issiqlik teknikasining nazariy asoslari

PPT 37 pages 2.0 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPT

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

slayd 1 5-mavzu: bug‘ hosil bo‘lish termodinamika jarayonlari. issiqlik sig’imi. reja: 5.1. bug‘ hosil bo‘lish jarayonini p – v diagrammada tasvirlanishi. 5.2. issiqlik sig’mi. adabiyotlar 1. zoxidov r.a., avezov r.r., vardiyashvili a.b., alimova m.m. “issiqlik texnikasining nazariy asoslari” o'quv qo'llanma. 1-qism. -t: tdtu, 2005. 2. s.kleein, g. nellis. thermodynamics. cambridge, 2012. 3. www. ziyonet.uz 4. www. teplota.org. ma’lumki, barcha moddalar harorat va bosimga bog‘liq holda qattiq, suyuq va gaz holatida (fazalarda) bo‘lishi mumkin. moddaning bir holatdan ikkinchi holatga o‘tishi faza o‘zgarishi yoki fazaviy o‘tish deb ataladi. masalan, suyuq fazaning gaz fazaga o‘tishi bug‘ hosil bo‘lishi, gaz fazaning suyuq fazaga o‘tishi esa kondensasiya deyiladi. moddaning suyuq holatdan bug‘ holatiga o‘tishi bug‘lanish deyiladi. suyuqligi bilan muvozanatda turgan bug‘ to‘yingan bug‘ deyiladi. muvozanat vaqtida bug‘ning zichligi o‘zgarmas bo‘ladi, bu zichlik muayyan bosimga to‘g‘ri keladi. bu bosim to‘yingan bug‘ning elastikligi deyiladi. 5.1. bug‘ hosil bo‘lish jarayonini p – v diagrammada tasvirlanishi. suyuqlikka tegib turgan …

2 / 37

= 0,85 bo‘lsa, (1 – x) = (1 – 0,85) = 0,15 bo‘ladi. ya’ni to‘yingan nam bug‘da 85 % quruq bug‘, 15 % suv bo‘ladi. agar to‘yingan quruq bug‘ga o‘zgarmas bosimda issiqlik berilsa, uning harorati ko‘tariladi, hajmi ortadi va to‘yingan quruq bug‘ o‘ta qizigan bug‘ga aylanadi (5.1-rasm). 5.1-rasm.to‘yingan quruq bug‘ni o‘ta qizigan bug‘ga aylanish sxemasi bug‘ hosil bo‘lish jarayonining p – v diagrammada (5.2 – rasm.) tasvirlanishini ko‘rib chiqishda quyidagi belgilashlarni kiritamiz: a) suyuqlikning 0 c dagi barcha parametrlari «nol» indeksi bilan (t0, v0, h0, s0 , …). b) to‘yinish haroratidagi parametrlarni bitta shtrix bilan (t’, v’, h’, s’ , …). c) to‘yingan quruq bug‘ parametrlarini ikkita shtrix bilan (v’’, h’’, s’’, …). d) to‘yingan nam bug‘ parametrlarini x indeks bilan (vx, hx, sx , …). e) o‘ta qizigan bug‘ parametrlarini indekssiz (v, h, s …) belgilaymiz. silindrda porshen ostida 1 kg suv bor va uni bug‘ga aylantirish kerak, deb …

3 / 37

simi p1 ga mos bo‘lgan qaynash temperaturasi t=t1 da suv qaynaydi va bug‘ hosil bo‘lish boshlanadi (2-nuqta). suv va bug‘ning holatlarining o‘zgarishini pv- va ts – diagrammalarda belgilab boramiz. o‘ta qizigan bug‘ni p=const da hosil bo‘lish jarayoni ketma-ket keladigan uchta fizik jarayondan iborat: 1) suyuqlikni to‘yinish temperaturasigacha (tt) isitish; 2) tt = const da bug‘ hosil bo‘lishi; 3) bug‘ni o‘ta qizdirish va buning natijasida uning temperaturasini ko‘tarilishi. 2-nuqtada porshen ostida 1–fazali tizim, ya’ni suv bo‘ladi. tashqaridan beriladigan issiqlik miqdori ortib borgan sayin temperatura o‘zgarmaydi, bug‘ning miqdori ortib, suvniki kamayadi (3-nuqtagacha). 2-3 jarayonda quruq bug‘ va suyuqlikdan iborat nam to‘yingan bug‘ hosil bo‘ladi. shu jarayonda porshen ostida ikki fazali tizim (suv + bug‘) bo‘ladi. hajmdagi hamma suv miqdori 3-nuqtada to‘la gaz holatiga o‘tadi, ya’ni to‘yingan quruq bug‘ hosil bo‘ladi. jadal bug‘lanish o‘zgarmas bosim (p1=const) ostida sodir bo‘lganda yuqoridagi jarayon ham izobarik, ham izotermik bo‘ladi. ma’lumki, nam to‘yingan bug‘ning asosiy tavsifi uning …

