o’rta asrlarda g'arb va sharq tibbiyoti

PPTX 31 pages 9.6 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.6 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

2025 o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti fundamental fanlar kafedrasi tibbiyot tarixi fani o'rta asrlarda g'arb va sharq tibbiyoti. o'rta asr sgarq allomalarining tibbiyot rivojiga qo'shgan hissalari xi asrda neapol yaqinida salerno universiteti vujudga keldi, xii—xiii asrlarda bolon’e, moipel, parij, padue, oksfordda , xiv asrda esa praga va venada ham universitetlar paydo bo‘ldi. universitetda barcha fakul’tetda talabalar soni o‘ntadan oshmas edi. o‘rta asrlarda universitetlaming nizomi va o‘quv dasturlari katolik cherkovi tomonidan nazorat qilinar edi. tibbiyot sohasida galen, gippokrat, avisenna rasmiy ravishda e'tirof etilgan mualliflar edi. uning ideyalistik xulosalari galendan olingan, ammo uning tadqiqot uslubi (tajribalar, yorib ko'rishlar) butunlay yo'q qilindi.gippokratning asarlaridan eng kam kuch bilan tibbiyotda uning moddiy nuqtai nazari aks ettirilgan. tabiiy fanlar va tibbiyot eksperimentlar bilan emas, balki matnlarni o'rganish orqali taqsimlandi. xiii—xiv g'arbiy yevropa universitetlaridan mavhum tibbiyot, spekulyativ xulosalar va nizolar bilan ishlab chiqilgan. milodiy xi asrda ommaviy epidemiyalarda autopsiyalar o'tkazildi, ammo bu tibbiyotning rivojlanishiga …

2 / 31

in sohasi yorib ko'rilgan. 1316 yilda mondino de luchchi tomonidan ibn sino "tib qonunlari" asaridagi anatomiyaga bag'ishlangan qismiga asoslanib "anatomii" darsligini tayyorladi. ko'pgina shifokorlar ruhoniylarga tegishli edi. ruhoniy-larga aholiga tibbiy yordam ko'rsatish ishlari yuklatilgan edi. ko'pgina ruhoniylar chuqur tibbiy bilimga va shifokorlik mutaxassislikga ega emasligi pand berardi, ammo ular orasida mohir dori tayyorlovchilar ham bor edi. ruhoniylar kasalxonasi ruhoniy shifokorlar uchun maktab bo'lib xizmat qildi, ular bu erda kasalliklarni davolash, dori tayyorlash va dori vositalarini ishlab chiqarish kabi tajribaga ega bo'ldilar. g'arbda va yevropaning sharqida o'rta asrlarda katta epidemiyalar bo'lganligi bilan ajralib turadi. epidemiyaning yuzaga kelishida bir qancha sharoitlar: shaharlarning ko'payishi, aholining zichligi, ko'p sonli aholin-ing yoppasiga ko'chishi, shaxsiy gigienaning yo'qligi imkon yaratib bergan. urush vaqtida moxovning keng tarqalishi (bu nom bilan bir qancha teri kasalliklari yashirib kelingan, asosan sifilis-zaxm) ular uchun lazaretlar paydo bo'lishiga olib keldi. shuning uchun, moxovlar va boshqa yuqumli bemorlarga lazaret boshpana hisoblangan. yevropaning yirik port …

3 / 31

anishi natijasida feodal jamiyatining parchalanish jarayoni boshlandi. xv- xvii asrlarda hunarmandchilik, savdo-sotiqni rivojlantirish, ishlab chiqarishni oshiri, yangi turdagi bozorlarni ochish, ishlab chiqarishni kengaytirish va sotib olish kabi o'zgarish yirik geografik kashfiyotlarni keltirib chiqardi. ilm-fan va madaniyat jadal rivolandi. texnika sohasidagi chuqur o' zgarishlar aniq fanlarning jadal rivojlanishiga olib keldi. davlatlardagi yangi kashfiyotlar keng migyosdagi haqidagi ma'lumotlarni: ovropaliklar birinchi marta ko'pgina yangi o'simliklar va hayovonlarni, boshqa dav-lat xalqlarini, ularning madaniyati va urf-odatlarini bilishdi. davlatlarga sayohatlar va geografik kashfiyotlar farmasevtika tibbiyotini boyitdi. hindiston va xitoydan yevropaga opiy, kamfara, smola va boshqa dori moddalari, amerikadan esa — xinin po'stlog'i, gaya daraxti,yalpiz ildizi,kakao mevasi olib kelindi. dorishunoslik bo'yicha parasel's o'z zamonasi uchun yangi dorilar meyori haqida: "hamma dori zahar, hech qaysi dori zahardan xoli emas, qachonki meyoridan oshib ketsa". parasel's inson organizmida kechayotgan jarayonlar, kimyoviy jarayonlardir deb aytadi. parasel's laboratoriya tibbiyotida kimyo asosiy vazifalardan birini egallaydi deb, ishlaydigan shifokorlardan kattiq intizom va ishni talab …

4 / 31

li kashfiyotlar yaratgan. rassomchilik va haykaltaroshlikga qiziqishi tufayli, leonardo da vinchi 1489—1514 yilda, asosan 1510— 1511yil-larda, shimoliy italiya kasalxonasida anatom torre 30 taga yaqin murdani tekshirdi va bu holatni rassom diqqat bilan kuzatib, rasmlarini chizdi. da vinchining 13 bobdan (200 varaqdan) iborat anatomik rasmlar asari saglanib qolgan. xvi asrlarda ilmiy anatomiyani yaratishda o'zining yirik kashfiyotlari bilan andrey vezaliy (1514-1564) katta hissa qo'shgan. vezaliy bel'giyada tug'ilgan. parijdagi monpel'e shahrida tibbiyot bo'yicha o'qidi. 1537 yilda vezaliy paduan univer-sitetida anatomiya bo'yicha professor lavozimini egalladi. sharqiy italiyan-andrey vezaliying yangi sharoitida vezaliy murdalarni yorish imkoniyatiga ega bo'ldi. bu esa vezaliyga inson tanasini tuzilishini o'rganishga va anatomiya bo'yicha dars berish imkonini yaratib berdi. vezaliy ma'ruzalarini murdalarda hamda tirik jonivorlarda tajriba asosida izohlab tushuntirardi. 1543 yilda vezaliy o'zining asosiy bo'lgan "inson tanasining tuzilishi haqida"gi asarida, tizimli ravishda skelet, nervlar, hazm a'zolari va jinsiy a'zolari, yurak va nafas a'zolari, miya va sezgi a'zolari to'g'risida tushuntirish berib ketgan. o'zining …

5 / 31

yam garvey (1578-1657yil) tomonidan qon aylanishning ikkita doirasi borligini ochib berdi. v. garvey angliyada tibbiy ta'lim oldi va paduada davom ettirdi. galiley va fabrisiyga shogird bo'lib tushdi. u erda garvey anatomiyaga tajribaviy yondoshuv usullarini o'rgandi. angliyaga qaytganda u davolovchi shifokorning amaliy faoliyati bilan chegaralanmasdan, balki tajriba tadqiqotlari bilan ham shug'ullanib, qon aylanish fiziologiyasi va embriologiyasiga asos soldi. u tanadagi qon mas-sasi yurakga qaytib kelishini, galen fikriga ko'ra arteriyalar"pul'sasiyalovchi kuch"ga ega emasligini ularning pul'sasiyasi yurak tomonidan amalga oshirilishini va to'g'ridan-to'g'ri yurakning qisqarishi natijasi ekanligini isbotlab berdi. u sistola va diastolaning ahamiyatini tushuntirib o'tdi. galenning avvalgi tamoyilidan faqatgina yurakning o'ng yarmi va pastki kovak vena fiziologiyasiga tegishli bo'lgan qismini to'g'ri deb, garvey yurakning chap yarmi funksiyasini va qon aylanishda yurakning o'rni, aortaning va boshqa arteriyalarning, ko'proq venoz tizimi va inson organzmidagi qon miqdori to'g'risidagi masalalarni yangicha talqin qildi. kapillyar tizimini ko'ra olmagan. garveyning izlanishlarini bolon'e va pizadagi italiyalik shifokor marsello mal'pigi (i628-1694), …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta asrlarda g'arb va sharq tibbiyoti"

2025 o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti fundamental fanlar kafedrasi tibbiyot tarixi fani o'rta asrlarda g'arb va sharq tibbiyoti. o'rta asr sgarq allomalarining tibbiyot rivojiga qo'shgan hissalari xi asrda neapol yaqinida salerno universiteti vujudga keldi, xii—xiii asrlarda bolon’e, moipel, parij, padue, oksfordda , xiv asrda esa praga va venada ham universitetlar paydo bo‘ldi. universitetda barcha fakul’tetda talabalar soni o‘ntadan oshmas edi. o‘rta asrlarda universitetlaming nizomi va o‘quv dasturlari katolik cherkovi tomonidan nazorat qilinar edi. tibbiyot sohasida galen, gippokrat, avisenna rasmiy ravishda e'tirof etilgan mualliflar edi. uning ideyalistik xulosalari galendan olingan, ammo uning tadqiqot uslubi (tajribalar, yorib ko'rishl...

This file contains 31 pages in PPTX format (9.6 MB). To download "o’rta asrlarda g'arb va sharq tibbiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta asrlarda g'arb va sharq t… PPTX 31 pages Free download Telegram