metallarning kritik nuqtalari: holat diogrammasida hosil bo’ladigan tuzilmalar

DOCX 16 pages 37.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 37.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

metallarning kritik nuqtalari. holat diogrammasida hosil bo’ladigan tuzilmalar reja 1. metallarni bosim bilan ishlash asoslari . 2. bosim bilan ishlashning tub manosi. asosiy usullari. 3. metallarning kritik nuqtalari 4. holat diogrammasida hosil bo’ladigan tuzilmalar materiallarni bosim bilan ishlash usullari metallurgiya va mashinasozlik sanoatining turli tarmoqlarida metallarni bosim bilan ishlash usullari borgan sari keng tarqalmoqda. bu usullarda plastik zagotovkalarning katta tezlikda, serunum ishlanishi oqibatida sifatli mahsulotlar ishlab chiqarilmoqda. 1. prokatlash. bu usulda yirik quyma zagotovkalarni prokatlash mashina (stan)larning qarama qarshi yoki bir tomonga aylanuvchi juvalari oralig’idan ezib o’tkazib ishlashga prokatlash deyiladi. bunda zagotovka hajmi o’zgarmasada, shakli va o’lchamlari o’zgaradi. prokatlashning quyidagi turlari mavjud: a) bo’ylama prokatlash. bu ishlovda zagotovkalarni prokatlash mashinalarining qarama –qarshi tomonga aylanuvchi juvalar oralig’idan bo’yiga ezib o’tkazib ishlashga bo’ylama prokatlash deyiladi (–rasm, a). b) ko’ndalangiga prokatlash. bu ishlovda zagotovkalarning o’qlari parallel yoki ma’lum burchak bo’yicha o’rnatilgan prokat mashinasining juvalari orasidan ezib ko’ndalangiga o’tkazish bilan ishlashga ko’ndalangiga prokatlash deyiladi …

2 / 16

bolg’alash deyiladi 5. hajmiy shtamplash. bu ishlovda zagotovkalarni shtamp deb ataluvchi asbobning pastki palla o’yig’iga qo’yib, ustki pallasi bilan zarblab ishlash hajmiy shtamplash deyiladi 6. list shtamplash. bu ishlovda list zagotovkalarni matritsa deb ataluvchi asbob ustiga qo’yib, chetlari qisish xalqasi bilan qisilib ularni press mashina puansoni bilan ezib, uni matritsa o’yig’iga kiritib ishlashga list shtamplash deyiladi metallarli bosim bilan ishlash usullarining asosiy turlari: a –prokatlash’ b –presslash’ v – kiryalash’ g –bolg’alash’ d –hajmiy shtamplash ‘ ye –list shtamplash. bosim ostida ishlov berish asoslari metallarni bosim ostida ishlash mohiyati shundan iboratki, plastik metal va qotishmalar tashqi kuch yoki bosim ta’sirida tashqi shaklini o’zgartiradi va ta’sir to’xtatilgandan so’ng shu shaklini saqlab qoladi, ya’ni plastik deformatsiyalanadi. shunga ko’ra mo’rt metallar (cho’yan, bronza)ni bosim ostida ishlab bo’lmaydi. metallarni bosim ostida ishlash ko’p vaqtlardan buyon ma’lum bo’lsada, bu usul eng progressiv hisoblanadi. chunki metalni chiqindiga chiqarish kam miqdorda, ish unumi katta va olingan mahsulot …

3 / 16

zgarmasligi qonuni, ya’ni metalni bosim ostida ishlanganga qadar bo’lgan hajmi bosim ostida ishlangandan keyingi hajmga teng bo’ladi. v0 = v1 2. kichik qarshilik qonuni. deformatsiyalangan metal qaysi tomonda qarshilik kichik bo’lsa, o’sha tomonga oqadi. deformatsiya natijasida jismning oqishi metallarga bosim ostida ishlov berish (mbib) – metallarni plastik deformatsiyalash usuli bilan mashinasozlik profillari va zagotovkalar olish jarayonidir. deformatsiya – tashqi kuchlar ta’sirida jismning shakl va o’lchamlarini o’zgarishidir. kuchlanish – tashqi kuch ta’siri ostida jismda vujudga keladigan yoki materialda xajm o’zgarishi bilan bog’liq sodir bo’ladigan fizikaviy – ximiyaviy jarayonlar natijasida hosil bo’ladigan ichki kuchlar o’lchovidir. elastik deformatsiya deb, kuch ta’sirida vujudga keladigan deformatsiyaning ta’sir to’xtatishi bilan to’liq yo’qolishiga aytiladi. plastik (qoldiq) deformatsiya esa kuch ta’sirida vujudga kelgan deformatsiyaning, kuch ta’siri olingandan keyin ham saqlanib qolishidir. metallarga bosim ostida ishlov berish jihozlariga metallarga bosim bilan ishlov berish mashinalari kiradi. metallarga bosim ostida ishlov berish asboblari mbib mashinalarida o’rnatiladigan va deformatsiyalanadigan metalga bevosita ta’sir …

