iqlimning geografik omillari

PPTX 64 pages 4.0 MB Free download

64 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.0 MB

File type PPTX

Pages 64

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 64

prezentatsiya powerpoint mab3u. mavzu. iqlimning geografik omillari reja: 1. iqlim va uning o'zgarishining insoniyat rivojlanishiga ta'siri. 2.issiqxona samarasi. 3.iqlim o'zgarishi va qishloq xo'jaligi. 4.iqlim o'zgarishi va okean sathi. 5. iqlim o'zgarishi va cho'llashish. er yuzida iqlim sharoitlarining turlicha bo'lishiga asosiy sabab astronomik va tabiiy-geografik omillar hisoblanadi. ular er yuzidagi hodisa va jarayonlarga butunlay bog'lanmagan yoki, asosan, endogen jarayonlar ta'siri ostida juda sekin o'zgaradi. bu omillarning eng katta tafovutlari (masalan, tropik va mo''tadil kengliklar o'rtasida, qit'alar va okeanlar o'rtasida) havo oqimlarining umumsayyoraviy tizimini — atmosferaning umumiy dirkulyasiyasini yuzaga keltiradi. bu oqimlar issiqlik va namni er sharining bir qismidan ikkinchi qismiga ko'chiradi, atmosferaning turli vertikal qatlamlari bo'ylab issiklik va nam almashinuvini vujudga keltiradi, bulutlar va yog'inlar hosil qiladi yoki ularning hosil bo'lishiga yo'l qo'ymaydi, atmosfera bilan faol qatlam o'rtasidagi o'zaro ta'sirni jiddiy o'zgartiradi. har bir joyda havo oqimlariga bog'liq holda havo salqin yoki issiq bo'ladi, yuqoriga ko'tariladigan yog'inli havo oqimlari, yo bo'lmasa, …

2 / 64

erning burchak aylanish tezligi; • erning og'irlik maydoni va uning anomaliyalari; • erning magnit maydoni; • er qa'rida vulqon hodisalarini keltirib chiqaruvchi jarayonlar; • geotermal issiqlik oqimlari va boshqalar. sanab o'tilgan omillar orasida vulqon jarayonlari iqlim o'zgarishiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. vulqonlar otilishi natijasida atmosferaga bir yilda 15-25 mln tonna aerozol qo'shiladi. bunday katta miqdordagi aerozol zarrachalari bir tomondan quyoshdan kelayotgan qisqa to'lqinli radiatsiyaga ta'sir ko'rsatsa, ikkinchi tomondan atmosfera va er sirtidan uzun to'lqinli nurlanishga ham ta'sir etadi. erning aylanish burchagi tezligining o'zgarishi atmosfera tsirkulyasiyasiga, bu esa, o'z navbatida, atmosferaning asosiy ta'sir markazlarining holatiga va jadalligiga ta'sir etadi. geotermal issiqlik oqimlari esa iqlimning mahalliy o'zgarishlariga ta'sir etishi mumkin. er shaklining nosimmetrikligi va uning gravitatsion maydonining hamda er mantiyasi va sub'yadrosidagi jarayonlarning iqlimga qanday ta'sir etishi hozirgacha kam o'rganilgan masalalardan hisoblanadi. ichki geofizik omillar. bu omillar iqlimiy sistemaning alohida tarkibiy qismlari va ularning o'zaro ta'sirlashuv qonuniyatlari uchun xosdir. ularga quyidagilar kiradi: • …

3 / 64

miyatga ega. atmosfera va okeanning umumiy sirkulyasiyasi ta'sirida asosiy iqlim mintaqalari shakllanadi. 1. iqlim va uning o'zgarishining insoniyat rivojlanishiga ta'siri iqlim tushunchasi taxminan 2200 yil oldin yunonistonlik olim gipparx tomonidan kiritilgan bo'lib, u yunonchada quyosh nurlarining kun yarmida er yuzasiga «og'ishi»ni bildiradi. hozirgi vaqtda iqlim deganda harorat, namlik va atmosfera tsirkulyatsiyasining o'ziga xos rejimini vujudga keltiradigan, ma'lum joy uchun eng qo'p takrorlanadigan ob - havo xususiyatlari tushuniladi. iqlim va uning o'zgarib turishi o'simliklar va hayvonot olamining rivojlanishi va insonning inson sifatida shakllanishini ta'minlaydi. olimlarning taxmin qilishicha, bundan 65 mln. yil ilgari erga ulkan asteroid kelib urilgan, natijada atmosferaga juda ko'p chang chiqarilgan va oqibatda dunyo uch yil zimistonga aylangan. quyosh nurlarining kam tushishi natijasida harorat pasaygan, ko'p o'simliklar o'sishdan to'xtagan, oziq zanjirlari buzilgan. boshqa nazariyaga ko'ra inson zoti taxminan 6 mln. yil oldin, yog'in miqdori kamayib, harorat keskin pasaygan davrda tez rivojlana boshlagan. inson keyinchalik iqlim o'zgarishlariga moslashgan. muzlik davrida …

