tuproq hosil bo'lishida va unumdorligini oshirishda mikroorganizmlarning ahamiyat

PPT 28 pages 1.8 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPT

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

2-mavzu: gen muhandisligining moddiy asoslari tuproq hosil bo'lishida va unumdorligini oshirishda mikroorganizmlarning ahamiyati 5 - ma'ruza reja: 1. tuproqni hosil bo'lishida mikroorganizmlarning roli 2. tuproqda mikroorganizmlarning tarqalishi 3. o'simlik ildizi atrofidagi mikroorganizmlar 4. mikoriza hosil qiluvchi mikroorganizmlar 1. tuproqni hosil bo'lishida mikroorganizmlarning roli tog' jinslari sirtida tuproqni hosil bo'lishida mikroorganizmlar faoliyati tufayli turli minerallar emiriladi. bunga asosiy sabab mikroorganizmlar hayot jarayoni natijasida tog' jinislarini emiruvchi organik kislotalar hosil qilishdir. tog' jinslari sirtida birinchi bo'lib, mikroskopik suv o'tlari, ya'ni diatom suv o'tlari hosil bo'ladi. avtotrof oziqlanuvchi diatom suv o'tlari organik moddalarni hosil qilib, saprofit mikroorganizmlarga zamin tayyorlaydi. bu mikroorganizmlar tog' jinslarini emirishda faol ishtirok etadi. emirilgan tog' jinslarida tsianobakteriyalar rivojlanib uni bog'langan azot bilan boyitadi. bunday muhit boshqa mikroorganizmlarni rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratib beradi. mikroorganizmlarning faoliyati tufayli tuproqning maxsus tarkibiy qismi, uning unumdorligini va suv ushlab qolish qobiliyatini belgilovchi gumus yuzaga keladi. gumus - chirindi tuproq - tuproq mikroorganizmlari tomonidan …

2 / 28

osiy manba bo'lib, undan mikroblar havo va suvga o'tib turadi. tuproqda turli-tuman bakteriyalar, aktinomitsetlar, zamburug'lar, suvo'tlar va sodda hayvonlar uchraydi. ba'zi olimlarnnng hisoblashicha, 1 ga haydaladigan erning 30 sm chuqurlikkacha bo'lgan qatlamida 3-5 tonnagacha bakteriya uchrar ekan. bakteriyalarning tuproqda tarqalishi tuproqning xususiyatiga bog'liq bo'ladi. tuproqqa tushgan o'simlik va hayvon qoldig'i hisobiga mikroorganizmlar juda ko'payib ketadi. tuproqdagi mikroorganizmlar soni tuproqning turiga, fizik-ximiyaviy xossalariga va iqlim sharoitiga ko'ra har xil bo'ladi (1-jadval). tuproq turlariga qarab mikroorganizmlarning miqdorini o'zgarishi tuproq turi 1 g tuproq tarkibidagi bakteriyalar soni torfli-botqoq tuproqlar 707 000 000 suv bosgan o'tloqlar tuproqlar 549 000 000 loyli podzol tuproqlar 852 000 000 o'rmon-podzol tuproqlar 2 246 000 000 ekin ekib kelinadigan bo'z tuproqlar 1 622 000 000 sug'oriladigan bo'z tuproqlar 1 830 000 000 qora tuproqlar 1 930 000 000 janubiy qora tuproqlar 3 500 000 000 tomorqa tuproqlari 5 286 000 000 mikroorganizmlar ko'proq 10-20 sm li qatlamda ko'p …

3 / 28

anizmlar o'simlikning ildizi va er ustki a'zolari o'zidan turli xil organik birikmalarni ajratadi. o'simlik ildizidan olma, yantar, limon va shovil kislotalari ajratiladi. shu bilan birga qand moddalaridan - aldozam va ketozan, aminokislotalardan - alanin, lizin va boshqalar hosil bo'ladi. ildiz organik birikmalar - vitamin, o'stiruvchi moddalar va alkolloidlar kuchli fiziologik faol moddalarni ajratadi. bu moddalar faqat ildizda emas, balki er ustki qismida ham hosil bo'ladi. shu sababli o'simlikning ildizi va er ustki a'zolarida ko'p miqdorda saprofit mikroorganizmlar to'planadi. rizosfera mikroorganizmlari ildiz yuzasida va o'simlik ildizlariga bevosita taqalib turadigan tuproqda ko'plab rivojlanadi. n.a.krasilnikov ma'lumotiga ko'ra, makka-jo'xori, kungaboqar, soya va boshqa ekinlar rizosferasidagi mikroorganizmlar soni nazorat erlardagiga qaraganda 5-10 baravar ko'p bo'lar ekan. o'simliklarning ildiz atrofi xilma-xil mikroorganizmlarga boy bo'lib, bu mikroorganizmlar o'simlik ildizi ajratgan moddalarni o'zlashtiradi va ildiz atrofida turli xil organik hamda mineral moddalarni o'zgartirib, o'simliklarning o'sishi va oziqlanishiga katta ta'sir ko'rsatadi. o'simlik ildizi atrofi rizosfera, ildiz sirti esa rizoplan …

