foidalaniladigan materiallarning fizikmexanik xossalari va tuzilishiga xos xususiyatlarni oʻrganuvchi fan. asosiy vazifasi — elementlar va detallarga statik va dinamik kuchlar (nagruzkalar) taʼsir etganda ularni mustahkamlik, bikrlik (qattiklik), us-tuvorlik va tebranishlarga hisoblash usullarini ishlab chiqish. asosiy oʻrganish obʼyektlari — nazariy va amaliy usullarda tadqiq qilinadigan sterjen va plastinalar (elementlar va detallar sterjen hamda plastinalardan tayyorlanadi). materiallar qarshiligining nazariy qismi nazariy mexanika qonunlariga, jismlarning qayishqoq deforma-siyalanishi (shaklining oʻzgarishi, ezilishi va boshqalar) nazariyasiga asoslanadi. amaliy qismi turlituman sinovlar, fizika va materialshunoslik krnunlariga asoslanadi. materiallar qarshiligi fani ishlab chiqqan usullar, [[meʼyorlar va tavsiyalardan muxandislik amaliyotida elementlar va detallardagi eng katta zoʻriqishlar va siljishlarni aniqlash hamda ularni inshootlar va mashinalardan …

2 / 16

ishlar va deformatsiyalarning hisobiy qiymatlarini standartlarda yoʻl qoʻyiladigan qiymatlarga taqqoslab, element yoki detalning oʻlchamlari va shakli anikdanadi. materiallar qarshiligi fanining nazariy xulosalari va amaliy natijalari insho-otlarning ustuvorligi va zilzilabardoshligini taʼminlashda, mashina va mexanizmlarning xizmat muddatini uzaytirishda, kiyim-kechaklarning pishikligini oshirish va sifatini yaxshilashda, ayniqsa, aviatsiya va kosmanavtikada juda muhim ahamiyat kasb etadi. konstruktsiya elementlari tashqi kuch ta’siridan mustahkamligini yo’qotishidan oldin, shaklini o’zgartirishi oqibatida yemirilishi mumkin. bunday hollarda konstruktsiya o’z ustuvorligini yo’qotdi deb qabul qilinadi. konstruktsiya va konstruktsiya qismlarini mustahkam, bikr va ustuvor bo’lishini ta’minlashni turli yo’llari bor: 1. konstruktsiyaqismlari ko’ndalang kesim o’lchamlarini o’zgartirish; 2. materal turini o’zgartirish; 3. tayyorlash uchun zarurmehnat davri. bu ko’rsatgichlarga ega bo’lish uchun loyihani turli variantlari tayyorlanishi va ulardan eng arzonini, yuqorida qo’yilgan uchta asosiy talabga(mustahkam, bikr, ustuvor)javob beradigani tanlab olinadi. materiallar qarshiligi mashina yoki inshoot qismlarini mustahkamlikka, bikrlikka va ustuvorlikka hisoblash usullarini va konstruktsion materiallarni mexanik xarakteristikalarini tajriba yordamida aniqlash yo’llarini o’rgatuvchi fandir. materiallar qarshiligi fanidan …

3 / 16

kin bo’lmagan masalalartik aniqmas masalalar deyiladi. bu tarzdagi statik aniqmas masalalar materiallar qarshiligi fanining maxsus usullaridan foydalanib yechiladi. shuni eslatib o’tish kerakki, inshootlar va mashinalar kanday vazifalarni bajarish uchun mo’ljallanganidan va qanday sharoitlarda ishlatilishidan qat’iy nazar ularning tarkibidagi elementlar asosan to’g’ri sterjenlar, egri sterjenlar, massivlar, yupqa plastinkalar va qobiqdardan iborat bo’ladi. inshoot va mashinalarni hisoblashda ular tarkibidagi qismlarning mustahkamligi va ustuvorligi ta’min etilsa, shu bilan inshoot yoki mashinaningmustahkamligi butunlay ta’minlangan bo’ladi. materiallar qarshiligida ana shu to’g’ri va egri prizmatik sterjenlar, yupqa plastinkalar va qobiqlarning mustahkamligini va ustuvorligini hisoblash yo’lyo’riqlari beriladi. shuning uchun ham materiallar qarshiligi inshoot va mashinalarni xisoblash nazariyasining asosi hisoblanadi. kuchlar klasifikatsiyalari tashqi kuchlar va ularning klassifikatsiyasi muhandislik tuzilmalarining qismlari ish jarayonida tashqi ta’sirni kuch ko’rinishida qabul qiladilar va ularni bir - birlariga uzatadilar. tashqi kuchlar eng avvalo qo’yilish shartiga ko’ra hajmiy va sirtqi turlarga bo’linadi. hajmiy kuchlar jismning barcha tashkil qiluvchi zarralariga ta’sir qiladi (jismning og’irlik kuchi, …