4 / 64

asosan bulutlar orqali darhol kosmosga qaytariladi. 55% ga yaqini atmosfera orqali erga tushadi va havo shaffof bo'lganligi tufayli quyoshdan keladigan qisqa to'lqinli radiatsiya atmosferaning bevosita kuchli isishiga sabab bo'lolmaydi. ammo u er yuzasini isitadi va isigan er yuzasi uzun to'lqinli radiatsiyani tarqatadi. atmosferani tashkil qiluvchi ayrim gazlar yoki «issiqxona gazlari» ushbu radiatsiyani yutish qobiliyatiga ega va shuning hisobiga atmosfera isiydi. er yuzasidan yuqoriga tarqaladigan uzun to'lqinli radiatsiyaning katta qismi atmosferadagi suv bug'lari, karbonat angidrid gazlari va boshqa tabiiy issiqxona gazlari bilan yutiladi. bu gazlar er yuzasidagi energiyaning bevosita kosmosga chiqib ketishiga to'sqinlik qiladi. agar energiyaning kosmosga tarqalishi qarshiliksiz amalga oshganida er yuzasidagi harorat hozirgidan deyarli 30°s pastroq bo'lar edi. er usti xuddi mars sayyorasiga o'xshash sovuq, unumsiz, o'simlik qatlamisiz, hayotsiz bo'lar edi. insonlar hayoti o'simlik va hayvonlar hayoti singari sayyoramizni o'rab turadigan atmosfera deb ataladigan havo okeani ostida rivojlanadi. inson faoliyati natijasida hozirgi vaqtda amalga oshgan asosiy o'zgarishlar - bu …

5 / 64

yildan boshlab er yuzidagi havoning o'rtacha global harorati taxminan 0,5°s ga oshgan. kelajakdagi haroratning ortishi bizni o'rab turgan olamga qanday ta'sir ko'rsatishini aytish qiyin, chunki iqlim faqatgina atmosferada amalga oshadigan jarayonlar bilan belgilanib qolmasdan, balki u yana okeandagi, kriosferadagi (muzliklar, dengiz muzliklari), geosfera (erning quruqlik yuzasi) va biosfera (tirik organizmlar) jarayonlariga ham bog'liqdir. iqlimning o'zgarishi millionlab odamlarning yashash sharoitlari bilan bog'liq bo'lgan harorat va yog'inlar rejimini o'zgartirishi mumkin, bu esa o'z navbatida iqtisodiyotning qishloq xo'jaligi va chorvachilik kabi tarmoqlariga o'z ta'sirini ko'rsatadi. haroratning oshib borishi okean sathining ko'tarilishiga olib keladi, natijada minglab orollar va qirg'oq bo'yi pastliklarining suv ostida qolish xavfi tug'iladi, bu esa o'z navbatida o'ta kuchli tangliklar - ocharchilikka va boshqa halokatlarga olib kelishi mumkin. iqlim va bizning unga ta'sirimiz borasida hali ko'p narsa aniq emas. lekin noaniqliklar bo'lishga qaramay iqlim o'zgarishi xavfi real va bu jiddiy masala deb aytish mumkin. global iqlim o'zgarishining yashirin, ammo yuzaga chiqishi …

Want to read more?

Download all 64 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqlimning geografik omillari"

prezentatsiya powerpoint mab3u. mavzu. iqlimning geografik omillari reja: 1. iqlim va uning o'zgarishining insoniyat rivojlanishiga ta'siri. 2.issiqxona samarasi. 3.iqlim o'zgarishi va qishloq xo'jaligi. 4.iqlim o'zgarishi va okean sathi. 5. iqlim o'zgarishi va cho'llashish. er yuzida iqlim sharoitlarining turlicha bo'lishiga asosiy sabab astronomik va tabiiy-geografik omillar hisoblanadi. ular er yuzidagi hodisa va jarayonlarga butunlay bog'lanmagan yoki, asosan, endogen jarayonlar ta'siri ostida juda sekin o'zgaradi. bu omillarning eng katta tafovutlari (masalan, tropik va mo''tadil kengliklar o'rtasida, qit'alar va okeanlar o'rtasida) havo oqimlarining umumsayyoraviy tizimini — atmosferaning umumiy dirkulyasiyasini yuzaga keltiradi. bu oqimlar issiqlik va namni er sharining bir qismidan...

This file contains 64 pages in PPTX format (4.0 MB). To download "iqlimning geografik omillari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqlimning geografik omillari PPTX 64 pages Free download Telegram