4 / 28

ing yoshi ortgan sari o'zgarib boradi. masalan yosh o'simliklarni rizosferasida aktinomitsetlar va tsellyulozani parchalovchi mikroorganizmlar deyarli uchramaydi. o'simlikning yoshi ortgan sari bu mikroorganizmlar rizosferada paydo bo'ladi. demak yuqoridagi mikroorganizmlar o'lik to'qima hujayralarini parchalashda faol ishtrok etadi. rizosferadagi mikroorganizmlar miqdori o'simliklarni rivojlanish fazalariga qarab o'zgarib turadi. odatda, urug'lar unishidan to gullash davrigacha mikroorganizmlar miqdori ortib boradi, gullash davrida kamayadi. zamburug'lar, aktinomitsetlar va tsellyulozani parchalovchi bakteriyalar soni esa gullash davrida ko'payadi. rizosferada ko'pincha spora hosil qilmaydiganlar uchraydi. bakteriyalar o'simliklar uchun fiziologik faol moddalar hosil qiladi, qoldiq moddalarni parchalaydi va o'z navbatida o'simliklarga ta'sir etib turadi. o'simliklar ildizidan chiqqan moddalardan esa rizosfera bakteriyalari foydalanadi. yuksak o'simliklarning barglari va novdalarida epifit bakteriyalar uchraydi. bular orasida eng ko'p uchraydigan vakil vasteria herbicola dir. rizoplan mikroorganizmlarining miqdori va tarkibi jihatidan rizosferadan farq qiladi. rizoplanda pseudomonas turkumiga kiruvchi bakteriyalar ko'p, azotobacter, tsellyulozani parchalovchi mikroorganizmlar esa rizosferaga nisbatan kam. rizoplanda o'ziga xos mikroorganizmlar bo'lib, ular rizosferada uchramaydi. o'simlik …

5 / 28

i to'xtatuvchi antibiotik-lar ishlab chiqaradi. 4. mikoriza hosil qiluvchi mikroorganizmlar ko'pgina mikroorganizmlar yuksak o'simliklar bilan simbioz munosabatda bo'ladi. mikoriza grekcha so'z bo'lib, “ildiz hosil qiluvchi zamburug'” degan ma'noni bildiradi. mikroorganizmlar ta'sirida yuksak o'simliklarning ildizi anotomik o'zgarishga uchrab, o'ziga xos tuzilishga ega bo'ladi. 1881 yili polyak olimi f.m.kamenskiy mikoriza hodisasini kashf etdi. o'simliklar ildizi bilan zamburug'lar orasidagi simbioz mikoriza deb ataladi. mikoriza ko'pchilik daraxtlar va g'alladoshlar oilasining vakillari orasida uchraydi. mikorizada zamburug' giflari o'simlikning ildizlari orasiga o'sib kiradi. mikorizani zamburug'lardan fikomitset-lar, askomitsetlar va bazidiyali zamburug'lar hosil qiladi. bu tabiatda keng tarqalgan hodisa bo'lib, ektotrof, endotrof va peritrof formalari bor. 1. ektotrof mikorizada zamburug' giflari o'simlik ildizini hamma tomondan o'rab oladi, o'simlikning ildiz tukchalari nobud bo'ladi. ektotrof mikoriza a- chetan ildizi; b - dubning mayda ildizi 2. endotrof mikorizada zamburug' giflarining faqat bir qismigina ildizning yuza qismida bo'lib, asosiy qismi ildizning parenxima hujayralari orasiga o'sib kiradi, ildiz tukchalari tirik bo'ladi. endotrof mikoriza …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq hosil bo'lishida va unumdorligini oshirishda mikroorganizmlarning ahamiyat"

2-mavzu: gen muhandisligining moddiy asoslari tuproq hosil bo'lishida va unumdorligini oshirishda mikroorganizmlarning ahamiyati 5 - ma'ruza reja: 1. tuproqni hosil bo'lishida mikroorganizmlarning roli 2. tuproqda mikroorganizmlarning tarqalishi 3. o'simlik ildizi atrofidagi mikroorganizmlar 4. mikoriza hosil qiluvchi mikroorganizmlar 1. tuproqni hosil bo'lishida mikroorganizmlarning roli tog' jinslari sirtida tuproqni hosil bo'lishida mikroorganizmlar faoliyati tufayli turli minerallar emiriladi. bunga asosiy sabab mikroorganizmlar hayot jarayoni natijasida tog' jinislarini emiruvchi organik kislotalar hosil qilishdir. tog' jinslari sirtida birinchi bo'lib, mikroskopik suv o'tlari, ya'ni diatom suv o'tlari hosil bo'ladi. avtotrof oziqlanuvchi diatom suv o'tlari organik moddalarni hosil qi...

This file contains 28 pages in PPT format (1.8 MB). To download "tuproq hosil bo'lishida va unumdorligini oshirishda mikroorganizmlarning ahamiyat", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq hosil bo'lishida va unum… PPT 28 pages Free download Telegram