4 / 16

agan holda noldan eng yuqori qiymatigacha o’sib borib, keyin o’zgarmay qoladigan yoki sezilarsiz o’zgaradigan kuch statik kuchdir. uning yorqin misoli sifatida tomga yoqqan qor og’irligini keltirish mumkin.vaqt o’tishi bilan o’zgaradigan, jismning tezlanishlari va tebranishlariga sabab bo’ladigan kuchlar dinamik kuchlardir. bunga zarb ta’sirni, bexosdan qo’yilgan kuchni misol qilib ko’rsatish mumkin. umuman dinamik kuch statik kuchdan ma’lum tezlanishda qo’yilishi bilan farqlanadi. bu esa o’z navbatida ancha katta qiymatlarda inertsiya kuchlarining hosil bo’lishiga sabab bo’ladi. tashqi kuchlar, bulardan tashqari doimiy (ko’prikning xususiy og’irligi) va vaqtinchalik (ko’prikdan o’tayotgan poezd og’irligi), shuningdek, siklik (davriy o’zgaruvchi yoki takrorlanuvchi o’zgaruvchi) bo’lishi mumkin. 4.ichgi kuchlar.kesishish usuli ichki kuchlar. kesish usuli (koam-qoidasi). kuchlanishlar jismni tashkil qiluvchi elementar zarralar orasida o’zaro ta’sir kuchlari (birlamchi ichki kuchlar) ta’sir qilib, ular jismning yaxlitligini tahminlaydi. jismga tashqi kuch qo’yilganida elementar zarralar orasida birlamchi ichki kuchlarga qo’shimcha ichki qarshilik kuchlari hosil bo’ladi. bu kuchlarni ichki kuchlar, yoki zo’riqish kuchlari, yoki qayishqoqlik kuchlari deb yuritiladi. …

5 / 16

ish usulidan foydalaniladi. deformatsiyalar to’g’risida tushunchalar va turlar 1deformatsiya (lotincha: deformatio — buzilish) (mehanik kuchlanish): elastik va plastik xillari bor. chuqurroq o'rganilganda cho'zilish-siqilish, buralish, egilish va siljish turlariga bo'linadi. jismga tasir qiluvchi kuchlarning turiga qarab deformatsiya turlarini kuzatish mumkin. tashki kuch taʼsiri toʻxtagandan keyin deformatsiya yoʻqolsa (jism oʻz holiga qaytsa) elastik deformatsiya, saqlansa (jism oʻz holiga qaytmasa) plastik deformatsiya yuz beradi. elastiklik va plastiklik nazariyasida qattiq jism deformatsiyasiga oid harakat va kuchlanish oʻrganiladi. elastik deformatsiyalanuvchi qattiq jism yoʻq, har qanday qattiq jism tashqi kuch taʼsirida plastik deformatsiyalanadi. plastik deformatsiya temperatura, tashki kuch va deformatsiya tezligiga bogʻliq. tashqi kuch maʼlum vaqt davomida bir xil taʼsir qilib tursa, deformatsiya vaqt oʻtgan sari oʻzgara boradi; bu hodisaga yoyiluvchanlik deyiladi. temperatura koʻtarilishi bilan yoyiluvchanlik ortadi. tashki kuch ortib borgandagi deformatsiya aktiv (faol), tashki kuch kamayib borgandagi deformatsiya passiv (sust) deformatsiya deyiladi. deformatsiyaning choʻzilish, siqilish, egilish, buralish xillari mavjud. mutlaq deformatsiyaning jism boshlangʻich oʻlchami (shakli)ga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "materiallar qarshiligi masalalari va asosiy tushunchalar"

mavzu: teng qarshilikka ko’rsatuvchi bruslar. pog’onali bruslar reja: 1. materyallar qarshiligi masalalari va asosiy tushunchalar 2. kuchlar klasifikatsiyalari 3. teng qarshilikli buruslar materyallar qarshiligi masalalari va asosiy tushunchalar materiallar qarshiligi - inshootlar elementlari va mashinalar detallarining mustahkamligi va deformatsiyalanuvchanligi (ishlov berishga moyilligi) ni, ularni tayyorlashda foidalaniladigan materiallarning fizikmexanik xossalari va tuzilishiga xos xususiyatlarni oʻrganuvchi fan. asosiy vazifasi — elementlar va detallarga statik va dinamik kuchlar (nagruzkalar) taʼsir etganda ularni mustahkamlik, bikrlik (qattiklik), us-tuvorlik va tebranishlarga hisoblash usullarini ishlab chiqish. asosiy oʻrganish obʼyektlari — nazariy va amaliy usullarda tadqiq qil...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (39,6 КБ). Чтобы скачать "materiallar qarshiligi masalalari va asosiy tushunchalar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: materiallar qarshiligi masalala… DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram