sotsial psixologiya fanidan 6-mavzu: shaxslararo munosabatlar va ularning kechishi

PPTX 85 pages 5.9 MB Free download

85 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.9 MB

File type PPTX

Pages 85

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 85

slayd 1 o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand davlat universiteti «sotsial psixologiya» fanidan 6-mavzu: shaxslararo munosabatlar va ularning kechishi samarqand – 2023 yil reja: shaxslararo munosabatlarda egoistik munosabatning namoyon bo‘lishi shaxsning altruistik xulqi haqida nazariyalar shaxslararo munosabatlarda stigma va diskriminatsiyaning namoyon bo‘lishi diskriminatsiya shaxs va uning tolerantligi tushunchasi tolerantlikning psixologik adabiyotlarda o‘rganilishi tolerantlikni tushuntirishga oid ilmiy yondashuvlar 1. shaxslararo munosabatlarda egoistik munosabatning namoyon bo’lishi shaxslararo munosabatlar jarayonida shaxsning ishtiroki va bu jarayonda shaxslar o‘rtasida kechadigan munosabatlarni o‘rganish sotsial psixologiya uchun dolzarb muammolardan biri bo‘lib kelmoqda. bunday munosabatlar sirasiga shaxs xulq-atvoriga tegishli bo‘lgan altruizm, egoizm, agressiya, tolerantlik, stigma, diskriminatsiya tushunchalarini kiritish mumkin. bugungi kunda bu tushunchalarning mohiyatini ochishga harakat qilish sotsial psixologiya sohasida faoliyat yuritayotgan mutaxassislarning barchasini qiziqtirayotganligi bejiz emas, albatta. chunki bu tushunchalar aynan shaxs va jamiyat munosabatlariga ham o‘z ta’sirini o‘tkazadi. shaxslararo munosabatlarda ba’zan kishilar bir-birlarining egoistik xulqidan shikoyat qilishi kuzatiladi. bunday xulq qanday kechishini tahlil …

2 / 85

ing sababchisini ko‘rsatish lozim bo‘lsa, albatta o‘z ishtirokidan so‘z ochishadi va bunday xususiyat ko‘pchilikka xosdir. ma’lum bir sohada bir xil muvaffaqiyatga yoki natijaga erishish uchun raqobatlashayotgan olimlar o‘zlarining fanga qo‘shgan hissalari haqida gapirayotganida kamdan kam kamtar bo‘lishi, xorij psixologiyasining yetuk olimlaridan biri – edvard ross tomonidan tasdiqlangan. e.ross bu fikrining tasdig‘i uchun quyidagi misolni keltiradi: 1923-yilda insulinni yaratgan frederik banting va djon makleodlar nobel mukofotiga sazovor bo‘lishganidan so‘ng, f.banting ommaviy chiqishlardan birida, laboratoriyani boshqarayotgan d.makleod unga yordam berishdan ko‘ra, ko‘proq xalaqit berganligini ta’kidlaydi, d.makleod esa ixtiroga qanday erishganligi haqida gapira turib, o‘z nutqida biron marta ham f. bantingning ismini tilga olmaydi. bundan ko‘rinadiki, shaxsdagi egoizm uning «men»ida o‘ta markazlashuvi bilan bog‘liq holda yuzaga keladi. ba’zi kishilarning o‘zi haqida qayg‘urishi ham ularning ijtimoiy xulq-atvorida egoizmni motivlashtirishi mumkin. kishilar o‘z atrofidagilarda yaxshi taassurot qoldirish umidida turli xil kosmetikalar, parhezlar uchun milliardlab mablag‘larni sarflaydilar. egoistlarning harakatlari asosan o‘z imidji haqida qayg‘urish ostida qilinadi. …

3 / 85

tish, to‘kin hayotga erishish kabi egoistik intilishga ega bo‘lgan kishilar soni ortib bormoqda, bu esa jamiyatda mavjud qadriyatlarga nisbatan munosabatlarda jiddiy inqirozni keltirib chiqarmoqda. muallif bu holatni gedonistik psixologiyaning asosi deb baholaydi va buning oqibatida jamiyatda qator ijtimoiy muammolar kelib chiqayotganligini ochiq e’tirof etadi. gedonizm (grekcha ηδονή – rohatlanish, lazzatlanish) – bu shaxs va uning xulq-atvor motivlarida birgina istak – nimadandir lazzatlanish, qoniqish olish va o‘zidagi ichki ruhiy iztiroblardan xoli bo‘lishga intilish ustuvorligidir. bunda inson asosan to‘q va farovon hayotga intiladi, boy-badavlat yashashni xohlaydi va bundan lazzat oladi. muallif yevropada tug‘ilishning keskin kamayib ketganligini, ayollar o‘zidan sog‘lom zurriyod qoldirishni istamayotganligini, mablag‘i yetarli bo‘lsa-da, farzand tug‘ilishiga va uni tarbiyalashga ketadigan mablag‘larini qizg‘anayotganligi kabi holatlarni qayd etadi. bundan tashqari gedonizmning eng katta salbiy ta’siri yevropa kishilarida egosentristik dunyoqarashning shakllanishiga turtki bo‘lmoqda. egosentrizm – lotincha «ego» – men va «centrum» – doira markazi so‘zlaridan olingan bo‘lib, insonning o‘z fikr o‘ylari, manfaatlari doirasida qotib …

4 / 85

obiy munosabatga loyiq deb tanlanadi. nega shunday? buning sababi – egoistik xulqning asosida birinchi o‘ringa o‘z manfaatini qo‘yish yotsa, aksincha altruistik xulqning asosida birinchi o‘ringa o‘zgalar manfaatini qo‘yish yotadi. demak, bundan kelib chiqib aytish mumkinki, altruizm egoizmning antonimidir. shuning uchun altruizm atamasini tushunishda d.mayers kundalik hayotimizda ko‘p uchraydigan egoizm atamasidan foydalanishni ma’qul ko‘rgan. 2. shaxsning altruistik xulqi haqida nazariyalar altruizm qisqa va lo‘nda, aniq qilib aytilganda, hech qanday manfaatni kutmagan holda boshqalarga yordam berish, birovlarga yordam qo‘lini cho‘zish demakdir. uning asosida hech qanday manfaat kutmaslik yotishi shu bilan asoslanadiki, altruist odam har doim, hammaga, hatto buning evaziga hech narsa olmasligini bilsa ham, yordam beraveradi. ta’kidlash joiz, bunday odamlar birovlarga qilgan yordami uchun o‘zi jabr ko‘rsa ham, baribir boshqalarga yordam berishni kanda qilmaydi. bunday odamlar so‘nggi chaqasi, so‘nggi imkoniyati va hatto jonini ham hech qanday minnatdorchilik yoki taqdirlanishni kutmasdan bera oladi. misol: moskvadagi metro bekatlaridan birida 6 yoshli qizchaning relslar ustiga …

5 / 85

bunga amal qilsa, u holda bu olim altruizmning asosida yo moddiy, yo ma’naviy manfaatdorlik yotadi, deb hisoblaydi. aksincha, bu savolga javob izlayotgan olim inson sifatida o‘zi altruistik e’tiqodga amalga qilsa, bu olim altruistik xulq-atvorni birovlarga hech qanday foyda ko‘zlanmasdan qilinadigan yaxshilik deb tushuntiradi. sotsial psixologiyada altruizm ijtimoiy xulq-atvor sifatida qaraladi va uning asosi yoki motivini tushuntirishda 2 xil nuqtai nazar mavjud. birinchi nuqtai nazar biologik nuqtai nazar bo‘lib, bu nazariya altruizmni biologik ehtiyoj sifatida qaraydi va uni insonga tug‘ma holda beriluvchi instinktiv xulq-atvor deb baholaydi. ularning fikricha, hatto hayvonot olamida ham bir tur vakillari orasida bir-biri uchun qayg‘urish va bir-biriga yordam berish holatlarini kuzatish mumkin. bundan tashqari hali manfaat nimaligini unchalik tushunib yetmagan yosh bolalarda ham altruistik harakatlarni kuzatish mumkin-ki, bu holatlar altruizmning tug‘ma ehtiyoj ekanligini tasdiqlaydi. ikkinchi nuqtai nazar sotsiologik (ijtimoiy) nazariyadir. bu nazariya vakillari yuqoridagi nazariya vakillarining fikriga butunlay qarshi chiqadi. ularning fikrida ham jon bor, albatta. ularning …

Want to read more?

Download all 85 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sotsial psixologiya fanidan 6-mavzu: shaxslararo munosabatlar va ularning kechishi"

slayd 1 o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand davlat universiteti «sotsial psixologiya» fanidan 6-mavzu: shaxslararo munosabatlar va ularning kechishi samarqand – 2023 yil reja: shaxslararo munosabatlarda egoistik munosabatning namoyon bo‘lishi shaxsning altruistik xulqi haqida nazariyalar shaxslararo munosabatlarda stigma va diskriminatsiyaning namoyon bo‘lishi diskriminatsiya shaxs va uning tolerantligi tushunchasi tolerantlikning psixologik adabiyotlarda o‘rganilishi tolerantlikni tushuntirishga oid ilmiy yondashuvlar 1. shaxslararo munosabatlarda egoistik munosabatning namoyon bo’lishi shaxslararo munosabatlar jarayonida shaxsning ishtiroki va bu jarayonda shaxslar o‘rtasida kechadigan munosabatlarni o‘rganish sotsial psixologiya uchun dolzarb ...

This file contains 85 pages in PPTX format (5.9 MB). To download "sotsial psixologiya fanidan 6-mavzu: shaxslararo munosabatlar va ularning kechishi", click the Telegram button on the left.

Tags: sotsial psixologiya fanidan 6-m… PPTX 85 pages Free download Telegram