4 / 16

ligi. mbib – metal materiallardan buyumlar (mahsulotlar) olishning keng tarqalgan va ilg’or usullaridan biridir. 1) jihozlarning yuqori unumdorligi, bunda bosim bilan ishlov berish mashinalarning ishchi organlari harakatning oddiy turlari – aylanma yoki ilgarilanma harakat qilib, bu harakat yuqori chastotalarda bajariladi. 2) plastik deformatsiyalashdan so’ng metall mexanik xossalari oshishi evaziga buyum (mahsulot)ning ishonchliligini ortishi 3) jarayonning tejamkorligi, mbibda chiqindilar 20-25% dan ortmaydi, ko’p hollarda 5-10% bo’ladi. metal strukturasi va xossalariga ishlov berishining ta’siri bosim bilan ishlov berishda metall sovuqlayin yoki qizdirilgan holda deformatsiyalanadi. shunga ko’ra, metallarni sovuqlayin va issiqlayin deformatsiyalashga bo’linadi. sovuqlayin deformatsiyalashda donlar shakli o’zgaradi, metalning oqishi yo’nalishi bo’yicha cho’ziladi (1-rasm). metalning mikrostrukturasi (“poloschatoy”) yo’l – yo’lsimon bo’lib qoladi. metal strukturasini o’zgarishi bosim ostida ishlashni sovuq va issiq hollarda bajarish mumkin. metalni sovuq holda bosim ostida deformatsiyalab, uni xossalarini o’zgarishiga tirishish deb aytiladi. bunda metallarning elastikligi, issiqlik o’tkazuvchanligi, elektr o’tkazuvchanligi, korroziyaga chidamliligi yomonlashadi. tirishish- holati normal kristal panjaralarni tashqi kuch …

5 / 16

mustahkamlanish (naklep) deyiladi. naklep hisobiga metal mustahkamlik xossalarini ortishiga bir tomondan foydali hodisa (buyumlarda metalning oshirilgan mustahkamlik va ishonchlilikka ega bo’lishi) sifatida qarash mumkin. ikkinchi tomondan naklep bosim bilan sovuqlayin ishlov berishda metalning yemirilishi xavfi bilan bog’liq sezilarli deformatsiyalanishiga imkon bermaydi. bunday holda metalni sovuqlayin deformatsiyalanish jarayonini to’xtatib, naklepni bartaraf qilishga to’g’ri keladi. metalning naklepi rekristallizatsion yumshatish yo’li bilan bartaraf qilinadi. sovuqlayin deformatsiyalangan metalni belgilangan temperaturagacha qizdirilganda, unda deformatsiyalangan donlar o’rniga yangi muvozanatdagi donlarning vujudga kelishi, paydo bo’lishi va o’sishi sodir bo’ladi. bu hodisaga rekristallizatsiya deyiladi. rekristallizatsiya boshlanadigan temperatura metalning suyuqlanish tempereturasiga bog’liq: t rekr = k* t suyuq, bu yerda k – metalning tarkibi va stukturasiga bog’liq koeffitsent (texnik yuza metallarda k = 0,3 ...0,4’ qotishmalarda k = 0,5 ...0,6 bo’ladi)’ t suyuq – metalning absolyut suyuqlanish temperaturasi. sovuqlayin deformatsiyalangan metalning rekristallanishi natijasida dastlabki struktura va xossalari tiklanadi. buning natijasida metalning mustahkamlanishi to’liq bartaraf qilinadi. ana shundan so’ng sovuqlayin …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metallarning kritik nuqtalari: holat diogrammasida hosil bo’ladigan tuzilmalar"

metallarning kritik nuqtalari. holat diogrammasida hosil bo’ladigan tuzilmalar reja 1. metallarni bosim bilan ishlash asoslari . 2. bosim bilan ishlashning tub manosi. asosiy usullari. 3. metallarning kritik nuqtalari 4. holat diogrammasida hosil bo’ladigan tuzilmalar materiallarni bosim bilan ishlash usullari metallurgiya va mashinasozlik sanoatining turli tarmoqlarida metallarni bosim bilan ishlash usullari borgan sari keng tarqalmoqda. bu usullarda plastik zagotovkalarning katta tezlikda, serunum ishlanishi oqibatida sifatli mahsulotlar ishlab chiqarilmoqda. 1. prokatlash. bu usulda yirik quyma zagotovkalarni prokatlash mashina (stan)larning qarama qarshi yoki bir tomonga aylanuvchi juvalari oralig’idan ezib o’tkazib ishlashga prokatlash deyiladi. bunda zagotovka hajmi o’zgarmasada, sha...

This file contains 16 pages in DOCX format (37.3 KB). To download "metallarning kritik nuqtalari: holat diogrammasida hosil bo’ladigan tuzilmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: metallarning kritik nuqtalari: … DOCX 16 pages Free download Telegram