4 / 37

,48 k bo‘ladi. ya’ni temperatura ortishi hajmni 1,4 marta orttirsa, bosim ortishi esa hajmni 40 marta kamaytiradi. kritik bosimda 2 va 3 nuqtalar ustma-ust tushadi. shu nuqta kritik nuqta deb aytiladi va k harfi bilan belgilanadi. shu nuqta moddaning kritik holatiga mos kelib, unda suyuqlik va gaz o‘rtasidagi farq yo‘qoladi. shu nuqtadagi modda parametrlari kritik parametrlar deb aytiladi. masalan, suv uchun pk=22,1145 mpa, tk=647,266 k va vk=0,003147 m3/kg; simob uchun pk=100 mpa, tk=1673 k; ammiak uchun pk=10,99 mpa va tk=406 k; co2 uchun pk=7,32 mpa, tk=304,5 k. kritik temperatura bug‘ning maksimal to‘yinish temperaturasi bo‘ladi. kritik temperaturadan yuqorida faqat o‘ta qizigan bug‘lar va gazlar bo‘lishi mumkin. kritik temperatura haqidagi tushunchani 1860 yili d.i. mendeleev berdi. bu temperatura shunday temperaturaki, undan yuqori temperaturada (bosim qanday bo‘lishidan qat’iy nazar) gazni suyuqlikka aylantirib bo‘lmaydi. pv – diagrammadagi 1,2 va 3 – nuqtalarni birlashtirib, uchta chiziq olamiz: i – 0s dagi suv uchun; ii – …

5 / 37

l qilish issiqligiga r, ya’ni, qaynash temperaturasidagi 1 kg suyuqlikni bug‘ga aylantirish uchun zarur bo‘lgan issiqlik miqdoriga teng. suv bug‘i uchun i – s diagrammani birinchi bo‘lib 1904 yilda mole taklif qilgan. hozirgi vaqtda issiqlik – texnik hisoblarda m.p.vukalovich tomonidan tuzilgan i–s diagrammadan foydalaniladi. i – s diagrammani kurishda ordinata o‘qi bo‘ylab entalpiya, absissa bo‘ylab esa entropiya qiymatlari joylashtirilgan. koordinata boshi qilib suvning uchlamchi nuqtasi qabul qilingan. issiqlik jarayonlarini hisoblashda suv bug‘ining t–s va h– s diagramma- larini qo‘llash issiqlik – texnik hisoblarni ancha soddalashtiradi. 5.2. issiqlik sig’imi. jismning issiqlik sig’imi deb, uning haroratini 1ᴼ gradusga oshirish uchun kerak bo’lgan issiqlik miqdoriga aytiladi. moddaga nisbatan olingan issiqlik sig’imi solishtirma issiqlik sig’imi deyiladi. solishtirma issiqlik sig’imi quyidagilarga bo’linadi: 1) massaviy solishtirma issiqlik sig’imi, c (hajm o’zgarmas bo’lganda – cv, bosim o’zgarmas bo’lganda – cp) – ya’ni bu 1 kg jismni 1ᴼ gradus qizitish uchun kerak bo’lgan issiqlik miqdori: (5.1) hajmiy solishtirma …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "issiqlik teknikasining nazariy asoslari"

slayd 1 5-mavzu: bug‘ hosil bo‘lish termodinamika jarayonlari. issiqlik sig’imi. reja: 5.1. bug‘ hosil bo‘lish jarayonini p – v diagrammada tasvirlanishi. 5.2. issiqlik sig’mi. adabiyotlar 1. zoxidov r.a., avezov r.r., vardiyashvili a.b., alimova m.m. “issiqlik texnikasining nazariy asoslari” o'quv qo'llanma. 1-qism. -t: tdtu, 2005. 2. s.kleein, g. nellis. thermodynamics. cambridge, 2012. 3. www. ziyonet.uz 4. www. teplota.org. ma’lumki, barcha moddalar harorat va bosimga bog‘liq holda qattiq, suyuq va gaz holatida (fazalarda) bo‘lishi mumkin. moddaning bir holatdan ikkinchi holatga o‘tishi faza o‘zgarishi yoki fazaviy o‘tish deb ataladi. masalan, suyuq fazaning gaz fazaga o‘tishi bug‘ hosil bo‘lishi, gaz fazaning suyuq fazaga o‘tishi esa kondensasiya deyiladi. moddaning suyuq holatdan bug...

This file contains 37 pages in PPT format (2.0 MB). To download "issiqlik teknikasining nazariy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: issiqlik teknikasining nazariy … PPT 37 pages Free download Telegram